Godfried Bomans

Godfried Bomans

Godfried Bomans leefde van 1913 tot 1971…
ERIK OF HET KLEIN INSECTENBOEK

Godfried Bomans leefde van 1913 tot 1971 toen hij op 58 jarige leeftijd overleed aan een hartaanval. Hij schreef vele boeken waarvoor hij nooit een literaire prijs ontving. Hij was een liefhebber van Charles Dickens. Hij studeerde rechten in Amsterdam en behoorde tot de redactie van studentenbladen. Voort studeerde hij filosofie in Nijmegen. Hij was gehuwd en had een dochter EVA. In 1939 schreef hij ERIK waardoor hij beroemd werd. Over dit boek spreken wij straks. In de oorlog bood hij onderdak aan twee joodse onderduikers. Na de oorlog schreef hij in de Volkskrant en Elsevier. Hij schreef over Pa Pinkelman en tante Pollewog.In de jaren zestig ontpopte Bomans zich als TV artiest. Zijn humor was lichtvoetig en lichtelijk ironisch. In linkse kringen was hij niet populair.Hij was een moderne katholiek die echter het geloof verdedigde.Vlak voor zijn dood deed hij met Wolkers mee aan radiouitzendingen vanuit Rottumeroog. Hij werkte te hard nam onvoldoende rust,zei overal ja op en stierf op te jonge leeftijd. Ik herinner mij Bomans nog van radio en TV uitzendingen.Ik genoot van zijn optreden waarin hij cabaretiers overtrof. Het boek dat tijdens zijn honderdste geboortejaar de aandacht vraagt handelt over ERIK of het klein insectenboek.
In het boek maken wij kennis met Erik Pinksterblom en een aantal insecten dat ons land bevolkt.Erik geniet van de vlinder met haar fraaie kleurendracht In zijn slaapkamer hing het schilderij Wollewei.Witte schaapjes grazen in een groene wei.In de verte de oude herder en de herdersjongen.Overal ontwaarde je insecten:rupsen,kevertjes,spinnen,mieren wespen,bijen,,slakken. Er hing ook een schilderij met zijn grootvader,die in zijn dromen tot leven kwam.Erik lag op bed. Op een ander schilderij stond grootmoeder afgebeeld die ook tot leven kwam.Grootmoeder maant hem Wollewei goed te bekijken. Het schilderij komt tot leven.Erik maakt een reuzenzwaai en komt terecht in het zachte gras.Hij wordt nu een nietig mensje. Hij maakt kennis met de wesp.Deze vraagt Erik tot welke dierenfamiliehij behoort.Erik antwoordt dat hij tot de mensen behoort. De wesp reageert: mensen, nog nooit van gehoord. Een bloem zonk en Erik wordt gedragen door de hommel.Erik komt te logeren i n een slakkenhuis.Hij draagt zijn hansop(zo’n pyama dat het het hele lijf bedekt houdt. Erik doet zijn avondgebed. Erik ontdekt een pop of cocon van de rups waaruit de vlinder voortkomt.Erik legt dat uit aan de slakken die daar niets van begrijpen.Erik beroept zich op de Natuurlijke Historie van Solms. Erik gebruikt zijn verstand en beroept zich op een boek. De dieren handelen volgens hun instinkt. Erik is gefascineerd door het instinct.De dieren doen precies wat hij bestudeerd heeft zonder dat zij dat gelezen hebben.Het frappeert hem. Dat Erik slechts twee poten of benen heeft houdt de dieren bezig. Erik gaat in bad en doet zij hansop uit. Men raakt er niet overuit gepraat dat hij nog een vel heeft. De dieren prefereren het gewone lichaamsvel boven de slobberende hansop. Erik antwoordt dat bloot onzedelijk is. De slak vraagt zich wat dat toch is:onzedelijk. De slak verklaart dat hij dus onzedelijk is. Erik legt nogmaals uit dat bloot voor mensen onzedelijk is. De insecten zijn ook geboeid door de gebeden van Erik. Wat doet u eigenlijk vraagt de slak. Erik legt uit dat hij met God praat. Maar wie is God vraagt de slak. Erik antwoordt dat God het is die hem gemaakt heeft. De spin legt Erik uit hoe het web werkt. Hij vertelt dat een mug volledig wordt uitgezogen tot ze als een ballonnetje neerhing.De glimworm geeft het advies tevreden te zijn met wat je hebt. Uiteindelijk vliegt Erik op de vlinder de zon tegemoet. De vlinder legt uit dat het leven van de rups kalm verloopt. De vlinder kent onrust en verlangen naar hoger leven. Erik beseft dat het leven in de natuur niet gemakkelijk is. Van eet bare paddestoelen kun je niet in leven blijven. Bloemen zijn te hoog om in te klimmen. . In kleine bloemen zit ook honing maar dat gaat op de duur vervelen.Erik krijgt heimwee naar aardappelen en bruin brood.
Erik moet het hoofd bieden aan gevaar.Straks vreest hij zal hij worden opgepeuseld. Met een dennennnaald moet hij zich verweren. Erik komt vast te zitten aan een webdraad door de kleverige vliegenlijm. Erik ziet als mens kans om de draad te breken. Een angstige ervaring. De spin wordt nu boos:waarom heeft Erik het web vernield. Erik wil de vernieling betalen uit zijn spaarpot. Erik moet de strijd aangaan.Hij wint wel maar raakt even buiten westen. Vervolgens wordt hij wakker van de doodgravertjes die op het punt staan hem te begraven. Erik wil niet begraven worden. De doodgraver wil geduldig wachten tot zijn dood. Hij hanteert de filosofie:de dood is een rechtvaardige zaak,vroeg of laat steken wij allen onze pootjes omhoog om te sterven. Erik verlangt naar zijn moeder.Vervolgens zit hij aan tafel om een grote dampende paardenvlieg te verorberen. Dat is erg lekker. Vervolgens worden de doodgravertjes en Erik belaagd door een mol.Hij overleeft het. Erik komt nu in aanraking met een regenworm. De worm heeft nooit van mensen gehoord. Hij vraagt zich wat voor insect eigenlijk de mens is. Nou,antwoordt Erik,een mens is een redelijk wezen naar Gods beeld geschapen,met verstand en vrije wil. . De worm maakt duidelijk dat hij geen ogen heeft. Kijk zegt de worm: wij wormen hebben geen ogen nodig.U als mens wel. Dat is een teken van zwakte. U als mens heeft ook een hoofd nodig en armen en benen. U bent in gewikkeld van hulpeloosheid. Erik maakt zich los van de worm en volgt een mier Gelukkig kan hij nu weer de stralende zon zien en de strak blauwe hemel. Erik raakt onder de indruk van de mieren. De mieren trakteren hem op de worm die Erik ontmoet heeft. Erik krijgt last van heftige heimwee naar huis.Erik maakt een verschrikkelijke oorlog van mieren mee. Hij wordt getroffen door mierenzuur dat hij wrijft uit zijn ogen.Dan plotseling wordt Erik wakker in zijn eigen bed.Nu zwijgen de schilderijen,Erik moet wennen aan de mensenwereld en voelt zich vervreemd Hij wilde weer terug naar de natuur maar dat gebeurde nooit meer.

Het theater van onze geest is zo rijk aan ervaringen,verbeeldingen,dromen.De natuur is prachtig en indrukwekkend. We genieten daarvan. De insecten zij fascinerend. De natuur is toch wel wreed.De een eet de ander op. Er is strijd,achtervolging en voortijdige dood. De wereld van mensen is niet veel beter. De mens voelt zich als vreemdeling. Hoort hij nergens thuis? De mens eet insecten en vlees.De religieuze momenten in ERIK zijn boeiend.Je bidt tot God de Schepper naar wiens beeld je gemaakt bent Wat. heeft God te maken met die wanorde van mensen en insecten?Had Hij niet iets leukers of beters kunnen bedenken? De insecten lopen bloot maar de mens bedekt zich/Wat heeft dat allemaal met zedelijkheid te maken. Maar laten we niet te zwartgallig worden. Bomans laat ons een boek na waarin genoten kan worden van pracht en zonneschijn.Je vliegt op vleugel van de vlinder.Let op de bijen,vogels,vlinders en mieren.Ga tot de mieren,gij luiaard. Het is heerlijk in de natuur te rusten. Je voelt de winden die warmte geven die je doen afkoelen. Een mens bestijgt een vliegtuig en verplaatst zich over duizenden kilometers hoog in de lucht. Bomans doet ons dromen van heerlijkheden.Het leven is nooit vrij van angsten. Maar we keren weer terug in ons bed,worden rustig en denken na. We dromen van een wereld waarin geen onderdrukking,gevecht,ziekte en ellende meer is. Ik wil wakker worden in een nieuwe wereld. Ik dank Bomans voor zijn inspiratie en geloven/Hij heeft ons het vreemdelingschap voorgeleefd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.