Archief

Maand: juli 2015
Bonhoeffer (70 jaar dood)

Bonhoeffer (70 jaar dood)

70 jaar geleden werd de vermaarde Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer op 9 april 1945 door het Nazi-regime vermoord. Een arts vertelde dat hij onder diepe indruk was van zijn dood:hij stierf biddend. Bonhoeffer is beroemd geworden door zijn brieven uit de gevangenis. Bonhoeffer had deelgenomen aan het verzet tegen Hitler en was daarom gearresteerd. Er zijn theologen geweest die hun mond verheven hebben tegen het fascisme. Een ander voorbeeld was Kaj Munkj,een Deense theoloog die zich openlijk verzette tegen het Duitse regime. Hij werd vermoord en dood gevonden in de hoofdstraat van zijn dorp. Zij die niet Arisch waren zoals de joden moesten eruit. Er werd geroepen in de kerk:Niet-Ariers eruit.Christus stond op van het kruis op het altaar en verliet de kerk.

In de gevangenis heeft Bonhoeffer nagedacht over de toekomst van kerk en religie. Volgens Bonhoeffer gaan we een tijd tegemoet zonder religie. Hij stelt voor het religieuze a priori te laten vallen. Hij wil over God spreken zonder al die religieuze rompslomp. Volgens hem behoren wij totaal bij deze wereld. In religie bestaat de neiging om de wereld vaak te verdonkeremanen. Bonhoeffer wil over God spreken niet aan de grenzen van het leven maar in het centrum Niet in zwakheid maar in kracht moet God worden ervaren. Geloof in de opstanding is geen oplossing van de dood. Bij opstanding wordt dan reikhalzend uitgezien naar het hiernamaals. Maar opstanding heeft betrekking op het leven op deze aarde. Jezus staat op en zijn werk op aarde wordt voortgezet. Dood kan het leven niet verpesten. Het leven op deze aarde kan niet door dood beeindigd worden. Wij leven in de hand van God die ons trouw blijft tot in de dood. Midden in dit leven is God transcendent. We moeten leren God en zijn woorden a religieus te interpreteren. Jeremia zegt in hoofdstuk 22:29:O land,o land,o land ,hoor het Woord van God.Dat Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond. We hebben zijn heerlijkheid gezien van genade en waarheid(Joh.1:14).Jezus maakt duidelijk dat de gerechtigheid en het Rijk van God op aarde middelpunt zijn van alles. Wij bidden om het Rijk van God op deze aarde .Dat garandeert de opstanding uit de dood.

Volgens Bonhoeffer betekent christen zijn :bidden en onder de mensen het goede doen. In zekere zin dragen wij God en de hele wereld in ons. Wij ontmoeten God in Jezus in ons hart. In wat we kennen moeten we God vinden .God is geen stoplap en wordt uit het leven van nu teruggedrongen. We leren in de bijbel dat het gaat om historische verlossing,hier en nu en dus niet aan gene zijde van de dood. De christen moet leren het aardse leven tot de bodem te doorleven. Je moet God niet stilletjes binnensmokkelen ter verklaring maar je moet de mondigheid van de wereld en mens eerlijk erkennen. Je moet leren leven zonder God als verklaringsmodel .God heeft zich uiteindelijk laten terugdringen tot op het kruis.God is zwak en machteloos. De lijdende God kan je helpen. Uiteindelijk bestond Jezus alleen voor anderen.Hij was mens onder de mensen.Dat is de echte beleving van transcendentie Onze relatie tot God is deelname aan het leven van Jezus,God als mens voor anderen. God zelf laat zich door ons mensen dienen in het menselijke.Dat is kern van het vlees geworden Woord . Vertrouw je toe aan God die in Jezus kwam om mens te zijn voor anderen.

De redder is de schepper

De redder is de schepper

Waar komen wij vandaan? De evolutieleer leert ons dat.De oermens begroef reeds zijn doden en maakte vuur. Vroeger bedachten volkeren hun scheppingsverhalen. De joden namen kennis van deze verhalen.Zij maakten een eigen verhaal.Ze gaven een theologische betekenis aan hun verhaal,. De verschillen met andere verhalen zijn opvallend. Het babylonische scheppingsverhaal Enuma Elisj verhaalt ons van de god MARDOEK die mensen maakt om de goden te dienen. De rebel Kingu wordt veroordeeld.Uit zijn bloed en botten maakt Mardoek de mens. Bloed en botten worden met klei vermengd en Marduk spuugt er op.Daar is de mens in wie zich het geweld van Kingu zal voortzetten. Het menselijk ras is opstandig en gewelddadig. Geweld zit in ons bloed. DE mens is een slaaf van de goden. Mensen zijn geroepen hun plicht na te komen in het handhaven van de goddelijke orde. In de bijbel schept God hemel en aarde. De aarde was woest en ledig.Duisternis lag op de vloed maar Gods Geest zweefde over de wateren. Gods blijkt nu doorslaggevend . God zeide :er zij licht en er was licht. God schept door het Woord.Dat Woord komt uit zijn mond en keert niet ledig tot hem terug.Het Woord volbrengt wat Gods behaagt en doet waartoe God het zendt. In de bijbel maken wij kennis met God als Redder.Hij redt het volk Israel uit Egypte.De Redder ontpopt zich ook als Schepper. In ons bestaan zit zin. Mensen zijn ergens voor bedoeld.De mens wordt geschapen naar Gods beeld.De mens is bedoeld als medewerker van God.De mens doet mee aan de schepping. Wat niet is wordt door God tot aanzijn geroepen. Wat God schept is goed en schoon en beantwoordt aan de bedoeling ervan Zoals gezegd is het Woord doorslaggevend. God is Redder en spreekt tot de mensen in Mozes:ik zal er voor jullie zijn. Het Woord volbrengt waartoe het gezonden wordt. Dat Woord is zichtbaar geworden in Jezus. Hij is het beeld van God.

Ik vroeg reeds : Waar komen wij vandaan. Mensen hebben een lange voorgeschiedenis. In onze ziel hebben wij God gevonden of God vond ons. We hebben deze God ingevuld met de inhoud van de bijbel. Deze God vinden we terug bij Israel en Jezus. God ontpopt zich als Redder.Jezus de Redder van Godswege wordt in de kerstnacht geboren. De Redder b ekent zich tot de schepping.

Schepping is niet altijd redding. De schepping kent gruwelijke kanten. Toch manifesteert God zich als betrokkene in die schepping. Hij gaat niet op de vlucht voor het kwade,de chaos,het duister. God is en blijft het Licht. Hij leidt mensen door het duister heen. Wij kunnen ook godverlatenheid ervaren. Het is jammer dat mensen Gods afschrijven of vervangen door iets of iemand anders. God zoekraken is jammer. God is ons nabijgekomen in Jezus.Hij was mens onder de mensen. Schepping is veelkleurig,mooi en afstotend. Toch geloven wij dat God de schepping bemint. Niet zo dat alles overeenkomt met Zijn Wil. De mens speelt een eigen rol.Dat is opbeurend of afstotend.Maar God wil de schepping vernieuwen. Dat is de rol van Jezus. Aan Hem is de schepping onderworpen. Jezus vernieuwt de schepping. Het zal allemaal niet volmaakt worden. Er is ondergang,dood en verderf. Maar toch verlaat God ons niet.Hij blijft trouw. Hij laat de mensen niet los. God spreekt nog altijd.Zijn Woord is het geheim van de schepping. Er zij Licht en er was Licht. God zelf is en blijft het Licht.

Ter nagedachtenis aan Petra

Ter nagedachtenis aan Petra

Petra herinnert mij aan Rahab. Ze was hoer en bracht twee spionnen van Israel in veiligheid.  Ze verborg de mannen onder vlastengels op haar dak en liet ze aan een scharlaken koord langs de muur van de stad naar beneden zakken. Bij de verovering van Jericho wordt zij tezamen met haar familie behouden. Ze wordt opgenomen in Israel en verschijnt later in het geboorteregister van Jezus. Paulus stelt haar ten voorbeeld. God nam Rahab in bescherming omdat zij de spionnen met vrede had opgenomen. Petra heeft een bewogen,enerverend leven gehad.Ik vroeg haar vorige week: wat moet ik zeggen als het zover is. Het antwoord was resoluut: mijn dochter. Denk eraan, niet vergeten. Petra doet mij terugdenken aan het oerbegin van de NAS toen Nico Adriaans en ik begin jaren tachtig de Stichter SEKOVER oprichtten, die later na de dood van Nico in 1995 omgezet werd in de Nico Adriaansstichting. Nico vond dat we ruimte moesten bieden aan de hoeren. Met advocaat Bakker Smit voerde hij een proces tegen de staat. Ik moest als getuige optreden. De rechter kon mij moeilijk verdragen. Maar uiteindelijk wonnen we het proces. We werden meteen getroffen door de moord op een van hen: Coby. Het is goed in herinnering te houden dat onzes stichting niet primair bedoeld was om af te kicken of een ideale burger te worden. Het ging primair om onderdak,vrijplaatsen,ontmoeting,aanbod van activiteiten. De klant is koning.Petra hoorde daar juist bij. Zelf uitmaken wat je leuk,boeiend,interessant vindt.Petra ging niet afkicken.Niet aan ons is om alsnog uit te maken of dat goed of slecht is.Moralisering ligt altijd op de loer.Petra wilde haar leven zelf inrichten.Ze vroeg aan de NAS om haar bij te staan.Kapster worden, toneel spelen. Coke hoorde bij het leven.Stom dat wij dat verboden hebben De Stichting SEKOVER (later de NAS) pleitte voor medische verstrekking van drugs,acceptatie van het gebruik,klantgerichte begeleiding van mensen. Petra volhardde in haar levenswijze.Natuurlijk was ze soms eigenwijs,eigenzinnig.Ze zocht haar eigen levenswijze.Met genoegen denk ik als sinterklaas terug aan haar activiteiten als zwarte piet. Natuurlijk hadden we Petra een langer leven gegund. Maar sommige mensen kiezen voor een levensstijl die het leven bekort.Laten we niet aan de kant staan en aan ons moralisme toegeven. Lieve familieleden,lieve dochter ik hoop dat jullie de dierbare herinneringen aan Petra zullen koesteren.Vergeef haar de tekorten.Petra is zich trouw gebleven.Ze heeft gepoogd iets van haar leven te maken. Voor de bezoekers zijn er de eigen herinneringen aan Petra.Voor vrijwilligers,beroepskrachten van alle soort is het een moeilijke dag Hebben we nu gefaald?Vergeet echter nooit:de klant is koning. Aan hem of haar de voorrang.Respect blijven hebben voor mensen ook als ze niet jouw advies opvolgen. Nico Adriaans ging dood aan aids. Een m oeilijk sterbed maar toch.Ik kwam een keer binnen,hij was enthousiast,de cactus bloeit. Dat was een hoopvol teken in de duisternis.