Archief van
Categorie: Over boeken

De strijd om God | Karen Armstrong

De strijd om God | Karen Armstrong

Alle wereldgodsdiensten leren dat spiritualiteit niets wordt als zij niet uitloopt op daadwerkelijke compassie.

De nadruk op het persoonlijk geloof zou er toe bijdragen dat de waarheid steeds subjectiever werd; een kenmerk van de moderne westerse mentaliteit tot de doop van het kapitalistische arbeidsethos. Calvijn droeg bij tot de doop van het opkomende kapitalistische arbeidsethos door arbeid een heilige roeping te noemen.

De moslims ervoeren de moderne wereld als een vreemde macht die hun land binnendrong en die nauw verbonden was met de kolonisatie en de buitenlandse overheersing.

Het Chassidisme was een echt conservatieve hervormingsbeweging. Zijn spiritualiteit was mythisch van aard.  Deze was gebaseerd op de vonken van het goddelijke licht die tijdens oercatastrofe in de materie gevangen waren geraakt. Een vonk van het goddelijke was in absoluut alles te vinden. Er was geen plaats waar God niet was. God was altijd aanwezig en beschikbaar en kon worden ervaren terwijl de chassidiem bezig waren met eten, drinken vrijen of zakendoen. De chassidiem ervoeren een heilige aanwezigheid in alles. Hij die de Thora bestudeert communiceert met God, want God en Thora zijn een.

Er is en leegte in de kern van de moderne cultuur. Pascal schrok vol angst terug voor de leegte van de kosmos. Descartes had het menselijk wezen beschouwd als de enige levende bewoner van een trage wereld. Hobbes had zich voorgesteld dat God terug trad uit de wereld en Nietsche had verklaard dat God dood was. De mensheid was haar richting kwijt en raasde af op een eindeloos niets.

Auschwitz | Laurence Rees

Auschwitz | Laurence Rees

Laurence Rees schreef een boek over Auschwitz.
Himmler was een doorslaggevend figuur in het doden van joden. Hij had aandeel in alle vernietigingskampen van Auschwitz, Sobibor en Treblinka. Hij bedacht de moord door koolmonoxide uit zogenaamde douchekoppen. In de kleinere kampen werden 1,7 miljoen mensen vermoord. Oekraïense bewakers waren berucht om hun wreedheid. In Treblinka werden 312.500 mensen vermoord. In Auschwitz was dokter Josef Mengele berucht.Hij is ooit gepakt en wist te ontkomen nar Zuid Amerika. Ook Eichmann was berucht. Hij ontkwam maar Zuid Amerika en werd aangehouden door Israël. Hij onderging het doodvonnis in Israël. Uit de gaskamers werden stemmen gehoord van mensen die God God riepen.Naast de joden werden de Zigeuners slachtoffer.Een half miljoen van hen werd vermoord. De meerderheid van de moordenaars is niet gestrafd. DE meeste gevangenen zijn nooit schadeloos gesteld voor het leed dat zij ondergingen.

Ik zal de wereld nooit meer zien | Ahmet Altan

Ik zal de wereld nooit meer zien | Ahmet Altan

Wie de plek had gemaakt moet bewust gewild hebben dat de mensen die daar opgesloten werden hun gezicht zouden verliezen. Hij moet gedacht hebben dat de weerstand van de mensen die in dat gebouw zware ondervragingen ondergingen sneller zou breken wanneer ze hun gezicht verloren. Wanneer hij het niet over het dorp had las hij de Koran of hij bad of hij mompelde alsof hij in zich zelf praatte: ik kan geen namen noemen, dat kan ik niemand aandoen. Het was plots komen te overlijden. Ik leefde maar het leven was dood. Terwijl ik dacht dat ik zou sterven en het leven door zou gaan, was het leven gestorven en was ik achtergebleven. Ik moest leren blazen in het leven te creëren, moest ik creëren met mijn eigen adem.

De auteur belandt levenslang in de gevangenis. Vreselijk voor hem Ahmet Altan. Nu leren we ook Erdohan kennen van wie we eens dachten dat hij de goede weg bewandelde. Hij raakte de weg kwijt. We hunkeren naar zijn einde.

Eindstation Auschwitz | Eddy de Wind

Eindstation Auschwitz | Eddy de Wind

Wat je wel ziet is de vlam, die eeuwige vlam uit de schoorsteen van het crematorium. Dag en nacht dat vuur. Altijd het bewustzijn dat daar mensen branden. Mensen als jij, met hersenen en een hart, dat het bloed voortpompt door een eindeloos net van bloedvaatkanalen, levend tot in het uiterste vezeltje, tot in het nietigste celletje. Gods wonderlijke schepping.

Simpelweg Einstein | Rüdiger Vaas

Simpelweg Einstein | Rüdiger Vaas

Rüdiger Vaas schreef Simpelweg EINSTEIN. De relativiteitstheorie is zowel door astronomische metingen als experimenten op aarde glansrijk bevestigd. Einstein heeft baanbrekend werk verricht in de microwereld. Hij bewees dat materie is opgebouwd uit megakleine deeltjes: atomen. Hij ontdekt ook dat licht bestaat uit kwantums, minuscule hoeveelheden energie en dus geen continuum is. Hij was een van de grondleggers van de kwantumtheorie. Dit is de kern van de kwantumtheorie. Zijn eenheid is die van de werking, dus energie vermenigvuldigd met tijd. Einstein is van een ding overtuigd: “God dobbelt niet”. Einstein gaf lucht aan zijn onbehagen over het toeval en de zuiver statistische beschrijving in de nieuwe kwantumtheorie. God dobbelt niet De bijbel is een verzameling eerbare maar niettemin primitieve door en door kinderlijke legenden.

Snoecks 2020

Snoecks 2020

Snoecks viel dit jaar tegen. Er waren geen gedachten die mij aanspraken. Het is aan mij voorbij gegaan. Volgende keer beter.

Johan van Oldenbarnevelt | Jan Niessen

Johan van Oldenbarnevelt | Jan Niessen

Het gaat om een fraai boek van Jan Niessen over een belangrijk historisch persoon uit onze geschiedenis, die op jammerlijke wijze door onthoofding om het leven kwam. Hij was medeoprichter van de Verenigde Oost-Indische Compagnie(VOC). Alle steden met kapitaalkrachtige reders moesten op gelijke basis mee kunnen doen en delen in de winst. Ze kochten aandelen in deze onderneming die verhandeld konden worden. DE VOC kreeg een monopolie op de handel op Azie. De compagnie was meer dan alleen een handelsonderneming. Zij mocht verdragen sluiten namens Staten-Generaal. Zij bouwde forten langs de handelsroute, gebruikten geweld en spraken recht. In gevangenschap leest hij de psalmen. Maar hij wil niet schuld bekennen. De contra remonstranten olv Maurits hebben de overhand.

De essentie van Arendt

De essentie van Arendt

In westerse democratieën zien we extreem rechtse partijen inspelen op de lethargie en onvrede van een- groter wordende groep niet- stemmers.  De kern van her betoog van Heidegger is dat de mens een wezen is dat antwoordt op het zijn, de betekenisvolle wijze van zijn van alles en iedereen. Voor Arendt betekent de zorg voor de wereld van de mens nu juist dat hij de wereld met anderen deelt en daarom zijn handelen altijd afstemt op dat van de anderen. De dingen krijgen pas een waarde wanneer ze op de markt worden geruild. De ruilwaarde of markt waarde verandert wanneer er iets verandert in de verhouding van het ene artikel tot het ander. Of de mens zich in de metropool van de toekomst zal thuis voelen zal grotendeels van de makende mens afhangen. De mens is geboren om een begin te maken en te handelen. Elk mens wordt geboren voor een nieuw begin. Een daad krijgt pas betekenis door het gesproken woord waarmee we anderen uitleggen wat te doen en nog zullen doen. Politiek maken is pogen om met de opmaat van een plan of een strategie een bepaald doel te bereiken. Mensen als Mandela en Tutu beseften dat vergeving het enige alternatief was voor een lange periode van gewelddadige wraak jegens de onderdrukker. Wat de mensen bij introspectie gemeen hebben is niet de wereld maar de structuur van hun bewustzijn. Volgens Augustinus kan onze ziel een doel uitkiezen en zo over het gedrag van de mens beslissen. Mensen willen de wereld begrijpen om zich er thuis te kunnen voelen. De politieke crisissen van de 20e eeuw hebben een totaal echec van onze moraal teweeg gebracht.

Brieven aan God | Paul van Vliet

Brieven aan God | Paul van Vliet

Een fraai boek in het slot van je leven. Ze zeggen dat God in de mens zit of sterker nog: God dat ben je zelf. Ik zie u God in dit stadium van mijn leven vooral in het mysterie van het mooiste, het beste, het diepste. Daar ben ik naar op zoek. Ik vind u in de liefde, in adembenemende kunst, in de onschuld van een kind, in eerbied voor het onbegrijpelijke. Voor God is iedere formulering of omschrijving per definitie gebrekkig en ontoereikend. We moeten afscheid nemen van alles wat vertrouwd is. In de vrijgekomen ruimte zal ik U uiteindelijk tegenkomen.

Rosanne Hertzberger | Het grote niets

Rosanne Hertzberger | Het grote niets

Bij mindfulnessonderzoek zijn eigenlijk alle risicofactoren voor slecht onderzoek aanwezig: een onderwerp met een enorm placeboeffect, een heleboel slecht gecontroleerde studies, een hoog hypegehalte, een mindfulnessindustrie waarvan inkomsten en geloofwaardigheid zwaar leunen op positieve resultaten. Het is een recept voor mislukkingen.

Mindfulnessonderzoek leunt niet alleen zwaar op de sociale psychologie maar ook op de neurowetenschappen. Mij wordt weleens naar mijn geloof gevraagd. Ik vind dat een impertinente vraag. Het betreft hier een intieme vraag. Dat is geen zaak voor het grote publiek. Dat houd ik graag voor mijzelf en mijn geliefden.

Wij bidden niet, wij meten. Kennis is alles. Mindfullness past naadloos in het allesbeheersende individualisme. Mindfullness wil onze stress oplossen. Mindfullness vult de leegte die religie achterlaat.

De ogen van Rembrandt | Simon Schama

De ogen van Rembrandt | Simon Schama

Ter gelegenheid van 350 jaar Rembrandt hebben Cristina Vaudo en ik in Brielle in de kunstgalerie op Voorstraat 12 een Rembrandt voorstelling gegeven. Zelf was ik verkleed als Rembrandt. Tezamen met Cristina Vaudo voerden we het Leven van Rembrandt op. We haddenn ons beiden verdiept in het leven deze grote schilder. Ik las ondermeer het boek van Simon Schama over de Ogen van Rembrandt. Dit dikke boek vertelt ons over Rubens en bovenal Rembrandt. Het boek van Schama is grondig en uitvoerig. Het hielp mij om me te verplaatsen in het leven van Rembrandt. Een kind van zijn tijd. Hij maakte de tekorten mee: al die vreselijke ziekten als de pest, het voortijdig overlijden van echtgenoten en kinderen. Rembrandt was grondig op de hoogte van de bijbel. In zijn geloofsleven was hij rijkelijk non conformistisch. Ik heb veel geleerd van Schama. Cristina en ik konden het leven van Rembrandt vertolken. De deelnemers hadden de opdracht mij te schilderen. Er was forse belangstelling. Ik heb van deze dag genoten.

De meeste profeten beginnen in de woestijn

De meeste profeten beginnen in de woestijn

De meeste profeten beginnen in de woestijn ;
Levenslessen die ik heb onthouden | Pieter Winsemius
Wat een ander kan, kan ik ook.

Als je geld uitleent aan familie of vrienden beschouw het dan als afgeschreven.

Macht maakt lui en stimuleert arrogantie. De combinatie vormt een giftig mengsel.

Het belangrijkste is rugdekking.

Uit de diepten van de hel | Marcel Hulspas

Uit de diepten van de hel | Marcel Hulspas

De profeet Mohammed noemde in navolging van joodse en christelijke religie God de Barmhartige. De barmhartige God verbindt islam, jodendom en christendom.

Het boek is uitvoerig over de kerkgeschiedenis en het ontstaan van de Islam. Het boek is zeer breedvoerig. Meestal wordt de periode tot 400 grondig beschreven. De periode van 400 tot 800 krijgt minder aandacht. Het verloop van christendom en Islam in deze periode is niet altijd opwekkend. De breedvoerigheid van de auteur is soms hartverwarmend.

Het christemdom komt matig uit de verf door de eindeloze onderlinge strijd.

Michelle Obama

Michelle Obama

Michelle Obama schreef haar levensverhaal. Ontroerend en interessant. Dit boek kwam ik door. Het boek van Hillary Clinton liet ik toch liggen. Obama heeft samen met zijn vrouw iets moois neergezet. Het was een voorbeeldig presidentschap. Beiden hebben er wat moois van gemaakt. Wat ik onverteerbaar vind is dat zij zijn opgevolgd door de Trumps. Vreselijk. Ik begrijp de Amerikanen niet die dit soort situaties accepteren. In elk geval heb ik van haar boek genoten.

Rauter | Theo Gerritse

Rauter | Theo Gerritse

Theo Gerritse maakte een levenswerk van RAUTER die in de Tweede Wereldoorlog als SS Generaal optrad in Nederland. Het boek geeft een goed inzicht in leven en werk van deze man. Hij is terecht ter dood veroordeeld. In zijn privéleven en gezinsleven was hij voorbeeldig. Als SS generaal volgde hij de orders van Himmler.

Rauter was zijn vuist in Nederland. Rauter was een antisemiet. Hij maakte vele joden slachtoffer. Het is niet een leven waarvan je blij wordt. Geweld was een integraal onderdeel van zijn leven. Aan het eind van de oorlog werd een aanslag op hem gepleegd. Deze overleefde hij.

Robbert Dijkgraaf

Robbert Dijkgraaf

Robbert Dijkgraaf | Het isgelijkteken

Verbeelding is de kracht die succesvolle wetenschappers voortdrijft. Volgens Einstein is verbeelding belangrijker dan kennis. Wellington die Napoleon versloeg zei: zowel in de oorlog als in het leven moet je uitzoeken wat je nog niet weet, op basis van wat je wel weet. Schoonheid zit in het oog van de toeschouwer en de schoonheid van de wereld en van de geest zit binnen onszelf. De natuurwetenschappen zoeken de wetten die God heeft uitgekozen. De wiskunde zoekt de wetten waaraan zelfs God zich heeft te houden. Het ontdekken van zwaartekrachtsgolven uit het allereerste begin van het heelal, een fractie van een seconde na de oerknal maakt duidelijk dat het heelal niet bang is voor explosieve groei. Volgens Neumann is het toeval een noodzakelijk ingrediënt in iedere winnende spelstrategie.

Waar ligt de oorsprong van religie? Hoe en wanneer is het idee van een opperwezen ontstaan. Het antwoord ligt helaas verhuld in de mist van de prehistorie. Religieuze praktijken zijn waarschijnlijk zo oud als de menselijke beschaving, ontstaan ver voor de komst van schrift en artefacten. Goden zijn mysterieus en ondoorgrondelijk voor ons stervelingen, net zoals velen van onze medemensen.

Ook het hier en nu krijgt een diepere lading. Kunst is een gesublimeerde vorm van werkelijkheid. Literatuur is echter dan echt. Er schuilt zelfs een kunstenaar in ons leven.. Ons brein is een fabriek van metaforen en associaties. Het centrale inzicht is de kennis dat de natuur bestaat uit bouwstenen. Materie kan uiteengerafeld worden tot een klein aantal losse onderdelen. Verbeelding laat ons dromen over wat er voorbij de horizon ligt.

Grand Hotel Europa | Ilja Leonard Pfeijffer

Grand Hotel Europa | Ilja Leonard Pfeijffer

Deze roman is zeer de moeite waard. De roman bevat een forse hoeveelheid informatie. Leerzaam dus. Soms wel eens teveel verhalen. Over sommige mensen zoals de Afrikaanse butler zou ik meer hebben willen horen. De relatie met Clio blijft toch ondoorgrondelijk. Soms denk je dat de relatie over is. Maar de relatie gaat niet kopje onder. Inhoudelijk is het boek de moeite waard. Hopelijk kan Ilja met zijn boek een prijs binnenhalen. Ik leerde hem kennen in een VPRO documentaire over Genua. Hij was toen nog onbekend voor mij. Boeiende ontmoetingen, reisverslagen, aandacht voor de Italiaanse kunstgeschiedenis, spannende momenten wisselen elkaar af. Ik kies een paar momenten uit het boek. Moslims zijn lieden van het boek. Zij verschillen niet van Christenen. De Europese ideeëngeschiedenis is een tango van meer dan twee millennia die dikwijls meer weg had van een worsteling, van het geloof in een exclusieve, geopenbaarde waarheid met het geloof in de capaciteiten van de mens om de waarheid met rede te achterhalen. Geloof en rede gaan samen en sluiten elkaar niet uit. Een vrouw in crisis staart naar de lege staalblauwe hemel, waar geen god bleek te wonen. Hier is de rede doorslaggevend. Geloof respecteert de hemel. Als iets cultuur is dan is dat het: een collectief geheugen van alle verhalen die definiëren wie wij zijn en wat het betekent dat wij mensen zijn. Op de dag dat wij ophouden elkaar verhalen te vertellen verkruimelt empathie met medemensen, stort het samenwerkingsverband in dat wij samenleving noemen en zijn wij als personages in een postapocalyoptische dystope overgelverd aan elkaars overlevingsinstinct en aan de vraag of the producer om commerciële redenen ondanks alles een ongeloofwaardig happy end wil forceren. Ilja maakt het de lezer niet altijd gemakkelijk om alles te kunnen verstaan en doorgronden. De auteur spoort de lezer aan het nadenken niet te staken. Zijn boek vertoont meer diepgang. De auteur is volkomen eigentijds. Hij gaat de harde problemen niet uit de weg. Neem bv het migrantenprobleem. De auteur verdiept zich in de problemen van onze tijd en confronteert zijn lezer met soms adembenemende gezichtspunten.

Jim Wallis

Jim Wallis

Jim Wallis; Evangelisch criticus van Donald Trump
Bewerkt door Anne Kooi en Herman Noordegraaf

Volgens Hebr 11:13 zijn gelovigen vreemdelingen en bijwoners. Er wordt opgekomen voor de armen, omgezien naar mensen in kwetsbare situaties zoals illegale immigranten, bestrijding van racisme etc.
Mattheus 25:31 e.v. is beslissend. Jezus roept ons weg uit de consumptiemaatschappij. We dienen om te zien naar de armen. Amerikaanse presidenten trachten de waarheid te verdraaien. Hang naar geld is een bron van kwaad. Wallis was tegenstander van de Vietnamese oorlog. The United States of America was established as a white society founded upon the genocide of another race and then the enslavement of yet other. De lijdende knecht des Heren uit Jesaja 52 en 53 is norm. In Christus zijn joden en grieken, mannen en vrouwen, slaven en vrijen een. De afgodendienst van de vrije markt is de verering van het gouden kalf. God hoort bij de uittocht uit Egypte. Gelovigen zijn geroepen als stewards van Gods wege voor de medemensen. Een steward is hofmeester, rentmeestwer, zaakgelastigde, loyaal dienaar. Bedreiging van de humaniteit is de ongebreidelde hunkering naar de bevrediging van eigen verlangens. Met het presidentschap van Trump zijn we een weg ingeslagen die levensbedreigend is voor mens en milieu.

De Pest | Michel Ball

De Pest | Michel Ball

Ik wilde me eens verdiepen in de pest, een vreselijke ziekte die in de geschiedenis veel slachtoffers veroorzaakte. Het boekje van Michel Ball viel tegen. De auteur verdiepte zich in notariële akten en beschreef talloze onderwerpen waaronder een hoofdstukje over de pest. De titel van het boek is dus misleidend. Rotterdam kende pesthuizen waar pestlijders afgezonderd en verpleegd werden. We weten dat in de zeventiende eeuw in Leiden meer dan 15000 mensen overleden. In Rotterdam was de Raamstraat berucht. Bij strikte hygiëne kwam pest minder vaak voor. Huizen van pest lijders werden gesloten. Rotterdam kende zorginstellingen die door de kerk werden bestuurd. In het Proveniershuis aan de Schiekade werden lijders aan lepra verpleegd. In 1602 heerste pest in Rotterdam. Velen overleden.

De vorm van vrijheid | Paul Scheffer

De vorm van vrijheid | Paul Scheffer

Ik ben ervan overtuigd geraakt dat een open samenleving alleen binnen grenzen kan gedijen. Het zal hier dan ook niet gaan over de grenzen van de vrijheid maar over de vrijheid van de grens.

Rachman, journalist van de FINANCIAL TIMES concludeert:”Ik denk dat Europa een groot probleem heeft met Afrika en het Midden Oosten. Daar leven heel jonge bevolkingen die in beweging kunnen komen. Dat zal niet worden geaccepteerd in onze samenlevingen maar om hen te stoppen zullen we dingen moeten doen die veel van onze illusies over wie wij zijn zullen verbrijzelen. In Duitsland dacht men dat vluchtelingen een uitkomst zijn voor de tekorten op de arbeidsmarkt. Maar in de praktijk blijkt dat maar weinig vluchtelingen kwalificaties meedragen die bruikbaar zijn voor de Duitse industrie. Er wordt verlies geboekt waarvan we goed doordrongen moeten worden. Om genereus te kunnen blijven hebben we grenzen nodig. Een bovengrens wat betreft de opvang van vluchtelingen is noodzakelijk. Humanitaire verplichting kan alleen duurzaam vorm krijgen in een begrenzing.

Morele eisen moeten in verhouding staan tot mogelijkheden om te handelen. EEN ORTHODOXE MOSLIM KAN TERREUR AFWIJZEN.

40% van de wereldbevolking woont in China, India. 11% woont in Europa.

Scheffer onttrekt zich niet aan de werkelijkheid. Europa speelt een mindere rol. Binnen Europa woedt de strijd tussen populisme en federalisme. Landen als Chins, India, Indonesië en Brazilië maken de dienst uit. De relatie met de VS olv Trump is complicerend. Duidelijk is dat de liberale democratieën in de minderheidspositie geraken. Scheffer is realistisch. Hij tracht vast te houden aan grondwaarden die de basis voor vrijheid zijn.

Mijn kleine oorlog | Rudi Vranckx

Mijn kleine oorlog | Rudi Vranckx

Rudi Vranckx schreef een roman over zijn dertig jaar durende verslaggeverschap in oorlogssituaties. Hij is Belg.

Volgens Rudi hebben de oorlogen van de laatste jaren ons moreel besef aangetast. Het oorlogsrecht ligt mee begraven in het kalifaat, in de massagraven van Mosoel en Raqqa. De enige macht die Rudi zijn hele leven heeft nagestreefd is die naar de vrijheid om te kunnen getuigen. Dat is zijn kleine oorlog, de zoektocht naar zijn moreel kompas. Rudi werkt voorzichtig en weloverwogen. Hij volgt adviezen op. Hij maakt vrienden die hem begeleiden en behoeden. Hij maakt ook de aanslagen in zijn eigen land mee. De oorlog komt nu in de straat waar je woont. Hij raakt teleurgesteld in de militaire en politieke grootmachten. Vooral de verkeerde keuzes van Busch als president in de jaren 2000 tot 2008 zetten kwaad bloed. Oorlog is geen zwart wit gebeuren. Oorlog is totaal zwart. Dat maakt zijn roman tot een getuigenis van waarheid. Oorlogen worden verschrikkelijker.

Het geheime dagboek van Arnold Douwes, Jodenredder

Het geheime dagboek van Arnold Douwes, Jodenredder

door Johannes Houwink Ten Cate & Bob Moore

Arnold Douwes was een redder van joden in de Tweede Wereldoorlog. Het was een avontuurlijk gebeuren. Hij overnachtte in bossen, greppels, hooibergen. Hij hielp mensen die in benauwdheid verkeerden. Hij heeft kans gezien vele joden onder te brengen. Het was allemaal een spannend gebeuren. Gereformeerden en communisten waren actief in het verzet. Hij kon goed samenwerken met dominees. Hij werkte ook samen met Post, die later toch gefusilleerd zou worden. Hij werkte in Zuid Drente, in een gebied waar NSB’ers niet ontbraken. Ook was hij getuige van geallieerde wapendroppings. Hij hielp ook gestrande vliegers. Hij hield van avontuur maar nam geen onverantwoorde risico’s. Zijn werk hield in dat hij vele mensen moest begeleiden, onenigheden oplossen en allerlei zaken zien op te lossen zoals de bonkaarten. Hij probeerde zich te schikken in allerlei situaties. Hij vreesde voor de moffen maar kon gevaren goed aan. Hij moest rondsjouwen met koffers. Hij moest conflicten oplossen. Een jood pleegde zelfmoord. Dat bracht weer veel werk met zich mee. Kerken konden ook als schuilplaatsen gebruikt worden. Je moest goed oppassen. Seys Inqart stelde de doodstraf in voor mensen die met persoonsbewijzen knoeiden. Je moest ook vindingrijk zijn. Met urine en modder kon je dingen voor elkaar krijgen. Er waren ook zieke onderduikers. Je moest betrouwbare artsen vinden. Hij werd geïnspireerd door het bijbelwoord uit Jesaja om verdrevenen te verbergen. Hij was ook druk met postduiven. In 1944 liep hij in de val en kwam terecht in de gevangenis van Assen. Maar daar werd hij bevrijd. Douwes vertrok na de oorlog naar Zuid Afrika. Hij liep stuk op de apartheid. Ging toen naar Israël. Scheidde van zijn vrouw en keerde terug naar Nederland. Hij kwam terecht in een goed milieu. Hij werd serieus christen. Helaas werd hij ziek en overleed. Zijn dagboeken zijn goed bewaard in de tuinen van vrienden en door deskundigen bewerkt en uitgegeven.

Wereld in wanorde | Craig Harline

Wereld in wanorde | Craig Harline

Dit boek handelt over het leven van Maarten Luther. Het geeft een grondig overzicht van zijn doen en laten. De durf die Luther kon opbrengen om de Paus te weerstaan. Er werd jacht gemaakt op hem. Hij was niet altijd zijn leven zeker. Hij moest vluchten en onderduiken. Luther stond zijn mannetje. Er waren collegas en vorsten die hem beschermden. Hij heeft de vervolgingen doorstaan. Aan zijn geloof ontleende hij kracht en moed. Ontroerend zijn de verhalen over zijn goede vrienden. Adembenemend zijn de trucs die werden uitgehaald door zijn tegenstanders. Luther hield stand. Natuurlijk had Luther ook zwakke kanten. Hij was soms op zich zelf aangewezen. Hij maakte vergissingen. Het blijft zijn grote verdienste dat hij de reformatie heeft volbracht. Zijn tijd is niet meer vergelijkbaar met de onze. Maar dit boek mag er zijn om Luthers gehoorzaamheid aan de bijbel te doorgronden.

De Kimdynastie | Casper van der Veen

De Kimdynastie | Casper van der Veen

Noord Korea

Noord Korea is een land waar de mensen zich bekommeren om hun familie, hun collega’s en hun dagelijkse zorgen. Sinds 7 decennia wordt het land bestuurd door de KIM dynastie. Noord Kora slaagde er in kernwapens en raketten te produceren. Noord en Zuid Korea zijn opgedeeld langs de arbitraire 38e breedtegraad. In 1945 wordt Korea opgedeeld in een communistisch noordelijk deel geleid door Kim Ilsung en een kapitalistisch deel onder Sybgman Rhee. Aanvankelijk volgt Noord Kora het Sovjet model. Er komt aandacht voor zware industrie en landbouw. Vrouwen ondergaan emancipatie en religie wordt uitgeroeid. Amerikanen ontwikkelen op hun manier een kapitalistisch systeem. In 1949 grijpt Mao de macht in China. Stalin wil geen conflikt met Amerika en geeft Kim niet de gewenste steun. Stalin steunt eerst met MIGsAmerikianen storten zich op Zuid Korea. Er komen troepen van de VN olv Macarthur. Amerika slaat hard toe. Macarthur steekt de 38e breedtegraad over. Noord Koreea verzwakt en vrezen de Amerikanen. Mao stort zich met 200.000 militaire vrijwilligers in de strijd. De strijd verloopt in het nadeel van de Zuid Koreanen. Ook Nederland neemt deel aan de strijd binnen kader van de VN. Eisenhower kiest in 1953 voor een Staakt het Vuren. Kim kan nu zijn economische plannen gaan uitvoeren. De industrialisatie is een groot succes in Noord Korea. Kim ontwikkelt persoonlijkheidsstatus. Na de zestiger jaren begin Noord Kora zich te isoleren. De Kims raken teveel op zichzelf. Bondgenoten als Ceaucesco, Hoessein en Gaddafi vallen uit. In 1986 bouwt Noord Korea een kern reactor. De relatie met de Russen verbetert in het voordeel van Zuid Korea. Noord Korea luistert slecht naar Mao. Amerika, Japan en Zuid Korea geven veel voedselhulp aan No0rds Korea. Kimm levert gas aan Assad. De betrekkingen tussen beide Korea’s worden beter. Er vinden nog wel militairte incidenten plaats. De laatste Kim Jong un probeert decrelatie met Zuid Kora te verbeteren. Er komt zelfs een ontmoeting met Trump.

Maarten ’t Hart over J.S.Bach

Maarten ’t Hart over J.S.Bach

Mozart en Bach behoren tot de grootsten. Bach werd geboren in 1685 en stierf in 1750. Op jonge leeftijd verloor hij zijnouders. Hij ging bij zijn broer wonen. Hij behoorde tot de beste leerlingen van het gymnasium. In de nacht kopieerde hij muziek die zijn broer bewaarde in een afgesloten kast. Tijdens een reis overleed zijn vrouw MariaBarbara. Hij huwde met Anna Magdalena. In de jaren 1723-1729 werkte hij verbluffend hard in Leipzig. We weten weinig van zijn prive leven. In 1703 werd hij aangesteld als organist in Anstadt. Tussen 1726 en 1733 werd Bach getroffen door de grote sterfte in het leven. Bach was teneergeslagen. De sfeer in de muziekwereld van Leipzig vond hij benauwend. Hij had ook onenigheid met de autotiteiten. Voooral de dood van eigen kinderen greep hem aan. Het verdriet brak hem. In Cantate 8 verzucht hij: Lieve God,wanneer zal ik sterven? Hij werd getroost door bijbelse gedachten Jesaja 25:8 : de heer zal voor eeuwig de dood vernietigen. Ook door Paulus in 1 Kor 15: De laatste vijand die wordt onttroond is de dood. Toch bleek zijn Paasoratorium af te steken tegen de grootheid van de Mattheuspassion.
Wat voor man was Bach.
Martin Geck vond dat Bach en stijfkoppige en opvliegende man was. Zijn kinderen vonden zijn gastvrijheid geweldig in huis. Bach hield van kabbelend water (zie cantate 56 en 206). De boodschap dat Jezus uit liefde voor de zijnen zijn bloed aan het kruis heeft vergoten heeft Bach geinspireerd tot zijn allermooiste ingevingen. Wereldlijke muziek inspireerde tot geestelijke muziek. Wereldlijke muziek gebruikte hij voor geestelijke doeleinden. Muziek was er om God te verheerlijken. Bachs koraalbewerking overtrof  The Beatles, de Rolling Stones en Elvis Presley. Cantate 104 is een volmaakt kunstwerk. Het oefent een ongekendpastorale sfeer. Maarten ’t Hart raakte ontroerd door cantate 170. Deze kwam uit de hemel. Hij barstte in snikken uit. Bachs meest aangrijpoende compositie is de Matheuspassion. De Toccatas  groot is de allermooiste compositie. Het  Preludium in E groot is het mooiste wat Bach ons gegeven heeft. Het verschijnsel dans is hartveroverend. Zelfs in zijn orgelwerken danst Bach. Brahms verheerlijkt de dans Chaconnne bij Bach.

Het volk in de grot

Het volk in de grot

René ten Bos – Het volk in de grot

Een mens gelooft in waarheden en feiten. Dit boek gaat over waarheden en feiten. Hoe gaan wij om met waarheden en feiten.
Wie zijn wij? Het gaat om de minachting die de filosofie altijd gehad heeft voor het volk. De minachting gaat terug tot op Plato. Hij dacht dat het volk zich altijd wat laat wijs maken en dat het de waarheid en de werkelijkheid niet aankan. Het volk steekt de kop in het zand als het op feiten aankomt. Het volk heeft er de voorkeur aan in zijn hol of grot te blijven wonen.
Het volk sluit zich af voor de waarheid. De auteur laat zich leiden door Blumenberg. Hij vraagt zich af waarom de werkelijkheid er voor ons zou moeten zijn. De waarheid is dat het volk misschien helemaal geen waarheid wil. En ook geen feiten. Het volk is hardleers. Blumenberg kiest partij voor de mensen in de grot van Plato. Hij onderstreept het recht van het volk om in een schijnwereld te leven. Mensen hebben recht op hun illusies. Mensen raken tegenwoordig niet uitgepraat over fakenieuws, valse feiten of de leugenachtigheid van politici. Men weet niet meer wat waar en onwaar is. De mens heeft altijd moeite gehad met waarheid. De mens is en blijft iemand die graag in grotten zijn heil zoekt. Grotten kun je zien als oorden waarin je onwelgevallig nieuws makkelijk kunt wegdenken en weg redeneren.
De mens is een troglofiel. Dat woord is ontleend aan de dierkunde. Sommige dierkundigen doen onderzoek naar het leven in grotten en holen. Ze verdiepen zich in alles wat leeft onder de grond, ver van de oppervlakte in de duisternis. Er zijn dieren die in holen en grotten het leven door brengen. Dat zijn troglofielen. Het gaat om soorten die van het leven in grotten en holen houden maar die niet hun hele leven door brengen. Vleermuizen en beren zijn voorbeelden. Een mens is ook een troglofiel.
Hij houdt van grotten en holen maar beperkt zich daar niet toe. Buiten loert het gevaar, buiten is alles riskant. Zo zijn mensen. Ze willen wel en niet naar buiten. Troglofielen hebben een broertje dood aan de werkelijkheid. De auteur is geïnteresseerd in het volk dat in filosofische grotten woont. Volgens Carl Schmitt is het volk het lage en het minderwaardige bij uitstek. Het volk is substantieloos, slijmerig en walgelijk. Voor Schmitt is democratie zonder volk. Stemmen doet de stem van het volk doven. Volk is iets wat bij elkaar komt en samenklontert. Het volk zegt altijd nee als er iets nieuws moet komen. Het volk blijft ongeorganiseerd. Het volk mag de leiders toejuichen. Geen staat zonder volk en geen volk zonder acclamatie. Judith Butler beweert dat het woord volk mensen aanduidt die geen vaste baan, geen vast inkomen, geen toegang tot kennis en voorzieningen zich verzetten tegen hun vergetelheid. Het ontvolkte en ook het dwaze van populisten is dat ze het volk plaatsen tegenover een elite die zou bestaan uit snobs, multiculturele zeloten, linkse academici, bestuurders, bureaucraten. In de Van Dale wordt volk omschreven als de gezamenlijke bewoners van een staat, de gemeenschap van bewoners van een land die afstamming, taal, zeden overlevering gemeen hebben. Volksklasse bestaat uit mensen die hard werken en een schamel loon krijgen. Het volk staat tegenover de elite. De elite is vandaag de reden. Onze samenleving vergeet het liefst wat volk is. Volkspartijen worden systematisch van alle regeringsverantwoordelijkheid afgesneden. We onderscheiden vier betekenisgroepen: arbeideristisch, nijver arbeidzaam, in loondienst, rustig stil, populistisch, scanderend, lawaaierig, boos, antimilitair, nationalistisch, vaderlandslievend, nationaal, insluitend en pejoratief, lastig, laag, onguur, gemeen, onbeheersbaar. Grofweg kun je zeggen dat het woord volk ergens zweeft tussen insluiting en uitsluiting. Volgens Agamben is volk wat niet ingesloten kan worden in het geheel waar van het een deel is en wat niet kan horen bij de gemeenschap waarbij het toch is aangesloten. Butler zegt dat wie onder astronomische schulden gebukt gaat of wie geen opleiding heeft genoten er anders voorstaat dan niemand die rijk is en zijn kinderen naar een eliteschool kan sturen. Wat zij de behoeften van het volk? Simpel: bescherming tegen agressie en geweld, het krijgen van voedsel en onderdak, bewegingsvrijheid, toegang tot zorg, recht op onderwijs. Echt volk zal mensen weer op wijzen dat ze niets meer en niets anders zijn dan wast ze zelf zijn: gewoon volk. Volk is wat je ziet in café, op terrassen, in voetbal kantines en andere plaatsen waar de wil tot ongelijkheid niet getolereerd wordt en waar een niet meer mag zijn dan de ander. Voor Schnitt is het volk vormloos, laag en slijmerig. Het kan door politici opgefokt worden en een gevaar vormen. Bij Nietzsche verlaat Zaratoestra ook zijn grot hoog in de bergen. Hij staat in het zonlicht en spreekt de zon toe. O groot gesternte. Wat zou jouw geluk zijn als hen niet had voor wie jij straalt. Plinius en Montesquieu spreken van een soort eilandbewoners in het zuiden van de Rode Zee. Bij Marx zijn de boeren arm door schulden en worden bewoners van holen Bij Montesqueu is de staat niet genoeg. Beschaving moet ook van de mensen komen. Zoek de rustige streken op waar de mensen elkaar nog vertrouwen. De troglofielen van Plato houden van het leven in de grot. De troglofiel moet uit zijn kluisters bevrijd worden. Hij moet de echte werkelijkheid leren inzien en dat proces begint als hij beseft dat alles wat je tot dan toen geloofde eigenlijk bedrog was.
Ons leven kenmerkt zich door breuken en scheuren. Onze levensgeschiedenissen draaien in feite rondom de constante verfijning van technieken om met steeds meer realiteit om te gaan. Technieken zijn er genoeg: we creëren steeds nieuwe vormen van geborgenheid die ons in staat stellen de realiteit in elk geval soms op afstand te houden. Een filosoof als Sloterdijk ziet in de politiek als zodanig niets anders dan een poging om de geborgenheid van baarmoeder naar het sociale domein over te brengen. Mensen willen immuniteit, bescherming, omgeving. Voor Michel Serres is grot de plek van cultuur en creativiteit. Voor Hans Jonas is het eigenlijk niet anders. De mens produceert beelden in zijn hoofd maar ook op de wanden van de grotten. De situatie in de grot is er dus een van vrijwel totale verwarring. Mensen denken dat de dingen die ze zien echt zijn maar ze zijn niet echt. De grot is een soort echokamer: overal lijken er geluiden te zijn. Socrates stelt dat de mens bevrijd kan worden en genezen van de onwetendheid. Onwetendheid is dus de oorzaak van een hoop ellende. Onwetendheid is de wortel van het kwaad. Iemand die de ketenen afwerpt kijkt verdwaasd rond. Licht verblindt. De weg naar inzicht begint met een moment van verdwazing en beneveling. De mens wordt
gedwongen op te staan. De mens wordt niet alleen gedwongen rechtop te staan maar ook zijn hoofd om te keren en in het vuur te kijken. Je ligt met open ogen in bed maar je kamer is donker. Plotseling komt er iemand binnen die de lamp aandoet. Socrates minacht de mensen in de grot. Ze zijn diep beklagenswaardig. De mensen hebben slechts waarneming van schaduwen. Het volkje is dom. Voor Socrates zijn schaduwen de zwakste en meest verdunde zijn toestand. Die de werkelijkheid überhaupt kan hebben. Blumenberg stelt dat alleen als buiten bent geweest en het echte zijn hebt gezien je kunt begrijpen dat de schaduwen die je ziet nabootsingen zijn van nabootsingen. Protagorasa en tijdgenoot van Socrates doet de uitspraak: de mens is de maat van alle dingen. Socrates wordt meer door Plato gewaardeerd. Protagoras is trots op zijn sofisme. Hij is van mening dat je niet iedereen kunt opzadelen met bedrog en nep. Volgens hem gaat het om de staatsmannen. Een deel van de samenleving moet de waarheid dus kennen. Angst voor gemakzucht en luxe speelt een doorslaggevende rol in de politieke filosofie van Plato. Wat kenmerkt de wachters bij Plato? Ze zijn als honden die een doorslaggevende politieke eigenschap hebben: ze weten vriend en vijand uit elkaar te houden.
Je kunt altijd zeggen dat het om de hoeveelheid illusies gaat die een mens nodig heeft. Niemand kan zonder illusies maar als illusie regel wordt dan gaat er iets mis. Er zijn mensen die zeggen illusie bestendig te zijn. Ze menen betrouwbaar te zijn. . De auteur vraagt aandacht voor twee onzekerheden van de elite. De eerste gaat over de heersende machtsverhoudingen in de grot en de tweede over wat we kunnen zien als macht van de beelden of de schaduwen. Er zijn onder de grotbewoners lieden die met hun poppenkast schaduwen op de wanden werpen. Dat zijn dec sofisten die mensen wijzer moeten maken.
Samenvattend kunnen we stellen dat de machtshebbers in de grot- desofisten-alles -zullen doen om de uitverkorene de voet dwars te zetten. Het volk laat zich immers graag bedriegen, omdat niet helemaal is wat de schade is die het lijdt. Er is sprake van de macht van het beeld zelf. Manfres Sommer schreef een studie over waarom en onder welke voorwaarden beelden ons zo hypnotiseren. Politici zijn van het zelfde vlees en bloed als ieder ander. Maar afgebeeld op foto’s aan reclamezuilen en verkiezingsborden worden de politici groter dan groot. Ze lijken overdrijvingen van zichzelf te zijn. Filosoof Susans stelt dat volgens hem het afgebeelde gezicht van God altijd kijkt naar de beschouwer. Cusanus:
Zo is Uw gezicht gericht op alle gezichten die U aanschouwen. De macht
van het beeld wordt bepaald door de plek waar het te zien nis. Beelden kom je overal tegen. Met onze mobiele telefoons kunnen we elke dag naar believen foto’s maken. Het aantal fotojournalisten neemt af. Mede dankzij de techniek zijn steeds meer mensen in staat hun eigen beeldmateriaal te produceren. Sommer vraagt waar die afbeeldingen zich bevinden. Plato schetst een wereld die compleet in de ban is van beelden. In de grot begon de beeldcultuur. Plato is zo geobsedeerd door zijn eigen beeldmetaforiek dat hij zich nooit afvraagt of de gevangenen de wand tegenover hen zelf zien. Ze zien alleen maar de schaduwen maar niet de plek waarop die schaduwen vallen. Bij Plato is de wandgeschikt en in staat schaduwen zo op zich te laten vallen dat men alleen die schaduwen ziet en niet de wand zelf. Plato vervangt de grotwand door een huismuur zoals hij van de hele grot een soort tehuis maakt. Plato schetst meer een huis met muren, trappen en verdiepingen. Het volk in de grot is eigenlijk een verkeerde titel. Eigenlijk moet het gaan over het volkje in het huis. Bij Polanski is de kamer bij uitstek de plek van paranoia, neuroses en stemmen uit een andere wereld. Ook Pascal is van mening dat dat de mens niet in staat is rustig in zijn kamer te blijven zitten. Gerrit Achterberg heeft het gevoel dat een mens vastzit in zichzelf zoals je in een kamer kunt vastzitten. Waar de grot was zijn huis en ziel gekomen. Wat op de achtergrond speelt is het gevoel dat wij als mensen ergens in vastzitten. Er zijn geen uitgangen. Maar de uitgangen zijn de tekenen van hoop. Bij Plato heeft het volk in de grot geen herinnering aan mythe en dus ook geen geheugen. Het volk heeft geen herinnering aan een vorig leven. Blumenberg verbaast zich over de afwezigheid van de anamnese in de grot. Het volk in de grot wordt systematisch neergezet als onwetend, vijandig en eigenlijk niet in staat tot politiek. Bij Plato is de essentie van zijn parodie niet dat iedereen zich uit de grot weet te bevrijden. De essentie is veeleer dat er een kritische selectie plaats vindt van degenen die de staat als een soort tijdloze en van traditie verstoken machine moeten gaan organiseren
Pascals houding tegenover het volk is dubbelzinnig. Je moet de mensen hun schijnwereld gunnen. Maar dat is onbevredigend. Waarheid en werkelijkheid hebben een welbekende plaats. In de 17 eeuw stonden waarheid en werkelijkheid centraal. Het is de tijd van het rationalisme. Plato en Descartes geloven beiden dat de waarheid toegankelijk is maar die toegang vereist dat aan bepaalde condities wordt voldaan. Bij Plato moet de staat als zodanig waarheid en rechtvaardigheid garanderen. Bij Descartes gaat het veeleer om een disciplinering van het denken zelf.
De kernvraag is wat er van mensen wordt als ze alleen maar via de methode tot kennis komen. De mens is geen eenzame waarheidszoeker. Het gaat om een soort universele mens, een mens die besloten heeft om samen met andere mensen op dezelfde manier de wereld te onderzoeken. Er is maar een waarheid en zij is onveranderlijk. Die waarheid kun je alleen vinden door het denken een radicale discipline op te leggen.
Augustinus zag de geest altijd als een zuiver te begrijpen-het adjectief dat filosofen hier graag gebruiken is intelligibel-werkelijkheid. Je kunt alleen maar in die geest een idee van God vinden. Sterker nog een idee van God krijg je pas door je af te wenden van het zintuiglijke.
Nietzsche stelt: feiten bestaan niet, alleen interpretaties. Als grote delen van de bevolking bereid zijn een loopje te nemen met de waarheid, dan kan de democratie niet naar behoren functioneren. Karl Popper maakt duidelijk dat kritische wetenschap en een echt vrije en pluralistische politiek qua vorm volkomen aan elkaar gelijk zijn. De wetenschap van tegenwoordig draait niet zozeer om feiten maar om complexiteit. Latour wist het al: matters of facts, eenvoudige standen van zaken dus-daarover is discussie in de samenleving en in de wetenschap. Interessanter zijn matters of concern d.w.z. complexe processen of gebeurtenissen die er voor zorgen dat de onderzoeker of wetenschapper in een debat wordt meegezogen, een debat waarin hij zelf geenszins de enige autoriteit is.
Kan de wetenschap zonder sofisterij en retoriek? De auteur antwoordt ontkennend. Waarom? Omdat aanspraken op expertise of andere vormen van intellectuele soevereiniteit constant ter discussie worden gesteld in tijden van complexiteit. De samenleving wil van wetenschappers vaak goede voorspellingen.
In 1984 werd Munchen getroffen door een zware hagelstorm. Een verzekeringsramp voor de stad. De hagelstorm was niet voorspeld.
Geen zekerheid dus maar complexiteit. Meteoroloog Beringer concludeert: over de exactheid van de natuurwetenschappen hoeft men zich geen illusies te maken.
Ere zijn mensen die overal een postmoderne samenzwering tegen het volk of teloorgang van westerse beschaving zien. Ook in moderne tijden hebben mensen nog steeds zeer veel behoefte aan mythes, aan goede verhalen. De auteur vindt feiten niet onzinnig. De conclusie is dat wetenschap steeds minder over ondubbelzinnige feiten gaat Grijsheid en complexiteit verdonkeremanen de feiten. In tijden van complexiteit past reductionisme niet. Niet alles is hersenen of DNA.
Wetenschappers die honderd procent zeker zijn van hun zaak, zijn gewoon weg minder te vertrouwen. Nietzsche merkt op dat feiten niet bestaan. We moeten het doen met interpretaties. Maar als er geen feiten zijn, is er dan nog een wereld? Is er buiten de interpretaties echt niets? Blumenberg spreekt over de leesbaarheid van de wereld. De wereld is geen boek maar het is nuttig haar te zien als een boek. Dat maakt de wereld vertrouwd. Je kunt haar zien als een eenheid en het nodigt mensen uit zich te verdiepen in de wereld Michel Serres merkt op: geen enkele oplossing is de enige oplossing: de religie niet, de politiek niet en ook de wetenschap niet. De enige hoop die er blijft is dat deze laatste een tolerante wijsheid aanleert die religie en politiek nooit hebben gekend.
Susan Sontag zei dat interpretaties de wraak zijn van het verstand op de kunst en op de wereld. Mensen die geen feiten willen zien zijn vijanden van de waarheid. Blumenberg stelde ooit dat de wetenschap de mens verleidt tot een zonderlinge hoogmoed. Wittgenstein wil vooroordelen tot bedaren brengen. Vooroordelen zijn de vijanden bij uitstek van de waarheid. Vraag is nu : wat bezielt al die socratici die het volk willen beleren. Blumenberg en Wittgenstein zijn sceptisch over het kenvermogen van de mens.
We zouden er verkeerd aan doen Nietzsche uitspraken over feiten te zien als een uiting van een cynisme dat zich neerlegt bij de volstrekte onkenbaarheid van de wereld. We moeten ons realiseren: hoe meer we weten, hoe minder we weten. Nietzsche zegt dat ook de verstandigste mensen heeft van tijd tot tijd de natuur weer nodig. D.w.z. zijn onlogische grondhouding tegenover alle dingen
Jeffrey merkt op dat de naakte waarheid of naakte onwaarheid nauwelijks aangetroffen wordt in de meeste wetenschappen. Wetenschap is en blijft mensenwerk. Mensen deinen mee op golven van intersubjectiviteit. Blumenberg schrijft dat de wereld blijft ook als ik niet blijf. Dat is enige harde werkelijkheid voor de wetenschapper.
Aan het einde van de middeleeuwen heeft de mens van God steeds meer een absolute macht gemaakt. God is bij Ockam of Cusanus niet langer zorgende vader. Hij lijkt er niet meer voor de mens te zijn. God trekt zich terug tot de randen van het universum. Dat leidt uiteindelijk tot de zelf verabsolutering van de menselijke geest.
David Hume maakte onderscheid tussen feitelijke standen van zaken en verband tussen ideeën die mensen over deze standen van zaken kunnen hebben. Volgens Wittgenstein is de wereld alles wat het geval is. De wereld is het geheel van feiten, niet van dingen. Feiten worden tot uitdrukking gebracht in volzinnen, dingen nooit. Dingen kun je een naam geven: boom, maan, on etc. Feiten zijn standen van zaken en deze kunnen we het best zien als een combinatie van dingen. Samenvattend is de wetenschapper aan de ene kant een mens van vlees en bloed, een mens met hartstochten, een mens die met ziel en zaligheid zijn werk doet. Aan de andere kant geldt dat hij bereid is zijn identiteit als het ware op te offeren aan de grote boom van kennis.
De hele westerse filosofie is doortrokken van het idee dat de mens de wereld niet kent omdat hij gevangen zit. Daarover gaat dit boek. Het doel van alle filosofie: het volk de weg wijzen uit de schaduwwereld.
Volgens Wittgenstein zit een mens in een kamer gevangen als de deur niet gesloten is maar alleen maar naar binnen toe geopend kan worden en hij niet op het idee komt die deur naar zich toe tee trekken en alleen maar duwt. Bij Plato zitten de bewoners van de grot vast aan kettingen.
Socrates slaagde erin om uit de grot omhoog te klimmen en daarna besluit af te dalen om de achtergeblevenen te vertellen hoe de echte werkelijkheid in elkaar zit, betaalt dat met zijn leven.
Vooroordelen zijn de grotvijanden van feiten. Is het niet de taak van filosofie en wetenschap om vooroordelen weg te nemen. Is dit niet iets wat we sinds de Verlichting hebben gedacht en gewild?
Whiehead zei eens dat de werkelijkheid niets anders is dan werkelijk is.
We kunnen er zeker van zijn dat de toekomst nog genoeg feiten zal opleveren. Maar ook minstens zoveel nepfeiten en andere apekool. Emmens schreef eens: gras is gemaaid, de bloemen staan op stelen, de blaren hangen keurig aan de boom. De een heeft een huisdier.
Wat te bevelen iemand te slaan, de ander zichzelf om mee om te gaan.
Journalisten willen niets anders dan verheffing van het volk. De constructieve journalistiek wil niet alleen maar feiten rapporteren maar wil ook nadenken over oplossingen voor problemen. Zonder fatsoenlijke journalistiek stort de democratie in elkaar. Politieke leiders maar ook hun volgers in een democratische samenleving moeten de realiteit van de feiten zien als begrenzing van de menselijke wil en dus ook van hun eigen wil.
De eerste these is dat de spirituele hygiëne die eigen zou moeten zijn aan journalistiek en wetenschap gewoon een belachelijke fantasie is.
Het draait in beide werelden helemaal niet om de waarheid maar om conformiteit met een bepaalde progressieve agenda. De tweede these is dat  kennis de mens scheidt van het zijn. Weldenkende mensen geloven in de rol van journalistiek als brenger van kennis over toestanden in de wereld.
De derde these die ik wil noemen wordt expliciet verwoord door Curis Yarvin: waarheid is onzin.
Waarom waarderen wij dan toch de waarheid en alle zoekers naar waarheid. Zonder feiten loopt alles in het honderd. Mensen die dat denken hebben vooral vertrouwen in experts.
Het leven is zo ingewikkeld geworden dat we geen van allen expert kunnen zijn op alle terreinen. Waarheid betekent in het sociale verkeer helemaal niets.
De drie thesen van duistere Verlichting laten zich als volgt samenvatten. Elke aanspraak op de waarheid is onzinnig, hoogmoedig en verraderlijk. Als er al kennis van waarheid is dan is ze meestal niet goed voor mensen, want ze vervreemdt hen van het zijn. Loyaliteit aan mensen is belangrijker dan loyaliteit aan de waarheid.

Het leven in de grot is zo slecht nog niet. De grotbewoners hebben helemaal geen behoefte aan andere werkelijkheden d.w.z. aan mensen die zeggen dat er meer en andere dingen zijn. De stad zelf is een grot. Stadsbewoners weten niet wat er in de wereld buiten de stad gebeurt. Plato was slim genoeg om te begrijpen dat de grotbewoners geen onbeschreven bladen zijn waarop je alle kennis kunt inkrassen. De grotbewoners zien slechts schaduwen. Plato ontkent niet dat er een wetenschap van de schaduwen is en dat de mensen in de grot een soort kennis hebben die ze bewezen en objectief juist achten. Mensen kunnen de volgorde van de schaduwen voorspellen of ze kunnen die schaduwen prachtig beschrijven of nabootsen. Plots is er iemand die zegt dat er echte wetenschap is.
Voor Plato was dat de astronomie. Steeds hebben verlichters geprobeerd om met een beroep op feit en werkelijkheid de wanden van de grot aan gruzelementen te slaan in de hoop openheid in de duisternis te brengen. Mensen laten zich niet overtuigen hun wereld te moeten opgeven. En al helemaal niet door wat anderen feiten noemen. Feuerbach stelt dat wetenschappers vaak denken in modellen en met die modellen proberen ze de werkelijkheid te verklaren. Plato heeft een nauw verholen minachting voor het volk. Het volk in de grot stelt dus intellectueel helemaal niets voor omdat het niet in staat is waarheid te beredeneren. Uit de onderschatting volgt een afwijzing van democratie. De invloed van de grotallegorie op onze cultuur is enorm geweest. Vanaf Descartes blijft de mens vastzitten in zijn eigen wegen, precies zoals ooit mensen in de grot. Blumenberg kiest uiteindelijk de zijde van het volk, ook al is hij
voorzichtig. Hij ziet in dat het volk goede gronden heeft om zich te verzetten tegen waarheid, verheffing. Verlichting en andere zaken die het door de elite aangeboden krijgt.
Dit boek is een pleidooi voor het volk. Maar het is een ingewikkeld pleidooi. Niet ieder volk is hetzelfde. De auteur voorziet het volk van dertig kenmerken. Zo bouwt hij filosofische volkskunde op.
1.Het volk houdt van zijn grot
2.Het volk schreeuwt als er iets goed of slecht gaat.
3.Het volk voelt zich vergeten.
4.Het volk woont in de grot maar houdt daar niet van.
5.Het volk is bevangen door. Wat het ziet en hoort
7.Het volk wil dingen niet zien.
8.Het volk vindt de lessen van de elite niet interessant.
9.Het volk houdt van nabootsen.
10.Het volk heeft paideia nodig.
11.Het volk vindt het leven in de grot prima.
12.Het volk leeft misschien niet in een grot maar in een soort huis.
13.Het volk zit vast in de grot.
14.Het volk in de grot van Plato herinnert zich niets.
15.Het volk bedriegt en wordt bedrogen.
16.Het volk duldt geen afwijkende gedachten.
17.Het volk wordt getest.
18.Het volk weet dat het niet gaat zonder zin.
19.Het volk leest alles.
20.Het volk is niet gek en wil niet mislukken.
21.Het volk hecht aan zelfbehoud en beroept zich op het gezonde verstand.
22.Het volk ontwikkelt minachting voor zingeving.
23.Zelf in de wereld staan draagt niet bij aan zelfbehoud.
24.Het volk weet niet of de deur van de kamer naar binnen of naar buiten opengaat.
25. Iedereen liegt.
26. Soms is het volk waarheidminnend.
27.Het volk kiest eigen belangen.
28.Het volk houdt van Trump.
29.Het volk kan zijn lachen niet inhouden.
30. Het volk in de grot is tevreden en gelukkig.

Het volk heeft geen waarheid nodig om in tevredenheid te leven Plato zegt dat waarheid een soort vlakte is die ergens in de hoogte ligt maar die nooit zomaar toegankelijk is. De zonovergoten vlakte biedt de ziel passend voedsel.

Nietzsche

Nietzsche

Nietzsche; De vrolijke wetenschap

Sinds ik vertrouw op tegenwind, zeil ik met alle winden.
Hoe kan ik die berg overwinnen,niet denken, beginnen te klimmen.
De man denkt: als rover haal ik mijn gerief.
De vrouw komt niet als rover maar als dief.
Vervloekte zon! Roept de verdorde weide
en prijs bomen om hun schaduwzijde.

Het leven is de moeite waard, dit leven heeft iets te betekenen, er steekt iets achter, pas maar op. De drift van de instandhouding van de soort, breekt van tijd tot tijd door als rede en hartstocht van de geest.
Ja, het leven is de moeite waard. Ja, ik ben de moeite waard. Het leven en ik en jij en wij allen werden voor enige tijd opnieuw interessant voor elkaar.
De goede mensen van elke tijd zijn degenen die oude gedachten diep in de grond stoppen en er de vruchten van plukken, de akkerbouwers van de geest.
Wat hoor ik nu? Het uiteindelijke doel van de wetenschap zou zijn de mens zo veel mogelijk lusten zo min mogelijk onlust te bezorgen.
Door pijn te berokkenen aan hen die we onze macht nog moeten laten voelen-want pijn is daar een veel geschikter middel voor dan lust: pijn vraagt altijd naar een oorzaak terwijl lust geneigd is aan zich zelf genoeg te hebben en niet achterom te kijken.
Genoeg krijgen van een bezit is genoeg krijgen van onszelf.
De minnaar wil het onvoorwaardelijke exclusieve bezit van de door hem uitverkorene. Hij wil de macht over de ziel en lichaam van die persoon.
Leven betekent: wreed en onverbiddelijk tegen alles zijn wat zwak en oud aan ons wordt, en niet alleen aan ons.
Arbeid zoeken omwille van loon. Voor allen is werk een middel en geen doel.
Ellende is nodig. Vandaar het geschreeuw van de politici, vandaar de vele valse verzonnen overdreven misstanden van allerlei standen en de blinde bereidheid daaraan te geloven.
Het is de grootste moeite: in te zien dat het onnoemelijk veel belangrijker is hoe de dingen heten dan wat ze zijn.
De liefde vergeeft de beminde zelfs de begeerte.
Maar de totale aard van de wereld is in alle eeuwigheid chaos.
Als je weet dat er geen doelen bestaan, weet je ook dat er geen toeval bestaat.
Deugd is de gezondheid van de ziel. Beter is het: jouw deugd is de gezondheid van jouw ziel.

Wij hebben het vaste land verlaten en zijn scheep gegaan. We hebben de brug achter ons. We hebben het vaste land achter ons afgebroken. Welnu scheepje neem je in acht. Naast je ligt de oceaan en het is een feit dat hij niet altijd tekeergaat en dat hij soms zich uitspreidt als zijde en goud en een droom van goedheid. Maar er komen uren dat je zult inzien dat hij oneindig is en dat er niets vreselijker bestaat dan oneindigheid.

Hebben jullie nooit gehoord van de krankzinnige man die op een heldere ochtend een lantaarn aanstak, de markt opliep en onophoudelijk schreeuwde: ik zoek God, ik zoek God. Veel mensen geloofden niet in God. Dat veroorzaakte een groot gelach. Is Hij dan verloren gegaan? Is Hij verdwaald als een kind? Of houdt Hij zich verstopt. Is Hij bang voor ons. Is Hij op een boot gestapt. Geëmigreerd? De krankzinnige man sprong temidden tussen hen in en doorboorde hen met zijn blikken. Waar God heen is riep hij, ik zal het jullie vertellen. Wij hebben Hem gedood-jullie en ik. Wij allen zijn z’n moordenaars. Tenslotte gooide hij zijn lantaarn op de grond, zodat die aan gruzelementen ging en uitdoofde. Ik kom te vroeg zei hij. Het is mijn tijd nog niet.

Het christelijk besluit de wereld lelijk en slecht te vinden, heeft de wereld lelijk en slecht gemaakt.
Wat ontvangen primitieve volken het eerst van de Europeanen? Brandewijn en christendom, de Europese roesmiddelen. Aan wat gaan we het snelst ten gronde? Aan Europese roesmiddelen. De metafysische behoefte is niet de oorsprong van de religies zoals Schopenhauer meent maar slechts een late uitloper ervan.
De oceaan met zijn desolate stilte ligt ongeduldig achter ons.
De verschillende zeeën en zonnen hebben ons veranderd. We worden vreemden voor elkaar.
In pijn zit evenveel wijsheid als in plezier. Ik hoor in de pijn het commando van de scheepskapitein: strijk de zeilen
Alle moraalpredikers hebben zoals de theologen een slechte gewoonte gemeen: allemaal proberen zij de mensen aan te praten dat ze zich in een slechte conditie bevinden en dat een harde en radicale kuur nodig is.
Toen Zarathoestra dertig jaar werd verliet hij zijn vaderland en het meer Urni. Hij trok de bergen in. Hier genoot hij van zijn geest en eenzaamheid. Tenslotte veranderde zijn hart. Op een dag stond hij op met het ochtendgloren, ging voor de zon staan en sprak haar toe..
God is zelf onze langdurigste leugen.
Het bewustzijn behoort eigenlijk niet tot het individuele bestaan van de mens maar eerder tot zijn gemeenschap en kuddeaard.
Hebben wij er ons ooit over beklaagd dat we verkeerd begrepen, miskend, verwisseld, belasterd, verkeerd gehoord en overstemd worden. Dat is precies ons lot.
Zonder de gewenste slaap liep ik uiteindelijk naar het strand, zag onder een milde maan man en schuit op het warme zand, slaperig beide, herder, schaap slaperig stak de schuit van land.
Naar nieuwe zeeën wil mijn zelfvertrouwen. Op toekomst heb ik grip. Maar de zee, de vrije, blauwe vaart mijn Genuese schip.  Slechts jouw oog, groots en Almachtig staart mij aan=Oneindigheid.
Tot zover Nietzsche. Hij verlaat de oude wereld. God is dood. Hij kiest de volle zee. Oneindigheid overvalt hem. Hij klaart op en wordt geconfronteerd met gevoel voor oneindigheid.

Sociocratie

Sociocratie

Prof. Dr Gerard Endenburg; De Sociocratische Kringorganisatie

Sociocratie verandert de machtsstructuur. Besluitvorming geschiedt door consent. Het gaat vaak om overmacht.Maar sociocratie stelt daarvoor het argument. We onderscheiden diktatuur. autocratie, democratie en sociocratie.Een van de grondleggers is Prof. Dr. Gerard Endenburg. Hij paste sociocratie toe in zijn bedrijf. Gerard was in de leer bij Kees Boeke. Kees kwam uit kringen van de Quakers. Het gaat om respect voor elkaar. Allen zijn gelijkwaardig. Stilte is de bron.Ze zijn geweldloos. Je leert zowel je eigen belang als dat van an deren te behartigen. Er wordt nooit bij meerderheid van stemmen besloten. In democratie heerst de meerderheid.In sociocratie het argument. Consent betekent: ik heb geen bezwaar. Alles draait om permanente educatie.

We gaan uit van de kringorganisatie. Daar draait alles om leiden, meten en uitvoeren. In de kringorganisatie draait alles om, het en=en principe.

Vragen:
1.wat vind je van consent?
2.wat denk je van het argument
3.wat vind je van de Quakeres?
Het gaat altijd om de sterkste. Het is winnen of verliezen. ER moet harder worden opgetreden. Meer blauw op straat. In sociocratie gaat het niet om de sterkste of geschikste. In sociocratie gaat het om en en en. Met elkaar samen willen we eruit komen. We gaan niet onderhandelen om te winnen te verliezen. Maar alles draait om overleg waarbij het wederzijds op elkaar betrokken zijn voorop staat.Je leeft en je leeft samen. Ik en en wij. De basisregels van sociocratie zijn het consentprincipe, de kringorganisatie, de dubbele koppeling over de kringen in relatie tot elkaar. Je kiest personen met consent.

De fietser probeert evenwicht te behouden. Hij rijdt niet over een rechte lijn maar slingert wat heen en weer om het doel te bereiken. De kring is de plek voor samen. Voor samen zijn afspraken nodig. Het gaat altijd om visie, missie en doel.

Vragen:
1. Neem onze kring als voorbeeld .Wat is ons doel. Hoe gaan we met elkaar om.
2. de zwakheid van democratie is dat de minderheid niet aan zijn trekken komt
3. De ander accepteren, dat is niet gemakkelijk. Er zijn verschillen tussen mensen. Hoe lossen we dat op?

Russische Revolutie

Russische Revolutie

Russische Revolutie; John Reed

De Oktoberrevolutie ving aan in Petrograd. De Bolksjewieken olv Lenin en Trotski sloegen toe. De Bolsjewieken waren voor de onmiddellijke proletarische opstand. Door invoering van het socialisme werd de gedwongen overname van industrie, land, natuurlijke hulpbronnen en financiële instellingen werkelijkheid. Na Petrograd volgen Moskou, Kiev, Odessa en andere grote steden. Lenin wil de greep naar de macht op 7 november. Lenin en Trotski roepen op tot durf. Lenin was een kleine gedrongen gestalte met een korte nek. Hij wilde alles in gewone taal uitleggen. De tsaristische monarchie moet worden neergeslagen. Het gaat nu nom een rechtvaardige en democratische vrede. Alle onderhandelingen moeten openbaar. Volgens Lenin zal de arbeidersbeweging winnen.Lenin verlangt:afschaffing van prive-eigendom. Weg met het eigendomsrecht van de kroon, de kloosters en kerken. Het gaat om de ene coalitie van arbeiders, soldaten en armste boeren. Gelijkheid en soevereiniteit boven alles. Recht op zelfbeschikking. Afschaffing van alle nationaal religieuze voorrechten. Vrije ontwikkeling van nationale minderheden. Partikuliere drukkerijen en papiervoorraden komen de staat toe. Zo beschermen de Bolsjewieken arbeiders en boeren.

De auteur Reed was journalist en introduceerde het communisme in de VS. Hij stierf op jonge leeftijd.

VRAGEN
1. Wat was het effect van de Russische revolutie

2. Wat is Rusland nu voor land?