Archief

Categorie: Over boeken
De Kimdynastie | Casper van der Veen

De Kimdynastie | Casper van der Veen

De Kimdynastie door Casper van der Veen

Noord Korea

Noord Korea is een land waar de mensen zich bekommeren om hun familie, hun collega’s en hun dagelijkse zorgen. Sinds 7 decennia wordt het land bestuurd door de KIM dynastie. Noord Kora slaagde er in kernwapens en raketten te produceren. Noord en Zuid Korea zijn opgedeeld langs de arbitraire 38e breedtegraad. In 1945 wordt Korea opgedeeld in een communistisch noordelijk deel geleid door Kim Ilsung en een kapitalistisch deel onder Sybgman Rhee. Aanvankelijk volgt Noord Kora het Sovjet model. Er komt aandacht voor zware industrie en landbouw. Vrouwen ondergaan emancipatie en religie wordt uitgeroeid. Amerikanen ontwikkelen op hun manier een kapitalistisch systeem. In 1949 grijpt Mao de macht in China. Stalin wil geen conflikt met Amerika en geeft Kim niet de gewenste steun. Stalin steunt eerst met MIGsAmerikianen storten zich op Zuid Korea. Er komen troepen van de VN olv Macarthur. Amerika slaat hard toe. Macarthur steekt de 38e breedtegraad over. Noord Koreea verzwakt en vrezen de Amerikanen. Mao stort zich met 200.000 militaire vrijwilligers in de strijd. De strijd verloopt in het nadeel van de Zuid Koreanen. Ook Nederland neemt deel aan de strijd binnen kader van de VN. Eisenhower kiest in 1953 voor een Staakt het Vuren. Kim kan nu zijn economische plannen gaan uitvoeren. De industrialisatie is een groot succes in Noord Korea. Kim ontwikkelt persoonlijkheidsstatus. Na de zestiger jaren begin Noord Kora zich te isoleren. De Kims raken teveel op zichzelf. Bondgenoten als Ceaucesco, Hoessein en Gaddafi vallen uit. In 1986 bouwt Noord Korea een kern reactor. De relatie met de Russen verbetert in het voordeel van Zuid Korea. Noord Korea luistert slecht naar Mao. Amerika, Japan en Zuid Korea geven veel voedselhulp aan No0rds Korea. Kimm levert gas aan Assad. De betrekkingen tussen beide Korea’s worden beter. Er vinden nog wel militairte incidenten plaats. De laatste Kim Jong un probeert decrelatie met Zuid Kora te verbeteren. Er komt zelfs een ontmoeting met Trump.

Het volk in de grot

Het volk in de grot

René ten Bos – Het volk in de grot

Een mens gelooft in waarheden en feiten. Dit boek gaat over waarheden en feiten. Hoe gaan wij om met waarheden en feiten.
Wie zijn wij? Het gaat om de minachting die de filosofie altijd gehad heeft voor het volk. De minachting gaat terug tot op Plato. Hij dacht dat het volk zich altijd wat laat wijs maken en dat het de waarheid en de werkelijkheid niet aankan. Het volk steekt de kop in het zand als het op feiten aankomt. Het volk heeft er de voorkeur aan in zijn hol of grot te blijven wonen.
Het volk sluit zich af voor de waarheid. De auteur laat zich leiden door Blumenberg. Hij vraagt zich af waarom de werkelijkheid er voor ons zou moeten zijn. De waarheid is dat het volk misschien helemaal geen waarheid wil. En ook geen feiten. Het volk is hardleers. Blumenberg kiest partij voor de mensen in de grot van Plato. Hij onderstreept het recht van het volk om in een schijnwereld te leven. Mensen hebben recht op hun illusies. Mensen raken tegenwoordig niet uitgepraat over fakenieuws, valse feiten of de leugenachtigheid van politici. Men weet niet meer wat waar en onwaar is. De mens heeft altijd moeite gehad met waarheid. De mens is en blijft iemand die graag in grotten zijn heil zoekt. Grotten kun je zien als oorden waarin je onwelgevallig nieuws makkelijk kunt wegdenken en weg redeneren.
De mens is een troglofiel. Dat woord is ontleend aan de dierkunde. Sommige dierkundigen doen onderzoek naar het leven in grotten en holen. Ze verdiepen zich in alles wat leeft onder de grond, ver van de oppervlakte in de duisternis. Er zijn dieren die in holen en grotten het leven door brengen. Dat zijn troglofielen. Het gaat om soorten die van het leven in grotten en holen houden maar die niet hun hele leven door brengen. Vleermuizen en beren zijn voorbeelden. Een mens is ook een troglofiel.
Hij houdt van grotten en holen maar beperkt zich daar niet toe. Buiten loert het gevaar, buiten is alles riskant. Zo zijn mensen. Ze willen wel en niet naar buiten. Troglofielen hebben een broertje dood aan de werkelijkheid. De auteur is geïnteresseerd in het volk dat in filosofische grotten woont. Volgens Carl Schmitt is het volk het lage en het minderwaardige bij uitstek. Het volk is substantieloos, slijmerig en walgelijk. Voor Schmitt is democratie zonder volk. Stemmen doet de stem van het volk doven. Volk is iets wat bij elkaar komt en samenklontert. Het volk zegt altijd nee als er iets nieuws moet komen. Het volk blijft ongeorganiseerd. Het volk mag de leiders toejuichen. Geen staat zonder volk en geen volk zonder acclamatie. Judith Butler beweert dat het woord volk mensen aanduidt die geen vaste baan, geen vast inkomen, geen toegang tot kennis en voorzieningen zich verzetten tegen hun vergetelheid. Het ontvolkte en ook het dwaze van populisten is dat ze het volk plaatsen tegenover een elite die zou bestaan uit snobs, multiculturele zeloten, linkse academici, bestuurders, bureaucraten. In de Van Dale wordt volk omschreven als de gezamenlijke bewoners van een staat, de gemeenschap van bewoners van een land die afstamming, taal, zeden overlevering gemeen hebben. Volksklasse bestaat uit mensen die hard werken en een schamel loon krijgen. Het volk staat tegenover de elite. De elite is vandaag de reden. Onze samenleving vergeet het liefst wat volk is. Volkspartijen worden systematisch van alle regeringsverantwoordelijkheid afgesneden. We onderscheiden vier betekenisgroepen: arbeideristisch, nijver arbeidzaam, in loondienst, rustig stil, populistisch, scanderend, lawaaierig, boos, antimilitair, nationalistisch, vaderlandslievend, nationaal, insluitend en pejoratief, lastig, laag, onguur, gemeen, onbeheersbaar. Grofweg kun je zeggen dat het woord volk ergens zweeft tussen insluiting en uitsluiting. Volgens Agamben is volk wat niet ingesloten kan worden in het geheel waar van het een deel is en wat niet kan horen bij de gemeenschap waarbij het toch is aangesloten. Butler zegt dat wie onder astronomische schulden gebukt gaat of wie geen opleiding heeft genoten er anders voorstaat dan niemand die rijk is en zijn kinderen naar een eliteschool kan sturen. Wat zij de behoeften van het volk? Simpel: bescherming tegen agressie en geweld, het krijgen van voedsel en onderdak, bewegingsvrijheid, toegang tot zorg, recht op onderwijs. Echt volk zal mensen weer op wijzen dat ze niets meer en niets anders zijn dan wast ze zelf zijn: gewoon volk. Volk is wat je ziet in café, op terrassen, in voetbal kantines en andere plaatsen waar de wil tot ongelijkheid niet getolereerd wordt en waar een niet meer mag zijn dan de ander. Voor Schnitt is het volk vormloos, laag en slijmerig. Het kan door politici opgefokt worden en een gevaar vormen. Bij Nietzsche verlaat Zaratoestra ook zijn grot hoog in de bergen. Hij staat in het zonlicht en spreekt de zon toe. O groot gesternte. Wat zou jouw geluk zijn als hen niet had voor wie jij straalt. Plinius en Montesquieu spreken van een soort eilandbewoners in het zuiden van de Rode Zee. Bij Marx zijn de boeren arm door schulden en worden bewoners van holen Bij Montesqueu is de staat niet genoeg. Beschaving moet ook van de mensen komen. Zoek de rustige streken op waar de mensen elkaar nog vertrouwen. De troglofielen van Plato houden van het leven in de grot. De troglofiel moet uit zijn kluisters bevrijd worden. Hij moet de echte werkelijkheid leren inzien en dat proces begint als hij beseft dat alles wat je tot dan toen geloofde eigenlijk bedrog was.
Ons leven kenmerkt zich door breuken en scheuren. Onze levensgeschiedenissen draaien in feite rondom de constante verfijning van technieken om met steeds meer realiteit om te gaan. Technieken zijn er genoeg: we creëren steeds nieuwe vormen van geborgenheid die ons in staat stellen de realiteit in elk geval soms op afstand te houden. Een filosoof als Sloterdijk ziet in de politiek als zodanig niets anders dan een poging om de geborgenheid van baarmoeder naar het sociale domein over te brengen. Mensen willen immuniteit, bescherming, omgeving. Voor Michel Serres is grot de plek van cultuur en creativiteit. Voor Hans Jonas is het eigenlijk niet anders. De mens produceert beelden in zijn hoofd maar ook op de wanden van de grotten. De situatie in de grot is er dus een van vrijwel totale verwarring. Mensen denken dat de dingen die ze zien echt zijn maar ze zijn niet echt. De grot is een soort echokamer: overal lijken er geluiden te zijn. Socrates stelt dat de mens bevrijd kan worden en genezen van de onwetendheid. Onwetendheid is dus de oorzaak van een hoop ellende. Onwetendheid is de wortel van het kwaad. Iemand die de ketenen afwerpt kijkt verdwaasd rond. Licht verblindt. De weg naar inzicht begint met een moment van verdwazing en beneveling. De mens wordt
gedwongen op te staan. De mens wordt niet alleen gedwongen rechtop te staan maar ook zijn hoofd om te keren en in het vuur te kijken. Je ligt met open ogen in bed maar je kamer is donker. Plotseling komt er iemand binnen die de lamp aandoet. Socrates minacht de mensen in de grot. Ze zijn diep beklagenswaardig. De mensen hebben slechts waarneming van schaduwen. Het volkje is dom. Voor Socrates zijn schaduwen de zwakste en meest verdunde zijn toestand. Die de werkelijkheid überhaupt kan hebben. Blumenberg stelt dat alleen als buiten bent geweest en het echte zijn hebt gezien je kunt begrijpen dat de schaduwen die je ziet nabootsingen zijn van nabootsingen. Protagorasa en tijdgenoot van Socrates doet de uitspraak: de mens is de maat van alle dingen. Socrates wordt meer door Plato gewaardeerd. Protagoras is trots op zijn sofisme. Hij is van mening dat je niet iedereen kunt opzadelen met bedrog en nep. Volgens hem gaat het om de staatsmannen. Een deel van de samenleving moet de waarheid dus kennen. Angst voor gemakzucht en luxe speelt een doorslaggevende rol in de politieke filosofie van Plato. Wat kenmerkt de wachters bij Plato? Ze zijn als honden die een doorslaggevende politieke eigenschap hebben: ze weten vriend en vijand uit elkaar te houden.
Je kunt altijd zeggen dat het om de hoeveelheid illusies gaat die een mens nodig heeft. Niemand kan zonder illusies maar als illusie regel wordt dan gaat er iets mis. Er zijn mensen die zeggen illusie bestendig te zijn. Ze menen betrouwbaar te zijn. . De auteur vraagt aandacht voor twee onzekerheden van de elite. De eerste gaat over de heersende machtsverhoudingen in de grot en de tweede over wat we kunnen zien als macht van de beelden of de schaduwen. Er zijn onder de grotbewoners lieden die met hun poppenkast schaduwen op de wanden werpen. Dat zijn dec sofisten die mensen wijzer moeten maken.
Samenvattend kunnen we stellen dat de machtshebbers in de grot- desofisten-alles -zullen doen om de uitverkorene de voet dwars te zetten. Het volk laat zich immers graag bedriegen, omdat niet helemaal is wat de schade is die het lijdt. Er is sprake van de macht van het beeld zelf. Manfres Sommer schreef een studie over waarom en onder welke voorwaarden beelden ons zo hypnotiseren. Politici zijn van het zelfde vlees en bloed als ieder ander. Maar afgebeeld op foto’s aan reclamezuilen en verkiezingsborden worden de politici groter dan groot. Ze lijken overdrijvingen van zichzelf te zijn. Filosoof Susans stelt dat volgens hem het afgebeelde gezicht van God altijd kijkt naar de beschouwer. Cusanus:
Zo is Uw gezicht gericht op alle gezichten die U aanschouwen. De macht
van het beeld wordt bepaald door de plek waar het te zien nis. Beelden kom je overal tegen. Met onze mobiele telefoons kunnen we elke dag naar believen foto’s maken. Het aantal fotojournalisten neemt af. Mede dankzij de techniek zijn steeds meer mensen in staat hun eigen beeldmateriaal te produceren. Sommer vraagt waar die afbeeldingen zich bevinden. Plato schetst een wereld die compleet in de ban is van beelden. In de grot begon de beeldcultuur. Plato is zo geobsedeerd door zijn eigen beeldmetaforiek dat hij zich nooit afvraagt of de gevangenen de wand tegenover hen zelf zien. Ze zien alleen maar de schaduwen maar niet de plek waarop die schaduwen vallen. Bij Plato is de wandgeschikt en in staat schaduwen zo op zich te laten vallen dat men alleen die schaduwen ziet en niet de wand zelf. Plato vervangt de grotwand door een huismuur zoals hij van de hele grot een soort tehuis maakt. Plato schetst meer een huis met muren, trappen en verdiepingen. Het volk in de grot is eigenlijk een verkeerde titel. Eigenlijk moet het gaan over het volkje in het huis. Bij Polanski is de kamer bij uitstek de plek van paranoia, neuroses en stemmen uit een andere wereld. Ook Pascal is van mening dat dat de mens niet in staat is rustig in zijn kamer te blijven zitten. Gerrit Achterberg heeft het gevoel dat een mens vastzit in zichzelf zoals je in een kamer kunt vastzitten. Waar de grot was zijn huis en ziel gekomen. Wat op de achtergrond speelt is het gevoel dat wij als mensen ergens in vastzitten. Er zijn geen uitgangen. Maar de uitgangen zijn de tekenen van hoop. Bij Plato heeft het volk in de grot geen herinnering aan mythe en dus ook geen geheugen. Het volk heeft geen herinnering aan een vorig leven. Blumenberg verbaast zich over de afwezigheid van de anamnese in de grot. Het volk in de grot wordt systematisch neergezet als onwetend, vijandig en eigenlijk niet in staat tot politiek. Bij Plato is de essentie van zijn parodie niet dat iedereen zich uit de grot weet te bevrijden. De essentie is veeleer dat er een kritische selectie plaats vindt van degenen die de staat als een soort tijdloze en van traditie verstoken machine moeten gaan organiseren
Pascals houding tegenover het volk is dubbelzinnig. Je moet de mensen hun schijnwereld gunnen. Maar dat is onbevredigend. Waarheid en werkelijkheid hebben een welbekende plaats. In de 17 eeuw stonden waarheid en werkelijkheid centraal. Het is de tijd van het rationalisme. Plato en Descartes geloven beiden dat de waarheid toegankelijk is maar die toegang vereist dat aan bepaalde condities wordt voldaan. Bij Plato moet de staat als zodanig waarheid en rechtvaardigheid garanderen. Bij Descartes gaat het veeleer om een disciplinering van het denken zelf.
De kernvraag is wat er van mensen wordt als ze alleen maar via de methode tot kennis komen. De mens is geen eenzame waarheidszoeker. Het gaat om een soort universele mens, een mens die besloten heeft om samen met andere mensen op dezelfde manier de wereld te onderzoeken. Er is maar een waarheid en zij is onveranderlijk. Die waarheid kun je alleen vinden door het denken een radicale discipline op te leggen.
Augustinus zag de geest altijd als een zuiver te begrijpen-het adjectief dat filosofen hier graag gebruiken is intelligibel-werkelijkheid. Je kunt alleen maar in die geest een idee van God vinden. Sterker nog een idee van God krijg je pas door je af te wenden van het zintuiglijke.
Nietzsche stelt: feiten bestaan niet, alleen interpretaties. Als grote delen van de bevolking bereid zijn een loopje te nemen met de waarheid, dan kan de democratie niet naar behoren functioneren. Karl Popper maakt duidelijk dat kritische wetenschap en een echt vrije en pluralistische politiek qua vorm volkomen aan elkaar gelijk zijn. De wetenschap van tegenwoordig draait niet zozeer om feiten maar om complexiteit. Latour wist het al: matters of facts, eenvoudige standen van zaken dus-daarover is discussie in de samenleving en in de wetenschap. Interessanter zijn matters of concern d.w.z. complexe processen of gebeurtenissen die er voor zorgen dat de onderzoeker of wetenschapper in een debat wordt meegezogen, een debat waarin hij zelf geenszins de enige autoriteit is.
Kan de wetenschap zonder sofisterij en retoriek? De auteur antwoordt ontkennend. Waarom? Omdat aanspraken op expertise of andere vormen van intellectuele soevereiniteit constant ter discussie worden gesteld in tijden van complexiteit. De samenleving wil van wetenschappers vaak goede voorspellingen.
In 1984 werd Munchen getroffen door een zware hagelstorm. Een verzekeringsramp voor de stad. De hagelstorm was niet voorspeld.
Geen zekerheid dus maar complexiteit. Meteoroloog Beringer concludeert: over de exactheid van de natuurwetenschappen hoeft men zich geen illusies te maken.
Ere zijn mensen die overal een postmoderne samenzwering tegen het volk of teloorgang van westerse beschaving zien. Ook in moderne tijden hebben mensen nog steeds zeer veel behoefte aan mythes, aan goede verhalen. De auteur vindt feiten niet onzinnig. De conclusie is dat wetenschap steeds minder over ondubbelzinnige feiten gaat Grijsheid en complexiteit verdonkeremanen de feiten. In tijden van complexiteit past reductionisme niet. Niet alles is hersenen of DNA.
Wetenschappers die honderd procent zeker zijn van hun zaak, zijn gewoon weg minder te vertrouwen. Nietzsche merkt op dat feiten niet bestaan. We moeten het doen met interpretaties. Maar als er geen feiten zijn, is er dan nog een wereld? Is er buiten de interpretaties echt niets? Blumenberg spreekt over de leesbaarheid van de wereld. De wereld is geen boek maar het is nuttig haar te zien als een boek. Dat maakt de wereld vertrouwd. Je kunt haar zien als een eenheid en het nodigt mensen uit zich te verdiepen in de wereld Michel Serres merkt op: geen enkele oplossing is de enige oplossing: de religie niet, de politiek niet en ook de wetenschap niet. De enige hoop die er blijft is dat deze laatste een tolerante wijsheid aanleert die religie en politiek nooit hebben gekend.
Susan Sontag zei dat interpretaties de wraak zijn van het verstand op de kunst en op de wereld. Mensen die geen feiten willen zien zijn vijanden van de waarheid. Blumenberg stelde ooit dat de wetenschap de mens verleidt tot een zonderlinge hoogmoed. Wittgenstein wil vooroordelen tot bedaren brengen. Vooroordelen zijn de vijanden bij uitstek van de waarheid. Vraag is nu : wat bezielt al die socratici die het volk willen beleren. Blumenberg en Wittgenstein zijn sceptisch over het kenvermogen van de mens.
We zouden er verkeerd aan doen Nietzsche uitspraken over feiten te zien als een uiting van een cynisme dat zich neerlegt bij de volstrekte onkenbaarheid van de wereld. We moeten ons realiseren: hoe meer we weten, hoe minder we weten. Nietzsche zegt dat ook de verstandigste mensen heeft van tijd tot tijd de natuur weer nodig. D.w.z. zijn onlogische grondhouding tegenover alle dingen
Jeffrey merkt op dat de naakte waarheid of naakte onwaarheid nauwelijks aangetroffen wordt in de meeste wetenschappen. Wetenschap is en blijft mensenwerk. Mensen deinen mee op golven van intersubjectiviteit. Blumenberg schrijft dat de wereld blijft ook als ik niet blijf. Dat is enige harde werkelijkheid voor de wetenschapper.
Aan het einde van de middeleeuwen heeft de mens van God steeds meer een absolute macht gemaakt. God is bij Ockam of Cusanus niet langer zorgende vader. Hij lijkt er niet meer voor de mens te zijn. God trekt zich terug tot de randen van het universum. Dat leidt uiteindelijk tot de zelf verabsolutering van de menselijke geest.
David Hume maakte onderscheid tussen feitelijke standen van zaken en verband tussen ideeën die mensen over deze standen van zaken kunnen hebben. Volgens Wittgenstein is de wereld alles wat het geval is. De wereld is het geheel van feiten, niet van dingen. Feiten worden tot uitdrukking gebracht in volzinnen, dingen nooit. Dingen kun je een naam geven: boom, maan, on etc. Feiten zijn standen van zaken en deze kunnen we het best zien als een combinatie van dingen. Samenvattend is de wetenschapper aan de ene kant een mens van vlees en bloed, een mens met hartstochten, een mens die met ziel en zaligheid zijn werk doet. Aan de andere kant geldt dat hij bereid is zijn identiteit als het ware op te offeren aan de grote boom van kennis.
De hele westerse filosofie is doortrokken van het idee dat de mens de wereld niet kent omdat hij gevangen zit. Daarover gaat dit boek. Het doel van alle filosofie: het volk de weg wijzen uit de schaduwwereld.
Volgens Wittgenstein zit een mens in een kamer gevangen als de deur niet gesloten is maar alleen maar naar binnen toe geopend kan worden en hij niet op het idee komt die deur naar zich toe tee trekken en alleen maar duwt. Bij Plato zitten de bewoners van de grot vast aan kettingen.
Socrates slaagde erin om uit de grot omhoog te klimmen en daarna besluit af te dalen om de achtergeblevenen te vertellen hoe de echte werkelijkheid in elkaar zit, betaalt dat met zijn leven.
Vooroordelen zijn de grotvijanden van feiten. Is het niet de taak van filosofie en wetenschap om vooroordelen weg te nemen. Is dit niet iets wat we sinds de Verlichting hebben gedacht en gewild?
Whiehead zei eens dat de werkelijkheid niets anders is dan werkelijk is.
We kunnen er zeker van zijn dat de toekomst nog genoeg feiten zal opleveren. Maar ook minstens zoveel nepfeiten en andere apekool. Emmens schreef eens: gras is gemaaid, de bloemen staan op stelen, de blaren hangen keurig aan de boom. De een heeft een huisdier.
Wat te bevelen iemand te slaan, de ander zichzelf om mee om te gaan.
Journalisten willen niets anders dan verheffing van het volk. De constructieve journalistiek wil niet alleen maar feiten rapporteren maar wil ook nadenken over oplossingen voor problemen. Zonder fatsoenlijke journalistiek stort de democratie in elkaar. Politieke leiders maar ook hun volgers in een democratische samenleving moeten de realiteit van de feiten zien als begrenzing van de menselijke wil en dus ook van hun eigen wil.
De eerste these is dat de spirituele hygiëne die eigen zou moeten zijn aan journalistiek en wetenschap gewoon een belachelijke fantasie is.
Het draait in beide werelden helemaal niet om de waarheid maar om conformiteit met een bepaalde progressieve agenda. De tweede these is dat  kennis de mens scheidt van het zijn. Weldenkende mensen geloven in de rol van journalistiek als brenger van kennis over toestanden in de wereld.
De derde these die ik wil noemen wordt expliciet verwoord door Curis Yarvin: waarheid is onzin.
Waarom waarderen wij dan toch de waarheid en alle zoekers naar waarheid. Zonder feiten loopt alles in het honderd. Mensen die dat denken hebben vooral vertrouwen in experts.
Het leven is zo ingewikkeld geworden dat we geen van allen expert kunnen zijn op alle terreinen. Waarheid betekent in het sociale verkeer helemaal niets.
De drie thesen van duistere Verlichting laten zich als volgt samenvatten. Elke aanspraak op de waarheid is onzinnig, hoogmoedig en verraderlijk. Als er al kennis van waarheid is dan is ze meestal niet goed voor mensen, want ze vervreemdt hen van het zijn. Loyaliteit aan mensen is belangrijker dan loyaliteit aan de waarheid.

Het leven in de grot is zo slecht nog niet. De grotbewoners hebben helemaal geen behoefte aan andere werkelijkheden d.w.z. aan mensen die zeggen dat er meer en andere dingen zijn. De stad zelf is een grot. Stadsbewoners weten niet wat er in de wereld buiten de stad gebeurt. Plato was slim genoeg om te begrijpen dat de grotbewoners geen onbeschreven bladen zijn waarop je alle kennis kunt inkrassen. De grotbewoners zien slechts schaduwen. Plato ontkent niet dat er een wetenschap van de schaduwen is en dat de mensen in de grot een soort kennis hebben die ze bewezen en objectief juist achten. Mensen kunnen de volgorde van de schaduwen voorspellen of ze kunnen die schaduwen prachtig beschrijven of nabootsen. Plots is er iemand die zegt dat er echte wetenschap is.
Voor Plato was dat de astronomie. Steeds hebben verlichters geprobeerd om met een beroep op feit en werkelijkheid de wanden van de grot aan gruzelementen te slaan in de hoop openheid in de duisternis te brengen. Mensen laten zich niet overtuigen hun wereld te moeten opgeven. En al helemaal niet door wat anderen feiten noemen. Feuerbach stelt dat wetenschappers vaak denken in modellen en met die modellen proberen ze de werkelijkheid te verklaren. Plato heeft een nauw verholen minachting voor het volk. Het volk in de grot stelt dus intellectueel helemaal niets voor omdat het niet in staat is waarheid te beredeneren. Uit de onderschatting volgt een afwijzing van democratie. De invloed van de grotallegorie op onze cultuur is enorm geweest. Vanaf Descartes blijft de mens vastzitten in zijn eigen wegen, precies zoals ooit mensen in de grot. Blumenberg kiest uiteindelijk de zijde van het volk, ook al is hij
voorzichtig. Hij ziet in dat het volk goede gronden heeft om zich te verzetten tegen waarheid, verheffing. Verlichting en andere zaken die het door de elite aangeboden krijgt.
Dit boek is een pleidooi voor het volk. Maar het is een ingewikkeld pleidooi. Niet ieder volk is hetzelfde. De auteur voorziet het volk van dertig kenmerken. Zo bouwt hij filosofische volkskunde op.
1.Het volk houdt van zijn grot
2.Het volk schreeuwt als er iets goed of slecht gaat.
3.Het volk voelt zich vergeten.
4.Het volk woont in de grot maar houdt daar niet van.
5.Het volk is bevangen door. Wat het ziet en hoort
7.Het volk wil dingen niet zien.
8.Het volk vindt de lessen van de elite niet interessant.
9.Het volk houdt van nabootsen.
10.Het volk heeft paideia nodig.
11.Het volk vindt het leven in de grot prima.
12.Het volk leeft misschien niet in een grot maar in een soort huis.
13.Het volk zit vast in de grot.
14.Het volk in de grot van Plato herinnert zich niets.
15.Het volk bedriegt en wordt bedrogen.
16.Het volk duldt geen afwijkende gedachten.
17.Het volk wordt getest.
18.Het volk weet dat het niet gaat zonder zin.
19.Het volk leest alles.
20.Het volk is niet gek en wil niet mislukken.
21.Het volk hecht aan zelfbehoud en beroept zich op het gezonde verstand.
22.Het volk ontwikkelt minachting voor zingeving.
23.Zelf in de wereld staan draagt niet bij aan zelfbehoud.
24.Het volk weet niet of de deur van de kamer naar binnen of naar buiten opengaat.
25. Iedereen liegt.
26. Soms is het volk waarheidminnend.
27.Het volk kiest eigen belangen.
28.Het volk houdt van Trump.
29.Het volk kan zijn lachen niet inhouden.
30. Het volk in de grot is tevreden en gelukkig.

Het volk heeft geen waarheid nodig om in tevredenheid te leven Plato zegt dat waarheid een soort vlakte is die ergens in de hoogte ligt maar die nooit zomaar toegankelijk is. De zonovergoten vlakte biedt de ziel passend voedsel.

Nietzsche

Nietzsche

Nietzsche; De vrolijke wetenschap

Sinds ik vertrouw op tegenwind, zeil ik met alle winden.

Hoe kan ik die berg overwinnen,niet denken, beginnen te klimmen.

De man denkt: als rover haal ik mijn gerief.

De vrouw komt niet als rover maar als dief.

Vervloekte zon! Roept de verdorde weide

en prijs bomen om hun schaduwzijde.

Het leven is de moeite waard, dit leven heeft iets te betekenen, er steekt iets achter, pas maar op. De drift van de instandhouding van de soort, breekt van tijd tot tijd door als rede en hartstocht van de geest.

Ja, het leven is de moeite waard. Ja, ik ben de moeite waard. Het leven en ik en jij en wij allen werden voor enige tijd opnieuw interessant voor elkaar.

De goede mensen van elke tijd zijn degenen die oude gedachten diep in de grond stoppen en er de vruchten van plukken, de akkerbouwers van de geest.

Wat hoor ik nu? Het uiteindelijke doel van de wetenschap zou zijn de mens zo veel mogelijk lusten zo min mogelijk onlust te bezorgen.

>Door pijn te berokkenen aan hen die we onze macht nog moeten laten voelen-want pijn is daar een veel geschikter middel voor dan lust: pijn vraagt altijd naar een oorzaak terwijl lust geneigd is aan zich zelf genoeg te hebben en niet achterom te kijken.

Genoeg krijgen van een bezit is genoeg krijgen van onszelf.

De minnaar wil het onvoorwaardelijke exclusieve bezit van de door hem uitverkorene. Hij wil de macht over de ziel en lichaam van die persoon.
Leven betekent: wreed en onverbiddelijk tegen alles zijn wat zwak en oud aan ons wordt, en niet alleen aan ons.

Arbeid zoeken omwille van loon. Voor allen is werk een middel en geen doel.

Ellende is nodig. Vandaar het geschreeuw van de politici, vandaar de vele valse verzonnen overdreven misstanden van allerlei standen en de blinde bereidheid daaraan te geloven.

Het is de grootste moeite: in te zien dat het onnoemelijk veel belangrijker is hoe de dingen heten dan wat ze zijn.

De liefde vergeeft de beminde zelfs de begeerte.
Maar de totale aard van de wereld is in alle eeuwigheid chaos.

Als je weet dat er geen doelen bestaan, weet je ook dat er geen toeval bestaat.

Deugd is de gezondheid van de ziel. Beter is het: jouw deugd is de gezondheid van jouw ziel.

Wij hebben het vaste land verlaten en zijn scheep gegaan. We hebben de brug achter ons. We hebben het vaste land achter ons afgebroken. Welnu scheepje neem je in acht. Naast je ligt de oceaan en het is een feit dat hij niet altijd tekeergaat en dat hij soms zich uitspreidt als zijde en goud en een droom van goedheid. Maar er komen uren dat je zult inzien dat hij oneindig is en dat er niets vreselijker bestaat dan oneindigheid.

Hebben jullie nooit gehoord van de krankzinnige man die op een heldere ochtend een lantaarn aanstak, de markt opliep en onophoudelijk schreeuwde: ik zoek God, ik zoek God. Veel mensen geloofden niet in God. Dat veroorzaakte een groot gelach. Is Hij dan verloren gegaan? Is Hij verdwaald als een kind? Of houdt Hij zich verstopt. Is Hij bang voor ons. Is Hij op een boot gestapt. Geëmigreerd? De krankzinnige man sprong temidden tussen hen in en doorboorde hen met zijn blikken. Waar God heen is riep hij, ik zal het jullie vertellen. Wij hebben Hem gedood-jullie en ik. Wij allen zijn z’n moordenaars. Tenslotte gooide hij zijn lantaarn op de grond, zodat die aan gruzelementen ging en uitdoofde. Ik kom te vroeg zei hij. Het is mijn tijd nog niet/

Het christelijk besluit de wereld lelijk en slecht te vinden, heeft de wereld lelijk en slecht gemaakt.

Wat ontvangen primitieve volken het eerst van de Europeanen? Brandewijn en christendom, de Europese roesmiddelen. Aan wat gaan we het snelst ten gronde? Aan Europese roesmiddelen. De metafysische behoefte is niet de oorsprong van de religies zoals Schopenhauer meent maar slechts een late uitloper ervan.

De oceaan met zijn desolate stilte ligt ongeduldig achter ons.

De verschillende zeeën en zonnen hebben ons veranderd. We worden vreemden voor elkaar.

In pijn zit evenveel wijsheid als in plezier. Ik hoor in de pijn het commando van de scheepskapitein: strijk de zeilen

Alle moraalpredikers hebben zoals de theologen een slechte gewoonte gemeen: allemaal proberen zij de mensen aan te praten dat ze zich in een slechte conditie bevinden en dat een harde en radicale kuur nodig is.

Toen Zarathoestra dertig jaar werd verliet hij zijn vaderland en het meer Urni. Hij trok de bergen in. Hier genoot hij van zijn geest en eenzaamheid. Tenslotte veranderde zijn hart. Op een dag stond hij op met het ochtendgloren, ging voor de zon staan en sprak haar toe..

God is zelf onze langdurigste leugen.
Het bewustzijn behoort eigenlijk niet tot het individuele bestaan van de mens maar eerder tot zijn gemeenschap en kuddeaard.

Hebben wij er ons ooit over beklaagd dat we verkeerd begrepen, miskend, verwisseld, belasterd, verkeerd gehoord en overstemd worden. Dat is precies ons lot.

Zonder de gewenste slaap liep ik uiteindelijk naar het strand, zag onder een milde maan man en schuit op het warme zand, slaperig beide, herder, schaap slaperig stak de schuit van land.

Naar nieuwe zeeën wil mijn zelfvertrouwen. Op toekomst heb ik grip. Maar de zee, de vrije, blauwe vaart mijn Genuese schip.  Slechts jouw oog, groots en Almachtig staart mij aan=Oneindigheid.

Tot zover Nietzsche. Hij verlaat de oude wereld. God is dood. Hij kiest de volle zee. Oneindigheid overvalt hem. Hij klaart op en wordt geconfronteerd met gevoel voor oneindigheid.

Sociocratie

Sociocratie

Prof. Dr Gerard Endenburg; De Sociocratische Kringorganisatie

Sociocratie verandert de machtsstructuur. Besluitvorming geschiedt door consent. Het gaat vaak om overmacht.Maar sociocratie stelt daarvoor het argument. We onderscheiden diktatuur. autocratie, democratie en sociocratie.Een van de grondleggers is Prof. Dr. Gerard Endenburg. Hij paste sociocratie toe in zijn bedrijf. Gerard was in de leer bij Kees Boeke. Kees kwam uit kringen van de Quakers. Het gaat om respect voor elkaar. Allen zijn gelijkwaardig. Stilte is de bron.Ze zijn geweldloos. Je leert zowel je eigen belang als dat van an deren te behartigen. Er wordt nooit bij meerderheid van stemmen besloten. In democratie heerst de meerderheid.In sociocratie het argument. Consent betekent: ik heb geen bezwaar. Alles draait om permanente educatie.

We gaan uit van de kringorganisatie. Daar draait alles om leiden, meten en uitvoeren. In de kringorganisatie draait alles om, het en=en principe.

Vragen:
1.wat vind je van consent?
2.wat denk je van het argument
3.wat vind je van de Quakeres?
Het gaat altijd om de sterkste. Het is winnen of verliezen. ER moet harder worden opgetreden. Meer blauw op straat. In sociocratie gaat het niet om de sterkste of geschikste. In sociocratie gaat het om en en en. Met elkaar samen willen we eruit komen. We gaan niet onderhandelen om te winnen te verliezen. Maar alles draait om overleg waarbij het wederzijds op elkaar betrokken zijn voorop staat.Je leeft en je leeft samen. Ik en en wij. De basisregels van sociocratie zijn het consentprincipe, de kringorganisatie, de dubbele koppeling over de kringen in relatie tot elkaar. Je kiest personen met consent.

De fietser probeert evenwicht te behouden. Hij rijdt niet over een rechte lijn maar slingert wat heen en weer om het doel te bereiken. De kring is de plek voor samen. Voor samen zijn afspraken nodig. Het gaat altijd om visie, missie en doel.

Vragen:
1. Neem onze kring als voorbeeld .Wat is ons doel. Hoe gaan we met elkaar om.
2. de zwakheid van democratie is dat de minderheid niet aan zijn trekken komt
3. De ander accepteren, dat is niet gemakkelijk. Er zijn verschillen tussen mensen. Hoe lossen we dat op?

Russische Revolutie

Russische Revolutie

Russische Revolutie; John Reed

De Oktoberrevolutie ving aan in Petrograd. De Bolksjewieken olv Lenin en Trotski sloegen toe. De Bolsjewieken waren voor de onmiddellijke proletarische opstand. Door invoering van het socialisme werd de gedwongen overname van industrie, land, natuurlijke hulpbronnen en financiële instellingen werkelijkheid. Na Petrograd volgen Moskou, Kiev, Odessa en andere grote steden. Lenin wil de greep naar de macht op 7 november. Lenin en Trotski roepen op tot durf. Lenin was een kleine gedrongen gestalte met een korte nek. Hij wilde alles in gewone taal uitleggen. De tsaristische monarchie moet worden neergeslagen. Het gaat nu nom een rechtvaardige en democratische vrede. Alle onderhandelingen moeten openbaar. Volgens Lenin zal de arbeidersbeweging winnen.Lenin verlangt:afschaffing van prive-eigendom. Weg met het eigendomsrecht van de kroon, de kloosters en kerken. Het gaat om de ene coalitie van arbeiders, soldaten en armste boeren. Gelijkheid en soevereiniteit boven alles. Recht op zelfbeschikking. Afschaffing van alle nationaal religieuze voorrechten. Vrije ontwikkeling van nationale minderheden. Partikuliere drukkerijen en papiervoorraden komen de staat toe. Zo beschermen de Bolsjewieken arbeiders en boeren.

De auteur Reed was journalist en introduceerde het communisme in de VS. Hij stierf op jonge leeftijd.

VRAGEN
1. Wat was het effect van de Russische revolutie

2. Wat is Rusland nu voor land?

Via Appia; Fik Meyer

Via Appia; Fik Meyer

De Via Appia loopt van Rome naar Brindisi (over honderden km). Romeinen legden reeds eeuwen voor Christus wegen aan. De Via Appia is een van de oudste. In 1962 wandelde ik voor het eerst op de Via Appia tijdens een bezoek aan Rome bij de opening van het Tweede Vaticaans Concilie. De Via Appia wordt de weg van de gestorvenen genoemd omdat talloze graftomben langs de weg zijn gebouwd. De christenen begroeven hun doden langs de Via Appia. Er werden ook kerken gebouwd. Beroemd is de verslaggeving door Horatiuis van de tochten over de Va Appia. Horatius koesterde sympathie voor Epicurus. Epicurus streefde een leven zonder zorgen na. Innerlijke gemoedsrust waarin geen bangst voor goden. De wereld moet materieel verstaan worden. Het thema: Pluk de dag. De Via Appia werd gebruikt door Romeinse legers. Via Brindisi lag de zee open naar Griekenland. Tijdens keizer Nero moet Petrus vluchten. Op de Via Appia ontmoet hij Jezus. Hij vraagt waar gaat u hen? Jezus antwoordt dat hij naar Rome gaat om opnieuw gekruisigd te worden. Op de Via Appia vinden we ook de beroemde catacomben van Callixtus. Ook wel het kleine Vaticaan genoemd. Omstreeks de eeuwwisseling woonden er circa 20.000 joden in Rome. Zij mochten synagogen oprichten en geld sturen naar Jeruzalem voor het onderhoud van de tempel. Christenen werden later vervolgd omdat ze weigerden offers te brengen aan de Romeinse goden. Tijdens vervolgingen worden de stoffelijke resten van Paulus en Petrus weggehaald en elders ondergebracht. Keizer Constantijn werd christen en bouwde basilieken bij het graf van Petrus in het Vaticaan en van Paulus op de Via Ostiensis. Horatius vermeldt het opvallende grafschrift van Gaius Aterillius:

“Vreemdeling, blijf hier staat en kijk naar de grafheuvel van een goed man, een man vol mededogen die sympathie had voor armen. Ik vraag u reiziger om het graf niet te beschadigen”

Omstreeks 61 na Chr. Betreedt Paulus de Via Appia. De ViaAppia leed onder ontbossing en waterproblemen. Rivieren veranderden van loop. Rivieren stroomden over. Er brak malaria uit. Om water weg te lozen werden naast de Via Appia kanalen gegraven. Er is een boog opgericht voor keizer Trajanus beroemd om zijn eigenschappen: zelfbeheersing, ingetogenheid, hoffelijkheid, vriendelijkheid, rechtschapenheid, soberheid. De heilige Sint Nicolaas werd groot in Myra. Maar zijn stoffelijke resten werden bij de Islamisering overgebracht naar Italie in Bari. Sinterklaas bracht drie dode studenten weer tot leven, hij vermenigvuldigde graanzakken om hongersnood te voorkomen. De Via Appia werd vaak getroffen door struikrovers, zwaar weer als sneeuw.

 

 

 

 

Shakespeare for ever | Ton Hoenselaars

Shakespeare for ever | Ton Hoenselaars

De drie blijspelen van Shakespeare: Liefdes list en leed, Een midzomernachtdroom, De storm zijn volledig origineel. Shakespeare laat zien dat hij de regel van eenheid van tijd, plaats en handeling kent en ook perfect beheerst. In het blijspelgenre staat de improvisatievan acteurs en actrices die stereotiepe personages spelen centraal binnen een eenvoudige intrige. Shakespeare beschrijft de homo ludens van Johan Huizinga. Het betreft de spelende mens die tijdens het feest, via een roes tijdelijk weet te ontsnappen aan de beperkingen waar hij dagelijks mee leeft. S.koos bij voorkeur locaties in verre landen.Italie genoot de voorkeur. Het betreft de plaats waar het individu tijdelijk in een ongewone situatie wordt geconfronteerd met zich zelf en zijn alledaagse waarden. In de blijspelen ontkom je niet aan de nar. In sommige gevallen ging het om professionele narren, in andere gevallen om een natuurlijke nar, de geestelijk gestoorde die op de lachspieren werkte. DE Storm is het verhaal van Prospero, de hertog van Milaan die aan het begin van het stuk precies 12 jaar eerder door een coup van zijn broer Antonio uit zijn ambt is gezet. Met een lekkend bootje wordt Propero met zijn dochter op zee gezet. Hij spoelt aan op een onbewoonbaar eiland. Prospero oefent zich in magie. Prospero vertelt zijn dochter dat hij zelf de storm heeft opgeroepen en de schipbreuk heeft veroorzaakt. De schipbreuk had ten doel om zijn broer Antonio met een aantal edellieden onder wie de koning van Napels in zijn macht te krijgen. Propero wil zijn dochter uithuwelijken aan de zoon van de koning van Napels:Ferdinand. Prospero onderwewrpt de beide geliefden aan een proef om er achter te komen of zij echt om elkaar geven. Prospero verandert in een vergevingsgezinde vader die het huwelijk niet langer in de weg staat. Prospero is nietv langer meer een vergeldend figuur maar vergevingsgezind. Prospero verenigt de vorstenhuizen van Milaan en Napels. Shakespeare is geen utopisch dromer maar sluit niet zijn ogen voor het kwaad. S. plaatst vraagtekens bij de opvoedbaarheid van de mens. Elk plan voor een perfecte maatschappij is in wezen een illusie. De ideale wereld is nergens te vinden. De mens valt telkens ten prooi aan machtswellust. De overeenkomsten tussen S. en Prospero bieden inzicht in hun beider perceptie van het publiek.Van Ariel leert Prospero dat vergevingsgezindheid menselijker is dan wraakzucht. Beethoven en Tsaikovski raakten onder de indruk van de muziek in de Storm.In de koningsdramas van S. staat de Engelse geschiedenis van de late middeleeuwen centraal. S. verweeft de persoonlijke en politieke identiteiten van de personages samen. S.is voorstander van de monarchie.

In de treurspelen draait alles om de individuen die de bestaande banden met de groep of natie verliezen. Maatschappelijke verhoudingen lijden schipbreuk en het individu wordt gedwongen tot bezinning. Romeo en Julia mogen niet met elkaar omgaan wegens een vete tussen hun families. Meer nog dan bij Romeo zien we bij Julia hoe zij zich in haar tragische isolement zich ontwikkelt tot een onafhankelijke persoonlijkheid met durf en daadkracht. Julia wil niet huwen met Paris. Ze krijgt van de priester Lorenzo een slaapdrankje dat Julia lijkt dood te gaan.

Hamlet is een toneelstuk over verhaal van de kroonprins van Denemarken die de moord op zijn vader moet wreken door zijn oom Claudius om te brengen die niet alleen de nieuwe koning is maar ook de nieuwe echtgenoot van zijn eigen moeder. Hamlet krijgt van de geest van zijn vader opdracht om Claudius te vermoorden. Hij aanvaardt de opdracht maar stelt de vergeldingsdaad telkens uit. Het omvermogen van de lezerof het publiek om Hamlet te doorgronden is deel van de strategie. Wij kunnen Hamlet niet doorgronden. Hamlet is de sfinx van de literatuur.  S. toont de passie voor gerechtigheid maar geeft ook aandacht aan de menselijke rede die de passie van de wraak juist als vijand beschouwt. Hamlet is beroemd door de … : “To Be or not to be”monoloog.

Othello is een tragedie over het kwaad dat in de vorm van laster jalouzie en wantrouwen teweegbrengt en uiterindelijk leidt tot moord en zelfmoord.

Macbeth is het kortste treurspel. Macbeth is de tragedie van een kinderloos echtpaar. Drie heksen voorspellen dat Macbeth koning van Schotland zal worden. Macbeth koestert momenten van grote twijfel. Zijn de heksen wel betrouwbaar? Macbetrh vraagt zich af of de dolk die voor hem ligt de echte dolk is of een fictief wapen. Is de dolk een projektie van Macbeth eigen ambitie. Macbeth ontwikkelt zich tot een immorele en meedogenloze slager.

De waanzin maakt van King Lear een andere persoon. (Het gaat om een uiterst interessant boek,dat zeer leerzaam is)

 

Homo Deus; Yuval Noah Harari

Homo Deus; Yuval Noah Harari

De mens wordt steeds meer maakbaar. We kunnen ons zelf beter genezen en verbeteren. We hoeven niet tot goden te bidden. We weten tamelijk goed wat er gedaan moet worden om honger, ziekte en oorlog te voorkomen. Na honger was de tweede grote vijand de infectieziekte. De zwarte dood van de pest maakte veel slachtoffers. Het pokkenvirus was een biologische tijdbom. De ontdekkingsreizigers introduceerden griep, tuberculose en syfilis. Op Hawai vielen veel slachtoffers. De mens zal in 2100 of 2200 de dood overwinnen. De strijd tegen de dood is het projekt in de komende eeuw. Epicurus blijft actueeel: aanbidden van goden is verspilling van tijd. Er is geen leven na de dood. Geluk is het enige doel van het leven. Epicurus bepleitte matig eten en drinken. Ook matigheid in sexueel verlangen is geboden. Innige vriendschap maakt ons gelukkig. In navolging van Epicurus ziet ook Boeddha het najagen van aangename sensaties als bron van leed. Als we dood en pijn verdrijven dan zijn wij in staat onze organen, emoties en intelligentie te manipuleren. Alle pogingen hebben ten doel de toekomst te veranderen. De toekomst zal geboren worden uit nieuwe ideeen en dromen. In het begin waren theïstische religies een agrarische onderneming. Tijdens de wetenschappelijke revolutie legde mensheid de goden het zwijgen op. De mens stond alleen op een leeg podium.

Volgens Harari heeft alleen sapiens een eeuwige ziel. Het lichaam vergaat maar de ziel reist verder naar zaligheid of verdoemenis.

Harari geeft een eenzijdige weergave van ziel volgens zijn interporetatie van het monotheisme. Dat vind ik jammer omdat het monotheisme heeft ook een ontwikkeling doorgemaakt. Een mens beschikt over lichaam en geest en heeft een identiteit (dat is zijn ziel). De agrarische revolutie van 12.000 jaar geleden maakte het mogelijk om bevolkte steden en legers te voeden. Harari is van mening dat de bijbelse perceptie van de wereldgeschiedenis onjuist is. Religieuze mensen denken dat zij het middelpunt van de wereld zijn. Ik zie het anders dan Harari. De mens is naar het beeld van God geschapen. Hij of zij is medewerker van God op aarde. Jezus is van God gekomenn om mens te zijn. Hij is ons lichtend voorbeeld. Het valt te betreuren dat Harari de bijbel opzij zet als bron van verzinsels, mythen en vergissingen. God spreekt door mensen. Zijn Woord is mens en cultuurgebonden. Zo kunnen we de bijbel beter verstaan. Het heelal is volgens Harari een blind, doelloos proces vol wildgeraas maar zonder betekenis. God echter heeft verwachtingen tav de mens. Mensen doen mee aan de voortgang van deze wereld. Er is sprake van verantwoordelijkheid tegenover God en de naasten. Volgens Harari geeft het humanisme aan dat de mens aan de kosmos betekenis geeft. Ik zelf ben van mening dat wij in ons binnenste God ervaren als betekenis voor ons leven. We hebben geen ziel, vrije wil en geen zelf. Er zijn alleen genen, hormonen en neuronen. We zullen volgens Harari de technologiegebruiken om de homo deus te scheppen. De homo deus geeft toegang tot onvoorstelbare werelden en maakt hem tot heerser van de Melkweg. Van God hebben we geleerd om niets te vergoddelijken. Het heelal is gemaakt. We rekenen het heelal tot onze verantwordelijkheid.

Volgens mij gaat God ons voor in de geschiedenis. Wij doen mee. De mens evolueert. We ontdekken meer en meer over onszelf.  We zijn medescheppers. God daagt ons uit. God luistert en antwoordt. De toekomst wordt geen nachtmerrie. Gods licht bevrijdt ons.

Geschiedenis van de joden in Nederland Hans Blom e.a.

Geschiedenis van de joden in Nederland Hans Blom e.a.

Thomas van Aquino bepleitte een rechtvaardige behandeling van joden die mochten voorzien in eigen levensonderhoud. Vanaf de 13e eeuw verschijnen er joden in Nederland. De Karolingische vorsten vonden de joden economisch van nut voor de samenleving. Helaas begon de kerk de joden te bestempelen als een verdoemd volk dat gestraft moest worden voor de kruiziging van Jezus. Zo ontstaat de situatie dat joden plichten hebben maar geen rechten. In de 14 eeuw worden de joden beschuldigd van de pest. Zij zouden het water vergiftigd hebben. In Nijmegen, Maastricht en Roermond trof men joodse gemeenschappen aan. Er waren ook anti joodse maatregelen. Joden mochten niet langer geld uitlenen. In de zestiende eeuw ontstaat een joodse gemeenschap in Amsterdam. Calvijn had veel waardering voor de Hebreeuwse bijbel. Dat verbeterde de relatie met de joden. In de 17e eeuw spelen Portugese joden een belangrijke rol in A’dam.  In Drente mochten slechts drie joodse families een dorp bewonen:slachter,koopman en leerlooier. De joden werden als minderheidsgroep getolereerd maar ook gediscrimineerd. In de Franse tijd wordt besloten dat joden niet uitgesloten mogen worden van rechten. In de 19e eeuw vindt emigratie van joden plaats naar Engeland en de koloniën. Ze trokken ook naar de VS In Nederland blijft de burgerlijke gelijkstelling van joden met alle andere burgers onverminderd van kracht. Thorbecke realiseerde de scheiding van kerk en staat Integratie en acceptatie werden een toetssteen voor de liberalen. Joden domineerden in de handel, diamantindustrie en veehandel. De armoede onder joden was toch weel een probleem. De gastvrijheid voor joodse vluchtelingen uit Duitsland in de dertiger jaren viel tegen. De Nazi’s hebben de joden van hun rechten beroofd. Joden moesten verdwijnen uit Nederland. De joden klaagden: hoe kwamen wij hier op dit godvergeten punt in tijd en ruimte. Na de oorlog pleiten joden onder de liberalen voor dialoog met christenen.

Ik, robot

Ik, robot

Een robot mag geen schade toebrengen aan de mensheid of toelaten dat de mensheid schade toegebracht wordt door zijn nalatigheid. Een robot mag een mens geen letsel toebrengen of door niet te handelen toestaan dat een mens letsel oploopt. Een robot moet de bevelen uitvoeren die hem door mensen gegeven worden behalve als die opdrachten in strijd zijn met bovengenoemde wet. Een robot moet zijn eigen bestaan beschermen voor zover de bescherming niet in strijd is met bovengenoemde wetten. Saoedi Arabier maakte de robot Sophia die het staatsburgerschap ontving. Vroeger moest de mens alles alleen doen. Nu heft hij robots die hem helpen. Een robot kan kameraad worden van een klein kind. Kinderen kunnen heimwee krijgen naar een robot. Ouders willen de robot van hun kind verwijderen. Maar het kind blijft verlangen naar de robot. Mensen kunnen sympathie voelen voor een robot. Soms kunnen mensen vervreemden van hun robots. Ze verklaren robot voor krankzinnig. Een robot verzucht: ik zelf besta omdat ik denk. Deze robot heeft dat geleerd van Descartes. Een robot wil niets op gezag aanvaarden. Soms kunnen robots de baas spelen. Het is mogelijk geworden om met een robot argumenten uit te wisselen. Wanneer er niemand van mensen in de buurt is moet een robot persoonlijk initiatief ontvouwen. De robot kan gedachten lezen. De robot kan vaststellen dat hij van iemand houdt. Een robot weet alles van geestelijk letsel. De mens kan met een robot breken en hem uitschakelen. Mensen kunnen robot verliezen. Robots moeten de mensen niet hinderen in hun werk. Mensen kunnen robots wat aan hun verstand brengen. Zijn er robots die kunnen liegen? Het brein van een robot kan geen oplossing bedenken die een mens doodmaakt. Het is de mens die nieuwe informatie moet ontwikkelen. De robot kan de mens beschermen maar ook bedreigen. Kan een robot een mens vermoorden? Mensen beschikken over een vrije wil. De intentie is de dood uit te bannen. Robots zijn er voor mensen. Mensen zijn voor zich zelf. Maar de mens kan liegen, bedriegen moorden.
We zullen leren omgaan met robots. Ze kunnen dienstbaar zijn voor de mensen.
Robots moet je geen overmacht toekennen. De robot moet geen eigen bestaan hebben maar dienstbaar blijven aan de mens.

God, iets of niets? Taede Smedes

God, iets of niets? Taede Smedes

Religieuze naturalisten willen religieuze wijzen van reageren op de wereld onderzoeken en stimuleren op een volledig naturalistische basis zonder een opperwezen of een zijnsgrond. Naturalisme houdt in dat de werkelijkheid zoals we die dagelijks ervaren en zoals die door de natuurwetenschappen bestudeerd wordt de enige werkelijkheid is, dat alles wat er in die werkelijkheid gebeurt, plaats vindt via natuurlijke oorzaken en dat er geen bovennatuurlijke entiteiten zoals God nodig zijn om de natuur te verklaren. Voor Einstein en Spinoza duidden natuur en God dezelfde zaken aan. God is synoniem met de natuur. Voor Einstein is de werkelijkheid zelf een misterie.  Om te beseffen dat er achter alles wat ervaren wordt, iets is waar we met ons verstand niet bij kunnen, waarvan de schoonheid ons slechts indirect bereikt: dat is religie. Iets in ons herkent de kosmos als ons tehuis. We bestaan uit de as van de sterren. Onze oorsprong en onze evolutie zijn verbonden met ver verwijderde kosmische gebeurtenissen. Het lot van de mens en dat van de kosmos lijken met elkaar verbonden. Wij zijn de plaatselijke belichaming van een kosmos die tot zelfbewustzijn is gekomen. Denk aan Monod. We zijn een zigeunerorkestje aan de rand van het heelal. . De wereld is doof voor onze muziek. DE wereld is doof voor ons lijden. De mens is alleen in het universum waarin hij bij toeval verschijnt. Voor de post-theisten is de kenosis van belang. God verlaagt zich tot het nivo van mensen. In Christus ontledigt God zijn transcendentie. Het is onze menselijke verantwoordelijkheid om God te laten zijn door het appel van de ander die lijdt of in nood is. Want dat appel van de lijdende ander is God zelf die ons vanuit de toekomst roept.

Een nieuw Christendom

Een nieuw Christendom

Een nieuw Christendom; Brian D. Mclaren

De cultuurverandering van modern naar postmodern en van koloniaal naar postkoloniaal vormde een obstakel voor de auteur. De bijbel is geen wetboek. De bijbel is de bibliotheek van een cultuur en een gemeenschap van mensen van wie de geschiedenis terugvoert tot Abraham,Isaak en Jacob. Het is een geïnspireerde bibliotheek. Het gaat om een doorlopend, levendig gesprek met en over God. De hoogste waarde van de bijbel ligt in het openbaren van Jezus, die ons het hoogste,diepste en meest volgroeide beeld geeft van het karakter van God Jezus is de opperste ultieme openbaring van God. Hun karakters vallen samen. Jezus is het Woord van God. Jezus zal worden verhoogd zoals Mozes een koperen slang oprichtte Mozes deelt manna en kwakkels uit, Jezus deelt brood en vis uit. Het lopen van Jezus op de zee is een echo van de doortocht door de Rode Zee. We vieren de reformatie door Luther dezer dagen. Hij sprak van de rechtvaardigmakende genade door het geloof. De kerk is er om mensen te vormen om te zijn als Christus, om lief te hebben als Christus. Jezus bewandelt de weg van vredestichten. In Christus gedraagt God zich als degene die geslagen wordt. In de gekruizigde Jezus laat God zijn volmaakte solidariteit zien met degenen die vernederd worden en aan de schandpaal genageld. God en het heelal onderhouden een relatie. Jezus stelt dat de invloed van Zijn Koninkrijk zich verspreidt van gist in brood of zaad in de aarde. Wij leven van hoop, verwachting en genade. We doen mee aan het scheppen van betere toekomst.
De auteur voelt zich verbonden met het Afrikaanse UBUNTU: we zijn er met en voor elkaar, we zijn met elkaar verbonden, we zijn verenigd in toewijding aan het welzijn van anderen. We worstelen met vier problemen:
1) Het milieu probleem, dus geen welvaart najagen die ecologisch onhoudbaar is
2) Het armoede probleem. Teveel mensen worden geconfronteerd met minder rechtvaardigheid.
3) Het vredesprobleem. De wereld is vol geweld.
4) Het religieprobleem. De religies falen in de aanpak van crisissen.

Sapiens

Sapiens

Sapiens;  Yuval Noah Harari

De mens ontstond 2,5 miljoen jaar geleden in Oost Afrika als een evolutionaire aftakking van een vroeger apengeslacht. In de savanne ging de mens rechtop lopen. Mensenbabies zijn jaren afhankelijk van hun ouders. Achthonderd duizend jaar geleden ging de mens vuur gebruiken (licht, warmte, wapens tegen roofdieren. Voordat de sapiens verscheen waren er de neanderthalers (gespierd, grotere hersenen, aangepast aan koude). Zij waren goede jagers en zorgden voor zwakken en zieken. De sapiens vermengde zich met neanderthalers en met de erectus in het verre oosten. De sapiens was voortdurend op pad op zoek naar voedsel. Eerst dachten de mensen dat de universele orde afhankelijk is van de relatie tussen mensen en goden in de hemel. De sapiens roeide de helft van de grote dieren uit. De menselijke boeren roeiden vogels, insecten en slakken uit. De sapiens roeide ook planten uit. De agrarische revolutie hield in dat mensen planten met water begoten, onkruid uitrukten, en weidegrond zochten voor hun schapen. Zo verkreeg de sapiens fruit, graan en vlees. Tarwe en geiten waren 9000 jaar voor Christus gedomesticeerd, erwten en linzen 8000 jaar voor Christus, paarden rond 4000 jaar voor Christus, druiven in 3500 jaar voor Christus. In China werden gerst, rijst en varkens gedomesticeerd, in Noord Amerika pompoenen. In Midden Marika bonen mais, in Zuid Amerika aardappelen en lama’s. Babylonische goden drongen er bij de sapiens op aan om rechtvaardig te zijn en niet langer zwakken te onderdrukken. Politiek gezien zijn Democraten voor eerlijke verdeling van geld, hulp voor armen en zieken. Republikeinen zijn voor volstrekte individuele vrijheid. De sapiens leert samen te werken met totaal vreemden. Naast geld en wereldrijken zijn religies grote harmonisators van de mensheid. Wetten worden ingesteld door het absolute oppergezag. Het humanisme is het geloof dat de sapiens een unieke onschendbare aard heeft die fundamenteel verschilt van de aard van andere dieren en verschijnselen. Onze planeet ooit groen en blauw verandert in een winkelcentrum van beton en plastic. De ecologische turbulentie van opwarming, stijgende zeespiegel, vervuiling, bedreigt de sapiens. Wij mensen maken een voortdurende jacht op geluk maar we raken niet tevreden. Laten we niet ons gevoel najagen. We kunnen een kunstmatig brein in een computer hebben dat kan praten en zich menselijk gedraagt. De sapiens kan zelf veranderen.

Mohammed

Mohammed

Mohammed en het ontstaan van de Islam (Marcel Hulspas)

Mani leerde een synthese van zoroastrische, monotheïstische en boeddhistische elementen. De kosmos was het eeuwige strijdtoneel tussen licht en duisternis. Iedereen moet het licht dienen door goede werken. De ziel van de mens was een vonk van het goede die gevangen zat in het lichaam.

Omstreeks 600 waren er veel meer mensen op het Arabische schiereiland die op zoek waren naar het geloof van Abraham. De door Jezus toegezegde parakletos (pleitbezorger) verscheen in Mohammed. Allah is de Barmhartige Erbarmer. God heerst over hemel en aarde. Alles wat er op aarde gebeurt, gebeurt omdat Hij het wil.. Er is een voortdurende strijd tussen God en Duivel om de ziel van de mens. Mohammed meende dat joden en christenen de goddelijke herkomst van de openbaring konden bevestigen. Mohammed komt niet uit het niets tevoorschijn. Hij was diep overtuigd van de unieke betekenis van de KAABA, het oudste heiligdom van het enig ware monotheïstische geloof, het geloof van Abraham.

Protestantisme

Protestantisme

PROTESTANTEN door ALEC RYRIE

Van kindsaf aan ben ik protestants opgevoed. Ik leefde in een Calvinistisch milieu. Welke zijn de grondtrekken van de protestantse opvoeding. Je leert dat Gods genade genoeg is voor dit leven. Als je voor God kiest dan besef je dat gelijktijdig God voor jou kiest. In de ambtsstructuur overheerst gelijkwaardigheid. Hiërarchie is ons vreemd. Ieder kan toegelaten worden tot het ambt in de gemeente van gelovigen. Ouderlingen, diakenen en predikanten zijn gelijkwaardig. Van melkboer tot ambtenaar, van theoloog tot onderwijzer kan men tot het ambt worden toegelaten. Pausen en bisschoppen zijn ons onbekend. De bijbel is de grondslag van het geloof. We kennen slechts twee sacramenten: doop en avondmaal. De doop verenigt ons met God de Vader, Jezus Christus en de Heilige Geest. Het avondmaal is een gedachtenis maal. Tijdens het eten van het brood en het drinken van de wijn gedenken wij Christus die stierf aan het kruis. Het avondmaal is gekoppeld aan Goede Vrijdag wanneer we de dood van Jezus gedenken. In de kerkdienst draait alles om de verkondiging van het Woord dat vlees geworden is in Jezus Christus. Het Nieuwe Testament wortelt in het Oude Testament. In de kerkruimte staat de plaats van de Woord verkondiging centraal. Afbeeldingen, ikonen ondersteunen het Woord. Protestanten onthouden zich van beelden en heiligenverering. Wie gelooft in God houdt vast aan de verbondenheid met God tot in de dood. We leven vanuit Gods hand tot in Gods hand. Jezus is het licht der wereld. De navolging van Jezus maakt ons leven uit.
Het protestantisme is internationaal matig georganiseerd. In Genève zetelt de secretaris-generaal van de Wereldraad van Kerken. Deze speelt nauwelijks een rol. In de wereld is de positie van de katholieke Paus dominant. Protestanten zijn niet pausminded. Wel heb ik de invloed ervaren van Hans Kung en Edward Schillebeecks, die gepoogd hebben bruggen te slaan tussen katholicisme en protestantisme. Paus Johannes de 23e was een gebeurtenis.

We staan nu stil bij het boek van Alec Ryrie. Door dit dikke boek maken we nu een wandeling. Het protestantisme is geen paradijs van vrije meningsuiting maar eerder een niet vastomlijnde ongedisciplineerde gedachtenwisseling. Bij tijd en wijle hebben protestanten het opgenomen tegen hun heersers of hen zelfs afgezet. Het leven is op zijn kop gezet door Gods genade. Dat spoorde Luther aan zich te binden aan het gezag van de Schrift. De kracht van de twee principes: het geloof alleen en de Schrift alleen ligt in het woord alleen. Luther baseerde zich op twee autoriteiten die volgens hem nauw met elkaar verbonden waren:zijn eigen geweten en Gods Woord. De kerk is volgens Calvijn een nieuw Israël waarin wij elkaars broeders en zusters hoeders moeten zijn.

Volgens Luther hebben vorsten geen gezag over de ziel van hun onderdanen, aangezien de ziel alleen onder de jurisdictie van God valt en er geen enkele aardse macht is die haar ergens toe kan dwingen. Castellio raakte in conflict met Calvijn over tolerantie Zijn tolerantiebegrip was reëel, eerzaam en kostbaar maar nog ver verwijderd van wat we tegenwoordig onder echte godsdienstvrijheid verstaan. Als de leugen de plicht heeft de waarheid te tolereren dan heeft de waarheid nog niet de plicht de leugen te hoeven tolereren. Toen de Nederlandse Republiek in 1588 was opgericht werd gewetensvrijheid een van de grondbeginselen. Er was een calvinistische kerk maar niet-calvinistwen hadden beperkte burgerrechten. Voor handel zou intolerantie een ramp zijn. In de 17e eeuw mochten Lutheranen en Joden eigen openbare gebedsruimten bouwen. Menno Simons de inspirator van de Mennonieten was pacifist en afwijzer van geweld. DE Nederlanden tolereerden de Mennonieten blijmoedig. Vanaf de 15e eeuw werden heksen gerechtelijk vervolgd. Hekserij was ketterij die wortelde in een verbond met de duivel. Alle religieuze groeperingen vervolgden de heksen. Protestanten vonden dat heksen terecht ter dood veroordeeld werden. Volgens Exodus 22:18 zult gij een tovenares niet in leven laten. Halverwege de 17 eeuw kreeg men meer te doen met de arme drommels die van hekserij beschuldigd werden. De vervolging van heksen begint uit te doven. Cromell was toleranter maar maakte een uitzondering voor katholieken. Zelfs tegenover moslims stond Cromwell tolerant. De Quakers olv George Fox waren een interessante protestantse sekte. Hun belangrijkste doctrine is dat de waarheid-het innerlijk licht-in hen schijnt. Quakers lieten zich leiden door het levende Woord. Extatisch schudden, trillen, schreeuwen, huilen en schuimbekken waren normale zaken tijdens hun bijeenkomsten.. De Pilgrim Fathers waren niet geïnteresseerd in de nieuwe wereld maar wilden ergens naartoe waar ze zowel Engels als vrij konden zijn.

Ter ondersteuning van de koloniale inspanningen stelde een Engelse prediker de volgende handels voorwaarden voor. In ruil voor een klein stukje ongebruikt land, wat tabak, pelzen en vis konden de kolonisten de Indianen geven: beschaving voor hun lichaam en Christendom voor hun ziel. John Eliot was de beroemdste protestantse zendeling van de 17e eeuw. Lutheranen vonden dat de zendingsopdracht exclusief bedoeld was voor de apostelen. De Calvinisten vonden dat de zendingsopdracht nog steeds van kracht was. Calvinisten hadden bepaalde opvattingen over het einde van de wereld. Het pausdom moest worden beeindigd.  De Joden moesten zich bekeren. In Amerika meenden de Calvinisten dat de Indianen afstamden van de tien verloren stammen van Israël.

In de 18e eeuw was August Hermann Francke de grootste godsdienstige entrepeneur van de Pietische revolutie. Hij richtte een weeshuis op. Hij stuurde ook twee Duitse zendelingen naar de Deense kolonie Tranqubar. Volgens Spener blies het pietisme nieuw leven in de liefdesrelatie met God. Zinzendorff ontpopote zich als zendingsman. Onder de Moravische broeders. Men trok op naar Groenland. Men trok ook op naar Jamaica, Suriname, Guinea maar ook Zuid Afrika. John Wesley grondlegger van de Methodisten trok op naar Georgia in de VS. Wesley voelde dat de verlossing ook hem ten deel was gevallen: Gods rechtstreekse geschenk aan hem. Het methodisme groeide snel en flexibel.

De slavenhandel is als misdrijf helaas nauw verbonden met het protestantisme. Paulus leerde ons dat het onderscheid tussen slaaf en vrij mens in Christus verdwijnt. De rechter Samuel Sewail protesteerde tegen de slavenhandel. Ook John Wesley sprak zich uit tegen de slavernij. Ook de Quakers verzetten zich tegen de slavernij. Nederland hield tot 1863 vast aan de slavernij. Protestanten riepen op te leven naar het Woord: wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet. Protestanten waren verdeeld. Een groot deel van het oude puriteinse establishment van New England richtte zich op rationalistische doctrines zoals het unitarianisme. In de 19e eeuw rationaliseerde zich het protestantisme. Volgens Schleiermachter draait het in de religie echter niet om hoe we handelen of denken maar om hoe we ons voelen: de hemelse vonken die opstijgen wanneer een heilige ziel door het universum wordt beroerd. Er kwam meer ruimte voor vrijzinnige ideeën. Delitzsch beweerde dat het Oude Testament was gebaseerd op oudere babylonische teksten. In de 20e eeuw heeft de Bekende Kirche in Duitsland zich door de theologie laten leiden: de Schrift, de historische geloofsbelijdenissen en de rechtvaardiging door het geloof alleen. Niemoller verwierp een compromis met de Nazi’s. Karl Barth was de grootste protestantse theoloog.  Als Calvinist stelde hij zich veel sceptischer tegenover de staatsmacht. God is radicaal anders. De mens is verdorven.  Alleen goddelijke openbaring en genade overbruggen de kloof tussen god en wereld.

In de 20e eeuw gaat het proterstantisme gestaag achteruit. In Europa bloeden de kerken leeg. Het conservatieve christendom in de VS biedt een tegenaanval. Het fundamentalisme raakt in opmars. De gebroeders Niebuhr in de VS trachten moderne wetenschap, bijbelkritiek te verenigen met essentiële punten van het evangelie. Billy Graham probeerde een evenwicht te vinden. Hij zocht verzoening. Bonhoeffer propageerde het religieloze christendom. De wereld moet vanaf het kruis in kwetsbaarheid gediend worden. Martin Luther King bestreed de ongelijke burgerrechten. Hij verkoos net als Ghandi geweldloosheid. Geweld leidt tot nederlaaag. Het Robinson trachtte in de geest van Bonhoeffer Honest to God te zijn. Christelijke ethiek, taal en beeldspraak moeten aangepast worden aan de snel veranderende samenleving. Secularisme is niet onze vijand maar Gods wil voor een wereld die volwassen is. De Wereldraad van Kerken in Uppsala (1968) kozen King en Bonhoeffer als gidsen. De wereld bepaalt de agenda. Er werd gekozen voor anti-imperialisme en anti-racisme. Er werd scherp geprotesteerd tegen de Vietnamoorlog. In de VS werd Jimmy Carter president. Hij was een bonafide, wedergeboren en evangelische protestant. Kwesties als abortus zaaiden grote verdeeldheid onder de protestanten.

In de 20e eeuw groeit het protestantisme uit tot een wereldreligie. Let op Afrika. Er ontstaan nu zwarte kerken. Beyers Naude bond de strijd aan met de apartheidspolitiek in Zuid Afrika. Desmond Tutu leidt de burgerlijke ongehoorzaamheid in. Hij hekelt het apartheidsregime. Johan Heyns verzette zich tegen de apartheidspolitiek. Apartheid is zonde. Hij werd vermoord.

In Korea kwam het protestantisme goed van de grond. De Minjung kwam van de grond. Minjung is een soort bevrijdingstheologie. Mensen die onder aan de sociale ladder staan hebben nu voorrang. In China besluit Deng de controle op het leven van Chinese onderdanen op microniveau lost te laten. Het protestantisme krijgt een herkansing.

Inmiddels behoort een kwart van alle christenen tot de Pinksterbeweging. De werking van de Heilige Geest staat nu centraal.

De bloei in Zuid Amerika is enorm. Heel bekend werd de predikant David du Plessis. Hij zocht ook toenadering tot andere kerken. Ook in Afrika sloegen de Pinksterkerken aan. Pinksterkerken beginnen rechts maar schuiven in de zorg voor armen naar links.

Het protestantisme zal in China en Afrika nog verder uitgroeien. Het is op wereldnivo zwak georganiseerd. Het protestantisme blijft voor katholieken een uitdaging. Het protestantisme is overwegend rechts. Het is jammer dat Bonhoeffer, Robinson, King e.a. toch te weinig aandacht krijgen. Een gezond liberaal protestantisme is nog niet in zicht. We hopen en vertrouwen dat het protestantisme in de toekomst een serieuze gesprekspartner mag worden. We zullen evangelie, moderne wetenschap, menselijk inzicht, visie op de toekomst met elkaar moeten verbinden.

Bruid van de Maas

Bruid van de Maas

Rotterdam BRUID van de MAAS Han van der Horst

Vergeleken met andere boekwerken over de historie van Rotterdam valt dit boek tegen. Soms te oppervlakkig en niet zo diepgaand. Moeilijk vind ik het dat de auteur soms te weinig vanuit de context schrijft. Hij wijdt ook aandacht aan de historie van Perron 0. Maar ook nu gaat hij om de context heen. Kernvraag is: hoe waren de verslaafden omstreeks 1985 er aan toe in de stad. Je kunt niet over Perron 0 schrijven vanuit de situatie 30 jaar later.

Verdrietig is het bericht over Anneke Jans uit Brielle die ter dood werd veroordeeld wegens haar doperse verwantschap.

Boeiend was pastor Huibert Duifhuis die als een vrijzinnige katholiek met protestanten omging. De beeldenstorm ging aan Rotterdam voorbij. Interessant is de opkomst van koffiehuizen waar men de krant kon lezen. Koffiehuizen zijn een prachtig model voor ontmoetingsplaatsen van mensen. Een mens kan zich zelf zijn. Dat was ook het geheim van de koffieruimte op Perron 0

Langdurig moesten de mens rondkomen met aardappelen en reuzel. Vlees, vis, kaas en eieren waren nog luxe.

In de oorlog gold dat je niet zonder een redelijk doel op de openbare weg mocht bevinden. In de eerste jaren van Fortuyn werden ook mensen opgepakt omdat ze zonder redelijk doel in de openbare ruimte bevonden. Fortuyn zou dat niet geapprecieerd hebben. Maar hij was al vermoord. Met de mensen die hij in de slotdagen aantrok als aanhang was het niet goed gesteld. Zij bevonden zich zonder redelijk doel in de politieke ruimte.

Onze vroege voorouders

Onze vroege voorouders

Leendert Louwe Kooymans

Hoe verging het onze voorouders in het stenen tijdperk.

Waarom werd een lichaam begraven? Neanderthalermensen waren bedroefd bij het overlijden van hun groepsgenoten. Deze emoties vinden we ook bij chimpansees en olifanten. In grotten werden muurschilderingen gevonden.

De eerste kunst lezen we af van kralen of hangers die door oker rood gekleurd waren. Persoonlijke identiteit is bij uitstek zichtbaar waar mensen na hun overlijden individueel zijn begraven. Emotionele motieven en affiniteit met overledenen of hun positie speelden een belangrijke rol. Mensen gaan elementen uit de hen omringende natuur en ook zich zelf herkenbaar uitbeelden. Aangenomen wordt dat Venus-beeldjes rituele of zelfs magische relaties bezaten met betrekking tot de vrouwelijke vruchtbaarheid. Het laat zich denken dat de mensen de fauna als geanimeerd ervaarden, voorzien van geestkracht. Sjamanen hadden spirituele krachten die via magische handelingen voor de gemeenschap middelaars waren in de transcendente contacten.

We hebben in Zuid Duitsland twee fluiten gevonden van circa 40.000 jaar voor Christus.

De haard, tent en naaste omgeving zijn de fysieke afspiegeling van de familie. Het is de weerslag van wat met domesticity wordt aangeduid, organisatie van groepen in zelfstandige huishoudens.

Het meest vernieuwende misschien wel het uitgebreide gebruik van hout en plantenvezels als grondstof voor hun uitrusting, van boomstamkano’s tot visnetten. We hebben kunnen vaststellen dat in de geschiedenis de warme golfstroom naar het Noorden op gang is gekomen. De Noordzee rukte op naar het Zuiden en maakte contact met het rivierdal van de Rijn (het Kanaal). Engeland raakte geïsoleerd.

In Europoort vonden we op tientallen meters diep de kampplaatsen op de toppen van lage duinen. Uit circa 8000 jaar voor Christus. De kampplaatsen waren van jagers. Er was sprake van voedselplanten: knollen, wortels, uien, vruchten, noten, bessen, paddenstoelen en bladgroente. In Drente en Hardinxveld vonden we kano’s van hout gemaakt. Aan onze voorouders werd speciale betekenis toegekend. In de vruchtbare Halvemaan richtten de jagers heel vroeg vaste woonplaatsen in met op steen gefundeerde hutten met een accent op een opmerkelijke voedselbron: wilde granen. Langzaam ontwikkelt zich akkerbouw en veeteelt. Klassieke huisdieren zijn: schaap, geit, varken en rund. Mensen gaan meer en meer structuur geven aan hun gemeenschappen. Mensen hadden behoefte aan voedselsurplus voor het geven van feesten. Peulvruchten als erwt en linze waren geliefd. De uitgestrekte streppen waren het domein van de gazelle. Mensen leren touw te maken. Mensen leren wennen aan vaste woonplaatsen. Voor vrouwen was dit veel praktischer. Mensen maken sikkels om te oogsten en maken maalstenen, vijzels en stampers. Ze maakten sieraden als zichtbaar teken van de persoonlijke identiteit. Sjamanen die als intermediair optreden tussen mensen en hogere machten winnen aan betekenis. Het samengaan van gerst en bakken werd aanleiding om aan het brouwen van bier te denken. Doden werden onder de vloer van het huis begraven. Het rundvee werd reeds gemolken. Men deed ook aan bemesting. Helaas raakten de mensen ook slaags met elkaar. Konflikten werden uitgevochten. In massagraven werden sporen van geweld op de gebeenten aangetroffen. De jagers van Swifterband (Flevopolders) kenden huisdieren en verbouw van granen (4000 jaar voor Chr.) Huisdieren waren varkens en runderen. In Schipluiden en Ypenburg troffen we onderkomens aan met erven die van een hek voorzien waren. Mensen gebruiken de trek kracht van runderen voor ploegen. Mensen gingen ook offeren.

Joris Luyendijk

Joris Luyendijk

Joris Luyendijk; Kunnen we praten

Joris Luyendijk verraste ons met een leuk boekje.

De markt weet het eigenlijk altijd beter, zeiden ze, en dan citeerden zij de Amerikaanse oud-president Reagan: De overheid is niet de oplossing voor uw problemen. De overheid is het probleem.

De kern draait om solidariteit. Het gaat altijd om het wegvallen van solidariteit tussen landen, tussen burgers en binnen organisaties.

Neoliberaal betekent dat uiteindelijk alles draait om een zo klein mogelijke rol voor de overheid en zoveel mogelijk concurrentie via de markten.

Luyendijk staat uitvoerig stil bij migratiepolitiek. Hij probeert de critici te verstaan. Terecht stelt hij de vraag: hoe zullen immigranten omgaan met vrijheid en gelijkheid als ze in hun land van herkomst daar nul ervaring mee hebben.

Wilders, Trump en de Breziters zeggen in feite het zelfde tegen hun kiezers als gevestigde technocraten van de gevestigde orde tegen wie ze zich zo afzetten: vertrouw ons maar. Ga rustig slapen. Wij gaan het regelen.

Luyendijk zegt in Arabische dictaturen geleerd te hebben dat democratie meer is dan verkiezingen. Het gaat vooral over een diep gevoel van veiligheid en het vertrouwen dat iedereen met macht zich aan de regels zal houden

Luyendijk maakt zich zorgen over de moslims onder de migranten. Uit onderzoek is echter gebleken dat de Islam in West Europa een eigen ontwikkeling doormaakt. Het is inderdaad voor moslims wennen om te leven in een multi religieuze samenleving. Maar dat lukt heel behoorlijk. Natuurlijk zullen op elkaar wonende moslims langduriger vasthouden aan eigen cultuur van samenleving. Soms ervaren zij tekorten door slecht opgeleide imams. Er is niet aan te ontkomen dat kleine groepjes moslims verradicaliseren. Dat is zorgelijk en vraagt aandacht. Denk bv aan de voorsteden van Parijs. In Nederland moeten we scherp opletten wat er gebeurt onder moslims die zuchten onder afwijzing, werkeloosheid en armoede.

Tegen de stroom

Tegen de stroom

 Ernst Hirsch Ballin

De ideologie van het nationaal socialisme ontneemt medemensen de grond van hun bestaan. Volgens Titus Brandsma ziet de mens in en door en met God zich verenigd met alle andere mensen. DE nazi-ideologie ontkende de gelijkwaardigheid van mensen en ging uit van een superieur gewaand eigen volk.

Marktwerking ordent niet maar behoeft ordening.

Rechten van de mens spelen in het complexe spanningsveld van samenlevingen die niet homogeen zijn en die mensen omvatten die onderling verschillend zijn.

Goed migratiebeleid vergt juist differentiatie, onderscheid naar redenen voor komst en mogelijkheden van terugkeer, en een afstemming van juridische kaders op die verscheidenheid. . Noch iedereen is welkom, noch grenzen dicht kan tot iets goeds leiden.

De aanmatiging van superioriteit en de angst voor de vreemdeling hebben elkaar steeds weer versterkt. De erkenning van de ander als subject in zijn of haar waardigheid duldt geen uitsluiting. Wat moet worden afgewezen en bestreden is de kijk op medemensen die de ander tot een ding reduceert, slechts van betekenis wegens zijn producief vermogen, als verlener van seksuele diensten of als pion die in gewapende strijd wordt geofferd in ruil voor een valse belofte van geneugten na de dood.

Thomas Moore en Erasmus stonden aan de wieg van een christelijk humanisme,dat gekenmerkt werd door religieuze verdraagzaamheid en een rationele benadering van maatschappelijke vraagstukken.

Recht en rechtvaardigheid zijn voor mensen herkenbaar in de persoonlijke ervaring. De paus zei in 2009 dat inzet voor rechtvaardigheid versterkt wordt door liefde voor de medemens zonder onderscheid.

De staat berust als het ware op een verbond dat de mensen met elkaar sloten om in vrijheid te leven en hun conflicten niet door geweld mar door het recht te laten beslechten.

Reeds Kant begreep dat eigenbelang nastreven ten koste van anderen helemaal geen vrede kan brengen.

Hopen is vertrouwen hebben.

Dit boek van Hirsch Ballin is de moeite waard. Het geeft een duidelijk inzicht in onze rechtsstaat.

Waar Geen Wil is, is een Weg

Waar Geen Wil is, is een Weg

Henk Oosterling

Net als in het Boeddhisme staat bij Nietzsche het lijden centraal. Wat de mens vreest is niet lijden maar de zinloosheid ervan. Sartre heeft duidelijk gemaakt dat we onze verantwoordelijkheid moeten nemen voor alles wat er op de wereld gebeurt. Er was geen ontsnappen aan, vluchten kon toen al niet meer. Vrijheid, stelt Sartre, is wat je doet met wat je is aangedaan. Integratie wordt concreet gerealiseerd door goede educatie, heldere communicatie en serieuze participatie.

Het Japanse kind is totaal afhankelijk van de moederliefde. Bij het bereiken van de leerplichtige leeftijd wordt deze abrupt ingewisseld voor maatschappelijke codes, waar men zich rigide naar moet richten. Japanners nemen altijd beslissingen met het oog op de harmonie van de groep waar ze bij horen. Suzuku ziet ZEN als een universele houding, d.w.z. als een levenshouding die voor iedereen in alle culturen over de hele wereld bereikbaar is. Zen is niet in actieve zin nihilistisch. Zen is niet als een anorganische rots of als een lege ruimte, ZEN is een levende werkelijkheid. NIRVANA wijst op het uitgeblust worden van de begeerte, waardoor het lijden teniet wordt gedaan en het zelf genezen is van de drie ziekten van het Boeddhismje: wellust, wraak en waan. Schopenhauer verwerkt boeddhistische inzichten in zijn filosofie. Nietzsches belangrijkste strijdpunt met het christendom blijft het ressentiment, van wrevel en wrok tot wraaklust, die in het Boeddhisme juist als een van de drie vergiften wordt aangemerkt. Volgens Oosterling heeft hij met zijn trainingen iets minder fataals op het oog, niet doodsdenken maar het diferentiedenken geeft de beslissing , vanuit het besef dat ik er als een ander mens uit kan komen. Voor Japanners is alles bezield.  Eeuwigheid en vergankelijkheid sluiten elkaar niet uit maar schuiven als dagelijkse schijnheiligheid in elkaar. Het is de vraag of Oosterling gelijk heeft als hij stelt dat jodendom en christen dom het aardse leven met zijn lijden ontkennen en het echte leven situeren in een hiernamaals. +In het Boeddhisme worden het ego en de wil vernietigd. Waar geen wil is, is een weg.

Het boek van Oosterling is zeer de moeite waard. Het valt nauwelijks samen te vatten. Maar hij brengt Oost en West met elkaar in contact. Hij zoekt naar verschillen en overeenkomsten.

Moet kunnen

Moet kunnen

Moet kunnen; Op zoek naar een Nederlandse identiteit

Herman Pley

De ware burgermoraal: hard werken, zuinigheid, soberheid, zelfredzaamheid en onafhankelijkheid. Johan Huizinga zei in de jaren dertig: ongeveer alles van Nederland en zijn bewoners kan verklaard worden uit de strijd tegen en het profiteren van water. De navolging van Thomas a Kempis is een leerboek in zelfvernedering teneinde de nabijheid van God te kunnen voelen. Erasmus en later Coonhert betoogden met groot gezag dat een tolerante houding tot de wezenskenmerken van de mens behoorde. Volgens Coornhert hoorde godsdienstvrijheid gepaard te gaan met vrijheid van spreken en publiceren. Holland is een land waar men meer naar winst vraagt dan naar eer. Descartes zei: Dieu cree le monde mais les Hollandais creerent la Hollande. Volgens Huizinga kan een waterland niet zonder zelfbestuur in eigen kring. Zo worden wij Hollanders bot genoemd en te lomp voor de hogere vormen van beschaving. Volgens Alvarez werken internationale handelscontacten niet alleen gedogen in de hand maar ook mededogen.  Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde Nederland zich tot moreel laboratorium voor nieuwe levensvormen en geavancerde ethiek. De lange tradities in tolerantie en gedogen, tezamen met die van profijtelijke goedertierenheid hebben daarbij terdege geholpen. Denk aan experimenten met drugbeleid, abortus, euthanasie, homohuwelijk.

Verbeeld je maar niets, doe maar gewoon, denk maar niet dat je meer bent dan ik. Bij ons zijn de individuen eigengereid, ze willen elke hiërarchie passeren. Individualisme en persoonlijke confrontaties zijn aan de orde.

Het boek van Pley is boeiend, interessant en humoristisch.

Liefde en Schaduw | Isabel Allende

Liefde en Schaduw | Isabel Allende

in het kader van Nederland Leest

De roman speelt zich af in Chili na de coupe in 1973. De hoofdpersoon is Irene. Deze vrouw is zich van geen kwaad bewust. Ze handelt altijd te goeder trouw. Het verhaal wordt steeds spannender. Na een aanslag op haar leven weet Irene met haar Francisco in vermomming te ontsnappen. Hun vluchtpoging slaagt. Ze heffen de leidraad aan: we zullen terugkeren. We zullen een aantal passages met elkaar lezen. We maken een wandeling door het boek. Jose maakt zich geen zorgen over zijn eigen veiligheid. Hij verwijt zijn Schepper dat zijn geloof zo zwaar op de proef werd gesteld: als de goddelijke liefde echt bestond, leek zoveel menselijk leed een scherts. Beatriz was de echtgenote van een vermist persoon geworden. Eusebio was een radikaal. De ideologie van de radicalen in die tijd was in een paar woorden samen te vatten: vrienden helpen, vijanden dwars zitten en in alle andere gevallen recht doen. Irene is eerst verbonden aan de officier Gustavco Morante. De liefde verdiept zich niet. Irne besluit er rustig op los te leven zolang dit kon. Belangrijk persoon is Evangelina, een begaafd maar eigensoortig persoon. Ze kan veel betekenen voor anderen. Het leger doet een keer een inval. Zij verzet zich met kracht maar wordt later gearresteerd. De militaire machthebber brengt haar om het leven. Irene en Francisco zullen later haar lijk in een mijn vinden. De broer van Francisco pleegt zelfmoord en wordt begraven. De plechtigheid verloopt rommelig. De mensen hadden nooit nagedacht over wat er bij de dood te pas komt. Zoals alle mensen die het leven beminnen hadden ze het gevoel gehad onsterfelijk te zijn.

Jarenlang heerste er in Chili een autoritair regime. Zwijgzaamheid was de vuistregel om te overleven. De rijken leefden achter hoge muren. De armenwijk werd aan het oog onttrokken. Het was onmogelijk armoede uit te roeien daarom was het verboden erover te spreken. Irene twist met Beatrizs. Irene verzucht dat er iedere dag meer arme mensen zijn. Beatrix vindt dat gezeur. De mensen willen niet werken. Ze zijn slappelingen.  Irene antwoordt: er is niet genoeg werk voor iedereen. De kardinaal van RK bemiddelt en probeert een uitweg te vinden voor de kritische burgers. Hij moet uiterst voorzichtig en afstandelijk opereren.

Stukken ter voorlezing: 315, 361, 372, 399, 436

Tussen admiraals en sultans

Tussen admiraals en sultans

door Yusuf B.Mangunwijaya

Onze goede vriend Jean Paul Westgeest maakte me attent op bovengenoemd boek. Het boek handelt over de koloniale tijden in de regio Halmahera en Ternate.De sultans zetelden op Ternate. De admiraals waren afkomstig uit Spanje, Portugal en Nederland. Het boek schildert ons de lotgevallen van enkele personen uit de voormalige archipel die soms weggedrukt werden door de sultans en kolonialen,die met hun vloten oprukten.Onder de bewoners van de archipel heerste ook verdeeldheid. Men ging elkaar te lijf en snelde koppen van vijanden. Veel herkende ik uit de geschiedenis van de stammen op Centraal Sulawesi waar ik in de jaren zeventig werkte. We maken een wandeling door het boek.
Respect moet worden hooggehouden.Schaamte is een ernstige kwelling.Je moet leren je medemens te waarderen.Je mag hem niet beschaamd maken.

De plaatselijke zeerovers pasten zich in koloniale tijden aan .Zij leerden buskruit en zwaar gietijzer als wapentuig hanteren. De sultan had als een slecht bestuurder talloze scheepsbouwers wreed gedood. Volgens wetten van Ternate is een vorst geen absoluut heerser die kan doen en laten wat hij wil. Ternate denkt dat de kolonialen tegen elkaar uitgespeeld moeten worden.Het gaat hier om mensen van de bijbel.Laten die maar elkaar verscheuren. Een lokaal bestuurder bidt: O Allah,laat niet het bloed van uw dienaar stollen van schaamte en laat zijn blik niet verkild van het vaderland Ternate afwenden.De sultan informeert naar de kolonialen van rood-wit -blauw.Hollanders zijn handelaren,wij kunnen ook handel drijven. De sultan vraagt :dus je mag dat volk niet. De bestuursambtenaar antwoordt:uwe majesteit weet beter dan enige andere rijksdienaar dat gevoelens van mogen en niet mogen geen goede zeilen zijn om het schip van staat voort te stuwen.
De koran leert ons:geeft volle maat als gij afmeet en weegt met de juiste weegschaal Het kan ook gaan om het meten van beleidsbeslissingen en op het afwegen van zaken als oorlog of vrede . Onze vijanden zijn zij die door Allah worden verafschuwd. Maar die vijand kan ook in ons schuilen.Ons hart is geneigd tot alle kwaad Verkeerde wensen en idealen vervullen ons. Deze islamitische kennis is reinigend voor de bewoners van de archipel.

Tijd is verandering,een eindeloos wisselende verandering. Wij hebben maar een taak:die veranderingen te benutten en uit te buiten,hoewel wij mensen dwaze wezens zijn.De Dukun moet als tussenpersoon fungeren tussen de dorpsbewoners en de geestenwereld met de zielen van de afgestorvenen. Wij mensen moeten ons bewust zijn das de gestorvenen ons voorafgingen,dat we nog een komende generatie voor ons hebben. De levende ziet om maar kijkt ook vooruit. De tegenstelling tussen sultans en admiraals bestond vroeger niet.Nu is de werkelijkheid dat de compagnie rooft en moordt.Wij hebben dus ook het recht om te roven en te moorden. De hoofdpersoon in de roman is Oti, een scheepsbouwer. Hij is gekoppeld aan Luma Dara en Tarate. Knap is de manier waarop Oti overrleeft. Hij ontsnapt aan de gevaren. Een man van karakter. De sultan is onberekenbaar.Hij doodt de vorstin.Gruwelijk zijn de moordende Japanners.De kolonialen uit Nederland zijn verschrikkelijk. Tareate houdt van Oti. Otu heeft haar eens gered uit immens onheil. Loema Dara had voor haar gezorgd.

Een mens kan dor zijn als hij geen enkel verlangen meer heeft.Bij de komst van de Japanners ontsnapt Oti met Tarate.

God sprak. Maar de mens vroeg. De mens die vragen stelt is de ware mens. Oti en Tarate weten te ontkomen.

Het boek is geschreven van uit de belevingswereld van de archipelbewoners. Ze leven onder bewind van bestuurders die aanpappen en vechten met de kolonialen. De bewoners zijn soms teleurgesteld in hun leiders. Het boek geeft een betrouwbaar beeld van het kolonialisme in de zestiende eeuw.

Zoektocht naar het Paradijs

Zoektocht naar het Paradijs

Zoektocht naar het Paradijs | Arita Baaijens

Ik ben op zoek naar het legendarische Shambhala, een mytisch koninkrijk waar mensen voorbeldig leven en heel oud worden.Het zou te vinden zijn in het Atlajugebergte in Siberie,het zou gaan om een verborgen vallei omringd door ijzige bergreuzen. Volgens de Altajtraditie bezit alles in de natuur-bergen, bomen, rotsen, water-een spirituele entiteit,waarmee mensen kunnen communiceren.Onzichtbare touwtjes verbinden ons met de maan,de wind,het gras.Goed en kwaad bestaan maar zonde niet. Je lot wordt bepaald bij je geboorte en je kunt er niets aan doen als je een aggressieve inborst hebt. De auteur is gevoelig voor sjamanen.Het zoeken van het paradijs gaat over een gemis,een verlangen naar iets wat de mens ooit bezat en is kwijtgeraakt

De zoektocht van Arita Baayens doet me sterk herinneren aan de tochten door jungles en over beregen in Centraal Sulawesi.Ook daar werd je opgenomen in de natuur en leerde je communiceren met bomen,gras,water en rotsen. Dat heeft iets hartverwarmends. Zo herinner ik me een paradijselijk meertje in het hoogland van Wana. Een verrukking die me nooit loslaat.

Stalin vermoordde twee miljoen Kazachen om hun cultuur en geloof.Lang duurt het bloemenfestijn niet maar dat is ook niet wat het plantje beoogt. Zonder protest doorloopt het de voorbestemde cyclus.Zaadje ontkiemt,brengt bloem en vrucht voort,plantje gaat dood Waarom zou het voor de mens anders zijn?Waarom ingewikkeld doen over ouder worden en doodgaan?

Vermoord worden midden in het leven is verschrikkelijk.Sterven aan het einde van een volbracht leven is een geschenk.

De wereld is wat mijn ogen ervan maken:een vuur,handen boven oranje vlammen,besneeuwde bergen en een vallei met wilde paarden die dromerig voor zich uit staren.

Uit Griekenland en Indonesie herinner ik me de tochten per ezel en per paard.Je kunt op deze dieren vertrouwen.Ze gaan langs afgronden,baggeren zich door modder maar blijven jou trouw.

De onzichtbare wereld van geesten ligt als een web over en onder de tastbare werkelijkheid.Met woorden roept een sjamaan geesten op of verdrijft ze, spreekt vervloekingen uit of brengen de liefde terug in iemands leven.

Geesten,demonen. zijn speelgoed in Gods handen.Ze jagen geen verlammende schrik aan. Het is als met de geesten van doden. Ze zoeken contact maar beletten je niets.

Nu zit ik onder een overhellende rots in mijn goddelijke eentje op een zacht bedje van lasriksnaalden. Mensenmoe. Mijn hoofd wil niet meer.De regen klettert langs mijn voeten de heuvel Af. Een pittig gekruide lucht van mos en rottend blad stijgt op. Het paradijs blijft een droom, zoals paradijzen eigen is.

Ook kleuren zijn van betekenis:zo staat rood voor vuur,bloed en het leven,blauw voorde hemel;groen kan het voorjaar beduiden of een nieuw begin; geel betekent wijsheid en kennis en wit verbeeldt het zuiverige en eeuwige.

De mens is onderdeel van het bos en alles wat daarin leefde,een dier had het als de mens recht op bestaan tenzij er een absolute noodzaak was om dat leven te nemen.
Kluizenaars overleefden op een dieet van pijnboompitten,boomschors,aardappelen en citaten uit de bijbel.

Baba Zoja kan niet zonder de natuur. Ze loopt elke dag het bos in. Ze ruikt aan mos,schrapt tondelzwam van dode bast,kijkt hoe zonlicht over bladeren wandelt.Onderweg kletst z e met vlinders,bloemen,zonestralen en ze voert gesprekken met de rivier.
Gesprekken voeren met de natuur is een verrukking. Dankbaarheid uiten aan bomen,water en bergen.Zo kan in Nederland opgaan in een zwerm zwaluwen.Soms zou ik een zwaluw willen zijn.

Niet met de rede maar met het hart,want zonder liefde zouden de deuren van het paradijs niet openwaaien.

Wat is wijsheid?Wijsheid is jezelf niet tot middelpunt van het universum verklaren.Je hart laten spreken en doen wat gedaan moet worden. De kunst is te leven op de rand van het mysterie,waar vragen niet op antwoorden wachten maar richting geven aan de zoektocht die nooit r ten einde komt.
Op een dag trek ik van Bada naar Rampi. De tocht is zwaar.Ik krijg bij de afgronden suicidale gedachten.Ik meld dat aan mijn reisleider. Hij maant mij te gaan zitten en stuurt de dragers de jungle in om vruchten te zoeken. Ik ontvang een eenmalig verrukkelijk maal dat ik opeet.Ik kan mij zoektocht voortzetten dankbaar aan de mensen die bij mij waren.

Moreel erfgoed

Moreel erfgoed

Koers houden in een tijd van ontwrichting

Bas de Gaay Fortman

De Gaay Fortman schreef een studie over Moreel Erfgoed. Het is een aantrekkelijke studie over belangwekkende zaken soms iets te breedvoerig maar niet vervelend.

We maken een wandeling door deze studie. Jelle Troelstra zei eens: ”Mijn probleem met de christelijke partijen is niet dat ze christelijk zijn maar dat ze het niet zijn”. Belasting betalen stuit op weerstand als mensen weten dat anderen die plicht ontlopen of zelfs ontduiken. Nederland blijkt al jarenlang buitenlandse bedrijven mogelijkheden te bieden tot het ontlopen van belastingplicht. Volgens Willem Witteveen moet de wet als kunstwerk een zinvolle ordening scheppen bij de makers en gebruikers van de wet. Centraal stelt hij tien geboden voor de wetgever,uitgewerkt vanuit filosofische beschouwingen en voorbeelden uit de werkelijkheid :algemeenheid, openbaarheid, vooruitzien, begrijpelijkheid, samenhang, redelijke verwachtingen, duurzaamheid, hanteerbaarheid, autonomie en regelgeleid gedrag. Maar wie nu de wereld bekijkt, ziet hoe slecht juist de velen af zijn voor wie geen recht en orde is. Wat vluchtelingen en migranten veelal gemeen hebben, is een staat die faalt in het scheppen van orde en recht. Vaak regeert de tirannie. Dictators houden zich met steun in het zadel. Burgers zijn rechteloos en mensenrechten worden flagrant geschonden. Recht met een hoofdletter R staat dus voor bescherming van mensen in hun persoon, bezit, afspraken, vreedzame regeling van belangentegenstellingen en rechtvaardige oplossing van conflicten en dat alles als weerslag van gerechtigheid. Kafka beschrijft Josef K. een door het recht vermalen en tot wanhoop gedreven mens. In diens zoektocht naar recht stuit hij louter op misvorming van recht door kwade bedoelingen, onwil en bureaucratie. Rechtvaardigheid betekent een ander niet schaden, eerbaar leven en ieder het zijne geven. Gerechtigheid wordt steevast in verband gebracht met de noden van de armen, weduwen en wezen. Hun noden scheppen recht. Dat geldt ook voor de slaven.

De vorst is er voor de onderdanen, de onderdanen zijn er niet voor de vorst. Boven de ingang van de Rechtenbibliotheek in Harvard staat geschreven: De zetel van het recht ligt aan Gods hart, minder mag er niet van worden gezegd.

De Duitse bondskanselier pleitte voor principiële erkenning van ieders menselijke waardigheid waarop burgers elkaar behoren aan te spreken (m.b.t. het vluchtelingenbeleid). De Koran leert ons: in godsdienst past geen dwang. REEDS IN 1835 waarschuwde A.de Toqueville voor democratie als tirannie van de meerderheid. De meerderheid respecteert en beschermt minderheden. De profeet Nathan bezoekt koning David als deze de vrouw van Uria heeft ingepikt en Uria heeft laten omkomen in de oorlog. Nathan vertelt van een rijke man die in plaats van een rund of lam uit zijn eigen kudde te slachten het enige ooilam van een arme afpikt, David ontploft en wil deze man ter dood brengen. Maar dan zegt Nathan: Gij zijt die man. Dat is nog eens moreel erfgoed dat relevant moet blijven.

Over God onze vader | Jan Muis

Over God onze vader | Jan Muis

De hoogleraar Jan Muis schreef een boek over God Onze Vader. Het is een omvangrijk boek met veel diepgang maar soms is het vermoeiend lezen. Muis kan pagina’s oreren zonder te boeien. Het wordt dan saai. Maar toch houdt hij vol om God tot een goed einde te brengen. Soms mis ik node de inbreng van geleerden als Wim Drees, Joop de Jong en Breukelman. We maken een wandeling door het boek en staan stil bij punten van belang.

Muis wil het geloof verwoorden in termen van een hedendaagse werkelijkheidsopvatting, waarin de resultaten van de moderne wetenschap zijn verdisconteerd. Daarom mis ik zo Joop de Jong en Wim Drees. Muis is van mening dat christelijk spreken over God onlosmakelijk verbonden is met het geloof in Jezus Christus. Deze verenging tot Christus is nadelig voor de dialoog met de grote godsdiensten als Islam, Hindoeïsme en Boeddhisme. Zijn boek munt niet uit in een hartelijke dialoog met de Islam.

Volgens Muis komt de eigen aard van het christelijk spreken over God in het bidden van het Onze Vader helder aan het licht. Muis citeert van Ruler als het gaat om onze bestemming die niet een terugkeer naar het begin is maar maar naar het einde van de geschiedenis: de komst van het koninkrijk van God en zijn gerechtigheid.

In de naams woorden Vader, Naam, Koning en Schepper is het christelijk spreken over God samengevat. De term Vader duidt op een persoonlijke relatie. De Vader wordt verbonden met zorgzaamheid en barmhartigheid. Voor bijbels besef wordt de Naam gebruikt als wisselbegrip voor de persoon die deze naam draagt Persoon en zijn eigennaam vormen een onverbrekelijke eenheid. De Naam luidt: ”Ik zal bij je zijn”.  Jezus is koning, hij heerst, regeert met God. Koning is een politieke functie, een koning regeert over andere mensen in een koninkrijk. De koning spreekt recht en ziet om naar de armen. God wil de machten van de chaos overwinnen. In tegenstelling met van Ruler speelt God niet met de chaos. Dat vind ik jammer. Psalm 104 bespreekt het spel van God met Leviathan. Dat is niet naar de zin van Muis. Wij vragen God om ons dagelijks brood God schept dwz Hij schenkt leven. Alles is geschapen om in vreugde voor Gods aangezicht te bestaan en te delen in zijn liefde. Deze wereld is niet noodzakelijk maar contingent. De wereld, de mensen, ik zelf, wij hadden er ook niet kunnen zijn. Het wezen van God die zich aan ons openbaart in zijn heilshandelen in Jezus Christus, is liefde Johannes zegt dat God liefde is. Liefde van God wordt genoemd als het diepste motief voor de verkiezing van Israël en de bevrijding uit de slavernij in Egypte. Deze liefde is een vrije keuze van God en berust niet op een bijzondere waarde of verdienste van Israël. God is niet alleen altijd anders maar is totaal anders dan al het andere. Heiligheid van God kan omschreven worden als ontoegankelijke, onschendbare en onveranderlijke zuiverheid en schoonheid die God zelf eigen is, die hem onderscheidt van alle dingen buiten hem en die in de wereld uitstraalt als zijn heerlijkheid. Gods eeuwigheid is zijn leven in een oneindig en onvergankelijk heden met verschillende momenten, maar zonder verleden en toekomst.

Natuurlijk bestaat God Herman Hissink

Natuurlijk bestaat God Herman Hissink

Gerard Koolschijn stelde uit de dagboeken en brieven een boek samen dat handelt over leven en werk van Herman Hissink.Herman Hissink was gedurende zijn werkzame leven leraar van het s’ Gravenhaags Christelijk gymnasium.Ik was leerling van dit gymnasium en leerde Hissink kennen.Hij spande zich in voor de school door de organisatie van toneelstukken en hij nam op zijn vakanties talloze oudleerlingen mee. Zelf deed ik eenmaal aan een toneelstuk mee en bezocht met Hissink een aantal Grieks eilanden.Hissink was een voorbeeldig leraar. Zelf was ik een leerling die moeilijk uit de knop kwam.Ik was een laatbloeier.Ik was afkomstig uit een milieu dat niet beschikte over boekenkasten. Ik kon Hissink vaak niet helemaal volgen.Hij was grondig op de hoogte van de Nederlandse litertuur. Pas in de hoogste klassen ontdekte ik Henriette Roland Holst die mij aansprak door haar religieus socialisme.Ik hield daar een spreekbeurt over. Ik was lid geworden van een debatingclub waar ik lezingen hield over pacifisme. Eigenlijk durfde ik niet mee te doen. Na de voltooiing van het gymnasium hield ik contact met hem.Enige malen bezocht ik hem en schreef hij soms brieven.Later in mijn leven kwam ik meer tot bloei. In 1961 verzocht hij mee te gaan naar de Griekse eilanden. Dat werd een onvergetelijke reis. Uit het boek van Gerard Koolschijn maak ik opdat ik toch meer met hem verbonden was dan ik dacht. Hissink was grondig op de hoogte van wat in de natuur leefde. Volgens Hissink maakt het onzichtbare en onverklaarbare al het zichtbare belangwekkend.Het occulte boeide hem. Hij interesseerde zich voor de grens tussen normaal en paranormaal. In mijn studententijd liep ik college bij Tenhaeff die ons binnen leidde in de wereld van de parapsychologie. Ik heb daar veel van opgestoken. Hier was verwantschap met Hissink die we nooit besproken hebben. De sterrenhemel is volgens Hissink onaantastbaar in zijn majesteit. Het heelal vindt hij onmenselijk, even ondoorgrondelijk als zijn Schepper. Hij vraagt zich af wat wij te zoeken hebben in de absurde chaos van miljarden sterren Hissink herkent zich meer in de hommel die honing zoekt. Het heeft Hissink bedroefd dat radio en TV de mond hebben gesnoerd van Jesaja en Jezus. Jezus is teleurgesteld als de joden niet bereid zijn zich te bekeren om de tijd vol te maken. Hij besluit voor zijn volk boete te doen. De apostel Paulus was teleurgesteld over de mens die geneigd is niet om te zien naar zijn naaste. Sarte zegt vele eeuwen later dat de medemens de hel is. Hissink sluit zich aan bij Berdjajev die schreef dat hij altijd een geheim om zich heen voelt. Zonder dat geheim dat hij God noemt vindt hij het leven banaal. De joods-christelijke godsdienst rekent af met het eeuwige rad van geboorte en dood, gelooft niet in het karma maar hecht zich aan de pelgrimstocht naar de stad van God, tot alles is geschied. Hissink herinnert zich de woorden van Jesaja: elke laars die dreunend stapt, elke mantel met bloed bevlekt zal verbrand worden want een Kind is ons geboren en men noemt zijn naam Vredesvorst. Chaos vindt Hissink een van de oerthema’s van de theologie. Zelf ben ik later in mijn leven aan de hand van Teilhard de Chardin de wereld van de evolutie betreden. Later ontdekte ik de chaos die ook door God geschapen is. Dat heeft in mijn leven zeer bevrijdend gewerkt. Dank aan Hissink. God blijft onontraadselbaar Er is volgens Hissink geen enkele reden om aan het bestaan van God te twijfelen. Je hoeft maar naar een vlinder te kijken. De schepping is nog niet af. De mens moet aan de voltooiing werken. Dat wil zeggen naar vrede streven.  Niemand weet waarom er een kosmos is. Het ik van de mens is niet te doorgronden. Volgens Hissink moet er Iemand zijn geweest Die met enorm plezier heeft geschapen, ongelooflijk vindingrijk, vaak liefde vol, met oneindig rijke patronen. Hartverwarmend is Hissinks citaat van Rosa Luxemburg: wat ben ik blij dat ik me op botaniseren heb gestort, met al mijn geestdrift, mijn hele ik. Dat de wereld en de partij van me afvielen en slechts die ene hartstocht me vervulde, dag en nacht: dwalen door de voorjaarsvelden, armen vol planten verzamelen.

Volgens Hissink mag je pas agnost worden een dag voor je dood. Tot zolang is het vechten aan de Jabbok: ik laat u niet los tenzij Gij mij zegent(de woorden van Jacob tot God). Voor Hissink bestond er geen conflict tussen geloof en wetenschap, schepping en evolutie. Beide lopen parallel als treinrails op het doel af.

Hissink was vol van Paulus woorden in Romeinen 8:God is liefde. Hissink staat stil bij de relatie met mij Hij zegt dat er vroeger iets tussen hem en mij was dat tot ontwikkeling had moeten komen. Dat herken ik. Ik kwam niet uit de knop. Hij herinnert aan het toneelstuk over het leven van Leeghwater. Als dertienjarige had ik bezwaren tegen het spelen van een gebed. Dit kon ik mij niet meer herinneren. Hissink refereert ook aan de onvergetelijke tocht in Griekenland. Op het eiland Tinos liepen we door een rivierbedding. Boven ons hingen de takken vol moerbeien. We lesten onze dorst. Ik zag bloedrood van het sap.

Alleen in het licht van de eeuwigheid krijgt een mensenleven zin. Als dat licht ontbreekt dan acht Hissink al zijn werk als niets dan drek. Romeinen 8 vertelt ons dat de natuur in barensnood is, reikhalzend uitziend naar de verschijning van de kinderen Gods.

Gerard Kolschijn laat ons een indrukwekkend boek na over Hissink waarvoor dank aan hem.

Cocktail van DiLi

Cocktail van DiLi

COCKTAIL Auteur: DiLi Vertaler: Dick Gebuys

Bij de boekpresentatie bij BOEKHANDEL SNOEK te Rotterdam(27/2/2016)

De Vietnamese verhalen van DiLi verzameld in Cocktail zijn aantrekkelijk en spannend. De verhalen zijn van hoge kwaliteit.

De Aziatische context maakt de verhalen toch zeer toegankelijk voor westerse lezers.Het verschijnsel dood wordt niet gemeden. De dood van een neef in een van de verhalen bleef in raadsels verborgen.

De verhalen kennen het onderscheid tussen goed en kwaad.Maar goed en kwaad vallen niet van elkaar te scheiden. Half goede en half slechte mensen-netzo als zij en ik dit zijn. Moralisme ontbreekt aan de verhalen. In de verhalen valt de overwinning toe aan degenen die risiko’s durven te nemen. Liefde is een bekend thema in de verhalen van DiLi. Liefde is een driepoot: a.hartstocht is liefde gebaseerd op sexuele opwinding, b.liefde kan gedeeld worden en blijkt dan vriendschap te zijn. ,c. er is ook liefde in opoffering die voortkomt uit medelijden.

De reden waarom het leven ons zo dierbaar is, is dat het voor ons een verzegeld boek is. De verhalen van DiLi roepen bij mij herinneringen op aan mijn Indonesische verleden. De geesten zij n dominant aanwezig. In de buurt van het kerkhof zwerven de geesten rond. Ik herinner me de talloze verhalen van mensen die nabij het kerkhof de geesten van overledenen ontmoetten. Het leven op aarde wordt medebepaald door de stand der sterren. Ik zag de heldere sterren samenscholen rond de ster van onze zoon. De verhalen ademen de geest van menselijke bereidheid om naar elkaar te luisteren.Belangrijke mensen munten niet uit in bescheidenheid. We moeten niet te lovenswaardig worden over onszelf. De mens laat zijn masker zaken, wij zijn niet zo goed als we denken te zijn. Er is de tegenstelling tussen verlangen, illusie en werkelijkheid. In een van de laatste verhalen beland een echtpaar op een onbewoond eiland. De pleuris breekt uit. Ze worden van elkaar gescheiden. DE vervreemding van dit echtpaar is een allegorie van het huwelijk.

Dick Gebuys waagde zich aan een vertaling van het werk van DiLi. Hij heeft getracht haar werk toegankelijk te maken. Het ons niet onbekende absurdisme slaat ook toe in de verhalen van DiLi. Hij vestigt onze aandacht op het gesprek met het innerlijk van de personages. Soms wordt de wereld onderste boven gedraaid. De ongezonde hebzucht slaat toe. Communicatie maakt een goede relatie mogelijk. Gebuys vestigt de aandacht op het vermijden van gezichtverlies onder Aziaten. Ook dat herinner ik me uit Indonesië. Wat mensen kenmerkt is dat we niet praten met elkaar maar tegen elkaar. Gebuys heeft er veel werk van gemaakt om deze Vietnamese verhalen van DiLi voor ons toegankelijk te maken.

Amos Oz | Judas

Amos Oz | Judas

Amos Oz schreef het boek JUDAS. Een spannend enerverend boek over een joodse jongen die intrekt bij een oude man in Jeruzalem. In de avonduren houdt hij de man gezelschap. In het huis van de man ontmoet hij een intrigerende, schone vrouw die vaak ondoorgrondelijk is. De jonge man mijmert over de persoon van JUDAS. We gaan het boek niet samenvatten maar maken een wandeling door het boek.

In de verbeelding van jodenhaters zijn wij joden allemaal Judas Iskariot.

In mijn geboortestad Riga wenden joden de blik af als ze langs een afbeelding van de gekruisigde lopen.

Arabieren raakten ervan overtuigd dat Israël een vreemde eend in de bijt was, een werktuig in handen van het wereldimperialisme. Waarom hebben Arabieren niet het recht zich met alle macht te verzetten tegen vreemdelingen die hier plotseling neerstreken alsof ze van een andere planeet kwamen en hun land en grondgebied inpikten, velden en dorpen en steden, de graven van hun voorouders en het erfgoed van hun zonen. Waarom hebben joden en arabieren niet een gemeenschappelijk land gesticht??? Als er geen vrede komt zullen de Arabieren ooit van ons winnen, dat is alleen een kwestie van tijd en geduld. De joden in Israël hebben geen idee wat de grenzen van de macht zijn. De waarheid is dat alle macht ter wereld een vijand niet in een vriend kan veranderen.

Ik ben atheïst. De kleine Jossi Siton, drie en half jaar oud, die gisteren niet ver hier vandaan, doodgereden werd toen hij achter zijn groene bal aan liep, bewijst afdoende dat er geen God is.

Ik geloof dat Judas de trouwste en meest toegewijde van Jezus discipelen was en dat hij hem nooit heeft verraden.

Hoor eens wat een diepe stilte. Je kunt de stenen bijna horen ademen.

Judas was de bedenker, de impressario, de regisseur en de producent van het spektakel van de kruisiging.

Judas was de enige die niet wilde blijven leven na de dood van de verlosser.

Ik word moe van mensen met gevoelens. Ik vind al die gevoelens zo overbodig en ze lopen slecht af. Het leven kan zoveel eenvoudiger als we het gevoel afschaffen.

We moeten in gesprek blijven met de Arabieren. We moeten een gemeenschappelijke vakbond oprichten, we moeten joodse nederzettingen open stellen voor Arabieren. Scholen en universiteiten moeten open voor Arabische scholieren en studenten. We moeten afzien van een aparte joodse staat met een joods leger.

Nederland

Nederland

De Vaderlandse Geschiedenis van de prehistorie tot nu

door Han van der Horst

Paus Gregorius de Grote vaardigde richtlijnen uit die de missionarissen moesten helpen bij hun arbeid.Neem de mensen niet hun oude tradities,feesten en gebruiken af.Vorm ze om zodat ze een christelijk karakter krijgen. (pg 39)

Zelf diende ik de kerk in Indonesie als missionaris . We leerden van onze voorgangers Kruyt en Adriani om deze weg te bewandelen.

De kogge was een zeewaardig zeilschip met een bolle romp en 1 mast.Men kon er grote afstanden mee afleggen. Zeer geschikt voor bulkgoederen als graan

In de Indonesische wateren maakten we gebruik van kleine en grote schepen. Schepen waren onmisbaar. Al die missionarissen maakten gebruik van schepen die er lang overdeden. Vele schepen vergingen en misssionarissen bereikten nimmer hun doel. (pg 71)

Willem 11 liet vlakbij de poel in een van zijn jachtterreinen,dat de naam Deen Haag droeg de Ridderzaal bouwen.(pg 79)

Als Hagenaar konden we het binnenhof vinden waar zich de Ridderzaal bevond.Nooit bezocht ik deze zaal. Eens demonstreerde ik op het Binnenhof tegen de kruisraketten.Ik stond met mijn spandoek midden op het Binnenhof.De ME sloeg de menigte uiteen. Ik bleef stom verbaasd staan.Niemand raakte mij aan. Ik stond er alleen,achter mij de Ridderzaal

Middeleeuwse maatschappelijke idealen gingen allemaal uit van de goddelijke voorzienigheid,die elk mens zijn gefixeerde plaats had gegeven in het grote bestel,compleet met een daarbij passende rol pg 79)

Voorzienigheid is niet zo vanzelfsprekend.Mensen vervullen hun rol God is er in betrokken. Maar hoe,dat weten we niet. Je kunt vertrouwen op God in goede en kwade dagen. Een mens doet wat van hem verwacht wordt:verantwoordelijk zijn en barmhartigheid beoefenen.God speelt mee.

In Brugge kwamen kooplieden bijeen.Voor allerlei bulkproducten werden dagelijks wisselende standdaardprijzen gemaakt.Toen werd de BEURS uitgevonden. (pg 85)

De beurs speelt een gewichtige rol in onze economie. Een beurs vraagt om handelaren die zich aan regels houden .Er mag niet gesjjoemeld worden. Beurzen reageren op politieke fluktuaties.

Papier was net als zo veel wetenschappelijke en technologische vernieuwingen via de mosalims bekend geworden(pg 109)

In tijden als deze waarin moslims vaak ondergewaardeerd worden is het van belang in herinnering te roepen wat we aan moslims te danken hebben. Papier bv.

Willem van Oranje hoorde dat de leidinggevende koningen in zijn de calvinisten over de kling wilden jasgen. Hij heeft dat voor zich gehouden.Vandaar zijn bijnaam Willem de Zwijger(pg 129)

Het is soms goed dingen voor je te houden.Onrust kan worden voorkomen.Zwijgen is beter dan spreken. ,

In Noord Frankrijk begon de beeldenstorm die zich naar het Noorden uitbreidde. Heiligenbeelden en versieringen werden vernield. Het was een afrekening met het roomse geloof.DE Calvinisten wilden dat het Woord van God zou domineren . (pg 133)

De beeldenstorm was een begrijpelijke reactie van protestantse woede.Het keerde zich de verdringing van het Woord door beelden.

Willem van Oranje raakt in conflict met de Spaanse koning. Deze koning heeft hij altijd geeerd.Zijn tirannie heeft zijn hart geraakt.Hij moet in opstand komen.Hij heeft de koning van Spanje altijd geeeerd.Maar nu beschouwt hij God als schild en betrouwen,op God wil hij bouwen,hij hoopt dat God hem niet verlaat.(pg 136)

Dit blijft een indrukwekkende geschiedenis. God gaat boven de Koning uit.Op Hem zal worden vertrouwd. Dat maakt het Wilhelmus onvergetelijk. ,Een kostbaar kleinood uit de geschiedenis.

Er kwam nooit een opstand tegen de slavermij. Niemand stelde het kopen en verkopen als principe ter discussie.Ook de slaven niet.Zij konden zich geen wereld zonder slavernij voorstellen. (pg 187)

Slavernij blijft onbegrijpelijk.Witte mensen beschouwden zwarten als aparte wezens.Er was geen gevoel van gelijkheid.Slaven werden handelswaar. Het zou eeuwen duren voordat het gevoel van gelijkheid doorbrak.

Eeuwenlang kenden wij de trekschuit.Het sjokkende paard op het jaagpad stond model voor het progressieve karakter van onze republiek(pg 194)

Als kind herinner ik me nog het jaagpad tussen Rijswijk en Delft. Trekschuiten waren er niet meer.Maar wij mensen waren langdurig afhankelijk van de trekschuit. Mensen konden tijden van aankomst en vertrek berekenen.

In de eerste helft van de 18e eeuw kwam de aardappel van uit Latijns Amerika in Europa in het perspektief.Deze calorierijke knollen werden grenzenloos populair.Het werd het basisvoedsel/(pg 240)

DE aardappel is zeer geliefd.Minder gesitueerden aten soms alleen maar aardappelen. Deze waren voedzaam en werden later vermengd met groente en soms met vlees.Als kind hield ik van kruimelige aardappelen. In Indonesie miste ik de aardappel.We aten dan knollen uit het oerwoud.

Al voor de tweede wereldoorlog kenden we vluchtelingenstromen.Vluchtelingen werden ervan beschuldigd onze baantjes in te pikken. De regering Colijn speelde in op deze xenofobie. (pg 422)

Altijd weer voelen we ons belaagd door vluchtelingen. Zelfs Duitse joden moesten illegaal de grens over. Tot in onze tijd blijven vluchtelingen alleen mondjesmaat welkom.Nu gaat het vaak om moslims die we ook wegkijken. .Nog steeds heerst er xenofobie.

In de Tweede Wereldoorlog heeft 80% van de joden de ENDLOSUNG niet overleefd.Dat is het hoogste percentage van alle Europese landen. (pg 445)

Dat stemt tot droevenis. Onze bevolkingsadminisstraties waren te volmaakt. Bovendien was het verzet te laag. We hadden als de Bulgaren kunnen zeggen: “de joden horen bij ons”. Bulgarije heeft de deportatie van joden kunnen voorkomen.

De VOC was eigenlijk ook een soort staat met een eigen leger. Wij gebruikten de kolonieen voor eigen gewin. We vonden dat normaal. (pg 459)

De politicus Balkenende stelde VOC ten voorbeeld. Hoogst ongelukkig.Ons koloniale verleden was begrijpelijk maar toch verwerpelijk.DE gewelddadigheid waarmee we handel dreven was ontoelaatbaar .

Douwes Dekker stelde uitbuiting openlijk aan de orde.Maar openheid in de Javaanse cultuur geschiedt alleen onder vier ogen.Het werd hem noodlottig.Er volgde ontslag.(pg 468)

Terecht wat Multatuli geschreven heeft in zijn Max Havelaar. DE uitbuiterij kwam naar buiten. Dat heeft grote invloed gehad

Bij vorst stonden de ijsbloemen op de ramen.Het komt nu niet meer voor.Maar als kind herinner ik me het huis waar een kamer verwarmd werd. In onze slaapkamer waar ik ook mijn huiswerk maakte verschenen de ijsbloemen.Koud maar prachtig. Ik was in staat met mijn trui aan het huiswerk te maken. (pg 534)

In mijn kamer staat een tegeltje met bisschop Bekkers van Den Bosch.Hij predikte een mild geloof waarin het eigen geweten centraal stond.Bij hijkelige onderwerpen als de pil voor vrouwen deed hij een beroep op eigen verantwoordelijkheid.Na Johannes XXIII was hij een gelukzalige bisschop.In de zestiger jaren stonden we dichter bij Rome dan ooit(pg 537)

Omstreeks 2001 sterft het gedoogbeleid uit.Tegenstellingen moesten niet langer worden toegedekt maar zichtbaar gemaakt. Ik pleitte altijd voor het gedoogbeleid.Zelfs in de politiek lukte dat redelijk.Maar na 2001 is het afgelopen. Er komt anti gedoogbeleid op gang. Je zou nu juist sommige groepen als junks met zorg moeten omringen. Daar moest beleid aan gekoppeld worden. Maar dat lukte niet meer/. Na de opkomst van Leefbaar Rotterdam sloeg de repressie toe .In mijn boek over GOD heb ik dat breedvoerig beschreven. (pg596).