Archief

Maand: maart 2015
Naomi Klein – No Time

Naomi Klein – No Time

Verander nu voor het klimaat alles verandert

NO TIME

Eenmaal uitgestoten in de dampkring blijft CO2 honderden jaren soms nog langer hangen terwijl de hitte wordt vastgehouden. Ons economisch stelsel en ons planetenstelsel staan met elkaar in oorlog. We staan voor de grimmige keus:alles in de wereld laten veranderen door de ontwrichting van het klimaaat of zo ongeveer alles aan onze economie veranderen om aan dat lot te ontkomen. Het kapitalisme wint.De noodzaak van economische groei wordt als excuus gebruikt om klimaatactie uit te stellen. De marktlogica met haar ethos van dominantie en felle concurrentie legt de klimaatverandering lam,. Wat we moeten doen is de invoering van basisinkomen voor iedereen,herschrijving van het handelsrecht en de erkenning van de rechten van inheemse volkeren. Klimaat onderhandelaars zijn ondergeschikt aan het handelssysteem.

Toen China de op steenkool draaiende werkplaats van de wereld werd werd het ook de schoorsteen van de wereld. Wat in ons vermogen ligt is minder consumeren. Minder consumeren betekent een verandering in de hoeveelheid energie die we feitelijk gebruiken:hoe vaak we de auto pakken,hoe vaak we het vliegtuig nemen,of ons voedsel moet worden ingevlogen Boerenmoeten letten op energiezuinige productie. We moeten streven naar goedkoop openbaar vervoer en schone lightrailverbindingen. We bouwen compacte steden met een hoge bevolkingsdichtheid,veel fietspaden voor de fietsers.We moeten streven naar een werkweek van 3 of 4 dagen .We moeten een vangnet maken waardoor de basisbehoeften van iedereen worden gedekt:gezondheidszorg,scholing,voedsel en schoon water. Het bedrijfsleven moet streng gereguleerd worden,er moeten hogere belastingen komen voor vermogenden,privatisering terugdraaien. In 2013 kozen de inwoners van Hamburg ervoor dat voorzieningen voor elektriciteit,gas en verwarming weer onder controle van de gemeente kwamen. Ruwweg zijn de 500 miljoen rijksten verantwoordelijk voor ongeveer de helft van de mondiale emissies.

Als mensen ter plaatse zelf eigenaar zijn van de windmolenparken en meedelen in de winst dan zullen we er voorstander van zijn. Let op integrtatie van bomen en struiken in akkers en weilanden,bevloeiingssystemen op zonneenergie die het water direct naar de plantenwortels brengen. . Helaas leven we allemaal in het verhaal dat met koolstof is geschreven. Henry David Thoreau schreef eens:de aarde waarover ik loop is geen dode willoze massa.Het is een lichaam dat een geest heeft,biologisch is en wordt beinvloed door de geest.

Naomi stelt aan de orde dat er mensen waren als Branson die plechtig beloofde 3 miljard te spenderen aan het ontwikkelen van biobrandstoffen als alternatief voor olie en gas Bill Gatres deed ook beloften om groen te laten overwinnen. Maar zij bleven toch daarnaast de olieindustrie steunen. Omstreeks 2006 zij er jonge Engelsen die zich verzetten tegen schaliegaswinning en uitbreiding van luchthavens. Vulkaan uitbarstingen kunnen bijdragen aan sterke daling van neerslag. Dodelijke droogten volgen. . We hebben geleerd dat we het grootste deel van onze voorraden aan fossiele brandstoffen in de grond moeten laten zitten. Regeringen zouden bereid moeten zijn om experimenten met klimaatverandering te financieren. Het kapitalistische systeem moet zich gedwongen voelen niet-kapitalistische samenlevingen te aanvaarden. Laat regeringen mensen steunen die dagelijks strijd leveren om hun bossen,bergen en rivieren te beschermen. Mensen moeten hun konfrontatie met bulldozers en kolenvrachtwagens aan gaan.Water is leven,geld kun je niet eten,er zijn grenzen. De Nigerdelta werd leeggepompt.Grond,water en bevolking werden geminacht. Afval water werd geloosd in rivieren en zeeen . Kostbare drinkwaterbronnen verzilten. De multinationals wilden altijd geld besparen.Gas dat gebruikt had kunnen worden voor elektrici werd afgefakkeld. Enorme werkeloosheid, geen elektriciteit en stromend water. Tegen de ecolologische oorlog van Shell kwamen mensen in opstand. De teerrzanden van het Canadese Alberta werden uitgebuit. Er is een tomeloze dorst om overal te boren. Pijpleidingen geven ernstige milieuschade aan inheemse volkeren.De olieleidingen eindigen in steden waar de gekleurde bevolking de ernstigste gevolgen ondervindt. Er waren altijd artsen die toename van kanker constateerden.Er werd niet geluisterd.De BP ramp in de golf van Mexico was ongekend.BP vond winst belangrijker van voorzorgsmaatregelen. Tonnen liters olie rusten op de bodem van het water. Mensen demonstreerden met spandoeken:olie is dodelijk,we hebben het morele recht om nee zeggen,houd onze oceanen blauw,onze manier van leven is niet te koop, olie kan ik niet drinken. In Brits Columbia is de zalm de levende verbinding tussen al die waterwegen.Aan de fossiele brandstof industrie moet alle macht ontnomen worden als we de klimaatcrisis tegen willen gaan.. Wat is democratie eigenlijk als het niet inhoudt dat men gezamenlijk kan besluiten om iets te beschermen waarzonder men niet kan leven. Het CO2 gehalte liergt niet. Dat gehalte vertelt ons dat uitstoot nog steeds stijgt.Elk jaar stoten we meer broeikasgassen uit dan het jaar daarvoor en degroei gaat elk decennnium verder. Deze gassen zullen nog generaties lang warmte vasthouden,waardoor de wereld steeds warmer,hongeriger,dorstiger en bozer wordt.

De studie van Naomi Klein is beklemmend. We worden geconfronteerd m,et honger,dorst,vervuiling,onleeefbaarheid en ondergang. De ernst van de klimaatcrisis is tot velen doorgedrongen. Wij kennen in ons land het gasprobleem van Groningen. We hebben van het gas geprofiteerd.Maar aardebevingen hebben huizen ernstig beschadigd.Uit onderzoek blijkt dat we altijd alleen maar het profijt hebben laten gelden. Inheremse volken in Brazilie,Canada,Afrika en Australie lijden onder de klimaatkrisis. We zullen krachten moeten leren bundelen. Ik voel me vaak machteloos.Minder autorijden,minder in het vliegtuig,zuinig zijn met energie,etc./Naomi Kleinluidt de noodklok en wil ons wakker schudden. Er is geen tijd meer voor uitstel. Het kapitalisme nekt ons. Het moet toch mogelijk een ander type maatschappij te scheppen. Basisinkomen,eenvoudige levensstijl,groen denken en zijn. Luisteren naar Piketty etc. Een andere wereld.

Hans Visser: Zonder Bijbel wordt het drie keer niks

Hans Visser: Zonder Bijbel wordt het drie keer niks

Wat is uw houvast in leven en sterven? Dat is de kern van de eerste vraag uit de Heidelbergse Catechismus.

In deze serie geven bekende Neder­landers – christenen en niet-christe­nen – antwoord op deze vraag die zicht geeft op het perspectief in hun leven. Vandaag: Hans Visser (72), emeritus predikant in de Protestantse Kerk in Nederland, vooral bekend vanwege zijn werk als predikant van de Pauluskerk in Rotterdam.

‘De Heidelbergse Catechismus is in de zestiende eeuw ontstaan en daarom natuurlijk een tijd- en cultuurgeboden document. Toch is het een waardevol geschrift in de traditie en ik beschouw het als een van de basisdocumenten van het protestantisme. Of ik er ooit uit gepreekt heb, weet ik niet. Ik denk het niet. In mijn jeugd heb ik in de Oranjekerk in de Haagse Spoorwijk wel catechismuspreken gehoord. Er staan natuurlijk discutabele dingen in: over dat er zonder de wil van de Vader geen mus van het dak valt – maar dat staat er oorspronkelijk niet: er staat “zonder de Vader”. Maar goed, dat neemt niet weg dat we de catechismus serieus tot ons moeten nemen en dat doe ik ook. Het is geen belijdenisgeschrift dat je zomaar bij het afval zet.

nieuwe catechismus

Er zijn pogingen gedaan een nieuwe catechismus te schrijven. In de jaren zestig is dat in de Rooms-Katholieke Kerk gebeurd. Dat was een aardige poging om er een eigentijds document van te maken. Maar dingen raken snel achterhaald. Geloven is altijd een zoektocht, dat moet je niet in dogma’s willen vatten. Daarom voel ik me tot de vrijzinnigheid aangetrokken, daar is ruimte om te zoeken. In Zondag 1 van de catechismus gaat het over “mijn getrouwe Zaligmaker”. Daar heb ik niet zoveel mee. Ook met een begrip als zonde kan ik niet veel. Wat mij houvast geeft, is de naam van God: Ik zal er zijn voor u. Op die naam heeft Israël vertrouwd en die naam heeft God ten diepste in Jezus van Nazareth getoond: Immanuel, God met ons.

Kijk, geloof is een heel ingewikkeld gebeuren. Het kan ook zijn dat God zwijgt, ook al geloof je heilig in die God. Er zijn kritieke momenten, de nachten van het leven. Dan geeft alleen de naam van God je troost en houvast. Het aardige van geloven is dat het je op de been houdt op kritieke momenten. Zo heb ik dat vorig jaar zomer zelf ervaren. Ik ben toen drie maanden behoorlijk ziek geweest, een combinatie van suikerziekte, hartfalen en een knieoperatie. Je wordt dan op jezelf teruggeworpen. Het raakt je niet alleen lichamelijk, het raakt ook je psyche. Het Bijbellezen werd wat minder in die tijd, maar ik ben blijven bidden. Toen herstelde het Bijbellezen zich vanzelf ook weer. Grappig hè?

mens

De openbaring van God loopt altijd via de mens. Via mijzelf kom ik tot God. Uiteindelijk is het idee van God in ons brein opgekomen. Wij hebben het verzonnen. Zo wordt God deel van het leven van alledag. De Bijbel is daarbij mijn bron. Zonder Bijbel wordt het drie keer niks. Ik lees in de regel elke ochtend uit de Bijbel en ik bid dan. Dat is een ritueel dat me houvast geeft. De verhalen uit de Bijbel zijn bedoeld om ons te corrigeren en tot de orde te roepen. Het inspireert mij om mijn mond open te doen en tegen onrecht te strijden. Dat heb ik geleerd tijdens mijn werk in Indonesië, van 1970 tot 1978. Ik was daar een van de weinige mensen die zijn kritische mond opentrok als mensenrechten werden geschonden.

Ik sprak de gouverneur aan op het onmenselijke gedrag van militairen die politieke gevangenen onder stroom zetten. Ik stond alleen in die kritiek en kreeg te maken met tegenwerking. Dat heeft me gevormd. Ik wilde licht brengen op plekken waar mensen in het donker zitten. Ik ben opgekomen voor illegalen, drugsverslaafden, asielzoekers en daklozen. Hun situatie wilde ik wat verbeteren. Het is een bewuste keuze geweest daarin mijn eigen koers te varen en op mijn manier de boodschap van de Bijbel te gehoorzamen. Ik kwam in opspraak toen ik het opnam voor pedofielen. Ook al doen zij domme dingen, dat is geen reden ze af te schrijven. Dat valt in het huidige klimaat niet in goede aarde, maar dat vind ik geen reden het niet te zeggen.

gelukkige tijd

De periode dat ik voor de Pauluskerk werkte, heb ik als een gelukkige tijd ervaren. We hebben als kerk veel mensen geholpen. Ik kwam in contact met mensen die niet-gelovig waren. Ik werd ook gevraagd om niet-gelovigen te begraven. Dan probeerde je bij zo’n rouwdienst hen niet de hemel in te praten en niet te vroom over hen te doen. Dat zou niet passen. Ik liet in het midden waar zij na hun dood terechtkwamen. Zelf geloof ik niet zo in een leven na de dood. Je zult misschien bij God zijn, maar daar kan ik me niet zo bar veel bij voorstellen. Ik heb geen angst voor de dood, hoor. Ik geloof dat niets ons kan scheiden van God, ook de dood niet. In het Johannes-evangelie staat dat wie in Jezus gelooft, het eeuwige leven al heeft. Je neemt daar nu al aan deel. Dat vind ik een mooie gedachte.

Alle dingen zijn tijdelijk. Je raakt na je dood in vergetelheid. Je bent er, en dan ben je weer weg. We zijn als bloemen die groeien, bloeien, verdorren en dan door de wind worden meegenomen. Wat ik nalaat interesseert me niet zo. Kijk, dat schilderij met de Jeremia van Rembrandt heeft mijn moeder geborduurd. Ik heb het gekregen na haar dood, het is een goede herinnering aan haar. Zo zal het gaan, denk ik. Je zult herinnerd worden. Dat is wat overblijft na je dood. Meer niet.’

Nederlands Dagblad 26 maart 2015, auteur: Roeland van Mourik

At Polhuis

At Polhuis

Een feestelijk geloof

verantwoording van een leven lang zoeken.

At Polhuis verraste ons met een degelijke verantwoording van zijn geloof. Het betreft hier een grondig voorbereid werk waarin hij zijn Barthiaanse achtergrond niet verloochent. Hier gaan At en ik uiteen.Voor mij is Barth een Alpenlandschap waar je zo nu en dan op vacantie gaat.Het is vreugdevol om af en toe de delen van de KD op te slaan.Polhuis hecht aan de drie feesten:kerst,pasen en pinksteren. In het komen naar ons toe maakt God zich als Vader bekend.In het met ons zijn toont God zich als de Zoon van de Vader. Als we over God in ons spreken moeten we over God als heilige Geest spreken De zin van ons bestaan vinden we volgens Polhuis niet in het bestaan zelf .De zin valt ons ten deel door openbaring. Wat ik mis in het boek van Polhuis is de confrontatie met het dagelijks leven.In het boekje Te Gek voor woorden(dat verscheen t.g.v. de boekenweek 2015) merkt Heleen van Royen op dat in de duisternis een helder licht vlamt:het baken van de totale zinloosheid der dingen. Met deze vrouw komen we niet uit bij de schepping van God.Met deze vrouw verdwalen we in een erotische wildernis.Van Ruler benoemt de werkelijkheid waarin we verkeren Gods schepping. We mogen in vuur en vlam raken van alle dingen op deze aarde. De materie,de lucht die we ademen,het universum,de natuur,de mens als medeschepper naast God,de kerk-dat alles staat in relatie met Gods Rijk. Het is de door God gewenste orde die het welzijn garandeert’. Polhuis brengt de maagdelijke geboorte ter sprake.DE oorsprong van Jezusl ligt in God.Ik herinner me altijd de woorden van de Engel tot Maria:De Heilige Geest zal over u komen.Jezus wordt geponeerd tot de gezondende van God.Opvallend is dat Lucas deze woorden ook gebruikt tijdens de hemelvaart:de HeiligeGeest komt over de discipelen zodat zij Gods getuigen op aarde worden.Nadat eerst Jezus is geponeerd worden zijn discipelen geponeerd als Zijn getuigen. God dringt zich op aan de mens. We beleven vreugde aan de boezem der dingen. Dat brengt mij de chassidim in herinnering die genieten van wijn en dans en daarin de goddelijke aanwezigheid proeven. Het gaat om de vreugde om het zijn.Het heil is niet het wezen van het zijn. Hierin zijn Barth en Polhuis te voorbarig. Het zijn de menselijke mislukkingen die komst van Jezus noodzakelijk maken. Hij draagt de schuld van mensen. Waarheid is altijd in wording.De geschiedenis is nog lang niet voltooid.Zij bestaat uit de rijdans van Gods daden waarin onze daden zijn opgenomen. God gaat voorop.We zijn nog niet af.De zin van ons bestaan beleven we in de vreugde om het zijn. Soms raken Bath en van Ruler elkaar Wij mensen leven in dialoog met onze naasten die ook beschikken over waarheid. God verlost de mens op de manier waarop de mens zichzelf verlost. Polhuis sluit zijn ogen niet voor de verschrikkingen in onze werkelijkheid.Maar als het punt omega bereikt is dan zal God alles in allen zijn. De chaos wijkt voor goed. Jezus Christus tilt de mens uit de verlorenheid en herschept het leven. Jezus kwam om knecht te zijn.Hij is dienstbaar en roept zijn volgelingen op de weg van dienstbaarheid af te leggen in de richting van het Koninkrijk.De mens moet Jezus direct volgen.Er is geen tijd om afscheid te nemen van familie em geliefden te begraven.Laat de doden hun doden begraven.

De mens is cultuurdrager bij uitstek. Cultuur betekekent dat de mens iets doet met de wereld.De mens is verantwoordelijk voor de cultuur. Mijn bezwaar tegen Bartrh en Polhuis is dat zij te soteriologisch denken over de wereld waarin we leven. Protologie en eschaton zijn van uitnemend belang. In het eschaton komen het proton en wat de mens heeft gemaakt samen. De mens is niet gericht op het wezen van God maar op zijn wil. Al het werk van God wil de gestalte krijgen van het werk van de mens. Volgens Polhuis is God niet alleen Schepper maar ook Verzoener. Paulus roept op:laat u met God verzoenen. Hemelvaart is net zo gecompliceerd als de maagdelijke geboorte. Maar Hemelvaart is het afscheid van Jezus die terugkeert tot de Vader. Paulus ervaart zijn ontmoeting met Jezus op weg naar Damascus als een ontmoeting met de opgestane Heer. De wolk vertegenwoordigt God. We moeten Hemelvaart ontdoen van de poging om wil op te leggen aan de natuur. Polhuis is consekwent in zijn gedachtengang.Hij blijft trouw aan verworven inzichten. Ik zou wel eens willen dat hij afwijkt en zijwegen inslaat. Maar dat doet hij niet.Dat maakt zijn boekje betrouwbaar en consistent. God schept door Zijn Woord.Dat Woord volbrengt waartoe Hij het zendt.Dat woord is vlees geworden in Jezus van Nazareth. Wij leven van dat Woord.

Joris Luyendijk onder de bankiers

Joris Luyendijk onder de bankiers

Dit kan niet waar zijn

Luyendijk schreef een opzienbarend boek over zijn bevindingen in de bankwereld van Londen. Het is zoals de auteur zegt:we leren op school nauwelijks over de bankwereld. Ik zelf volg wel een s economische uitzendingen van RTL en de businessclass van Harry Mens. Ik probeer die wereld te begrijpen maar dat lukt me niet altijd. Opvallend is wel dat de financiele experts soms heel vriendelijk en correct overkomen. Het verhaal van Luyendijk is zwaar maar de moeite waard. Door vele Engelse termen krijg ik het soms benauwd. Maar het is een uniek boek geschreven door een journalist die zijn mensen respecteert en grondig beluistert. Aan de ene kant ontvangen bankiers hun bonussen,terwijl aan de andere kant de kwetsbaarste groepen in de samenlevingen door bezuinigingen worden getroffen. In de financiele wereld heerst een zwijgplicht. Helaas gaan mensen zich te buiten aan uitputtende hoeveelheden drank. Boven de financiele wereld hangt een wolk van angst ven stress. Bazen hebben miljoenen op de bank,een paar auto’s,een eigen vliegtuig en een hotel aan de Middellandse Zee. De val van de Amerikaanse bank Lehman Brothers was een drama. Het faillissement van een grote en wereldwijd vertakte bank kan een dominoeffect veroorzaken,waardoor het mondiale financiele systeem als geheel tot stilstand komt,verlamd raakt en instort Behalve dat niemand nog bij zijn geld kan,bevriest de financiering van de handel,daarmee de handel zelf en dus de voedselbevoorrading.

Miljoenen huizenkopers konden niet meer aan hun financiele verplichtingen voldoen. Als de bank failliet raakt wordt vertrouwen beschaamd. De ernstigste schade die kan worden aangericht is reputatieschade. Vrouwen dreigen terecht te komen in de gold digger categorie. Er zijn vrouwen die een handelaar aan de haak willen slaan. Mensen zijn doodsbenauwd voor ontslag. Het werk is een aanslag op de ziel. Altijd dreigt er ontslag. De onderliggende structuur van de financiele wereld is intact, mensen hebben het gevoel dat ze te loyaal zijn tov de bank. In de bankwereld kun je vaststellen dat mensen vaak van baan wisselen om de weg naar veel verdienen af te leggen. De mensen in de bankwereld zijn uiterst kwetsbaar en passen hun gedrag erop aan. Mensen zijn bang en vertrouwen niemand. Mensen verkopen hun ziel voor geld. Luyendijk constateert dat mensen blij zijn hun hart te luchten Er heerst het systeem van de zero job security Je kunt nergens op bouwen. De wetteloosheid van de jungle beheerst de werksituatie.

Individuele consumenten zijn redelijk beschermd. Maar voor professionele beleggers en grote spelers binnen de markt geldt:doe wat je wilt. Morele argumenten gelden niet meer.Amoraliteit herst. Men wordt op slechts een criterium beoordeeld nl de winst voor de eigenaren:de aandeelhouders. In deze wereld geldt het ieder voor zich. Soms worden financiele instellingen te groot om nog te kunnen weten wat er gaande is. Too big to manege. Mensen moeten zich invechten om het budget te halen(het bedrag dat je voor de bank moet verdienen)Anders is er geen bonus en is de kans op ontslag groot. De onderliggende structuur van de financiele wereld is in tact gebleven. Banken houden wel hogere kapitaalbuffers aan Men financiert een groter deel van hun risico’s met eigen vermogen.

Het is te gemakkelijk om te zeggen dat iedereen door hebzucht wordt gedreven. Het is de structuur van de financiele wereld welke de mensen in de greep heeft. De bankier die overleeft ziet het werk als race of wedstrijd waarin hij zich kan bewijzen. Hij is extreem competitief ingesteld. Hij duwt zich zelf voort en wordt agressief. Bankiers zijn eerzaam en fatsoenlijk en ergeren zich aan rotte appels in hun kring. De bankier doet geen moedwillig kwaad maar conformeert zich en stelt zich geen vragen over goed en kwaad. Het probleem is het systeem dat de mensen gevangen houdt. Luyendijk spreekt over de lege cockpit van het vliegtuig. Er is geen mondiale regering die de financiele sector bewaakt. Castells heeft reeds eerder uitgelegd dat digitalisering de wereldfinancien onttrekt aan toezicht van overheidszijde. Financieel gaat men zijn eigen gang. Piketty bepleit krachtige aanpak van vermogen maar waar is de wereldregering die dat organiseert. De politiek moet niet aarzelen om de macht te heroveren op de mondiale financiele sector. Betreurd moet worden dat ex-politici zich monddood laten maken en in de financiele wereld teveel opstrijken.

Mensen die gebruik maken van de dienstverlening van banken en pensioenfondsen moeten zich politiek organiseren en een vuist maken.Europa moet de banken aan banden leggen.Zij mogen niet langer de dienst uitmaken. Luyendijk moet worden gevolgd.