Miskotte

Miskotte

Miskotte Theoloog in de branding 1894-1976  | Herman de Liagre Böhl
Miskotte was een vermaard theoloog die we leerden kennen tijdens ons seminarie in 1965. Als de goden zwijgen,was het werk dat ons intrigeerde.Ik heb echter geleefd onder de inspiratie van A.A.van Ruler. Heel merkwaardig dat hij niet voorkomt in het boek over Miskotte. Miskotte raakte onder de indruk van Kohlbrugge. Van hem leerde hij dat de mens door en door zondig is maar buiten zich zelf om door Jezus van zijn zonden wordt gereinigd. Van Gunning leerde hij dat de bijbel Gods Woord is. Maar de bijbel was niet onfeilbaar.In de bijbel staan ook menselijke mythen en sagen. Miskotte betreurde het dat de natuurwetenschap tot een toetssteen van de waarheid werd gemaakt. Miskotte bewonderde Dostojevski. De grootinquisiteur maakte diepe indruk. Het ging er om het leven meer lief te hebben dan de zin van het leven. Karl Barth was de grote liefde van Miskotte God en mens moet je onderscheiden. God is God en de mens is mens. Christus is de bron van de kennis aangaande God. Alles wat een mens over God te weten komt is louter uit genade. Religie en geloof moet je onderscheiden. Religie is als activiteit van de mens te verstaan om een relatie met God te creëren. Geloof is wat de openbaring van God in een mens bewerkt. In Christus wordt de verloren eenheid met God hersteld. Dan is mens vanuit zijn oneigenlijkheid weer thuis bij God. In de kwalifikatie van Christus blijkt dat de verloren wereld wordt aangeraakt en begrensd door God DE mens veroordeeld in zijn verbondenheid met de zonde wordt opgericht als de nieuwe mens. Na de opheffing door God volgt de opheffing tot bij God. Het kruis van Jezus is de gestalte waarin de genade zich in deze wereld kenbaar maakt. Theologische kennis wordt niet verkregen vanuit natuur of rede. Barth en Miskotte verwerpen de christelijke staat. Maar de staat moet wel afspiegeling zijn van het Koninkrijk van God. Ook raakte ik zelf onder de indruk van Miskottes werk over Job. Gods wegen zijn onkenbaar. God was de verborgene achter het onweer God is verscholen God openbaart zich loodrecht van boven. Ook Kafka hield Miskotte bezig. Joseph Kuuit het Proces van Kafka doet vergeefse pogingen om zijn vermeende misdaad te achterhalen. K. in het Slot van Kafka probeert vergeefs in contact te komen met zijn opdrachtgever op een mysterieus kasteel. Beiden gaan dood. Beroemd is Miskottes werk: Edda en Thora. In het heidendom draait alles om de Chaos als oorsprong en eindbestemming. Het Oude Testament is gericht op Gods schepping tot aan de voleinding in het Koninkrijk van God. Heidendom is de sacralisering en legitimering van het bestaande. Het jodendom is de opstand daartegen uit naam van gerechtigheid. Heidendom is de verering van het Noodlot, jodendom is de koestering van de relatie, het verbond, de ontmoeting. Het heidendom is de grondvorm van het natuurlijk bestaan, het komt voort uit de natuurlijke bodem van ieders ziel. Het jodendom beschikt door de dagelijkse omgang met de Thora over een impliciet geloof, namelijk een automatisch vertrouwen in de enige verborgen God en is daarmee antiheidens. In 1945 wordt Miskotte door een ramp getroffen. Zijn vrouw en een dochter komen om het leven bij een voedselvergiftiging. Dat was een harde klap voor Miskotte die toch altijd last had van manische depressie. Hij overleefde het en kon zijn theologisch werk voortzetten. In zijn boek “Als de goden zwijgen” vertolkt hij de centrale gedachte dat het Oude Testament de kerk een tegoed biedt. Gods Woord komt als verhaal tot ons. Miskotte introduceert de vierde mens, die dominant is in de hedendaagse westerse cultuur, de vierde mens gelooft nergens meer in. De wereld van de vierde mens laat zich kenschetsen als postmoderne opvatting van het bestaan: alle grote verhalen, alle waarden, alle idealen blijken leugens te zijn, inclusief het verhaal van de vrijheid van de mens. Tegen een achtergrond van massieve stilte heeft Israël het Woord van JHVH ontvangen. Voor wie zich gevangen voelt in de diepe stilte van het niets kan de mare van het Oude Testament verlossing brengen. Miskotte is een boeiend theoloog. Hij heeft me niet doen bekeren. Ik blijf aanhanger van van Ruler. God is de Schepper. Zijn plannen zijn niet de onze. Zijn wegen zijn niet onze wegen. Gods Woord komt uit Gods mond en keert niet vruchteloos tot Hem terug. God is in de stilte, de verschrikking, de dood. Maar Zijn Woord is vlees geworden in de unieke mens Jezus, die de Christus is.

Reageren is niet mogelijk.