Meester Eckhart

Meester Eckhart

Eckhart leefde van 1260-1328.
Hij doceerde in Duitsland en Parijs. Hij noemde God het enige Zijn dat in alles werkt. De mens heeft een vonkje daarvan als zielegrond. Gods Zoon wil in die ziel geboren worden, dus de ziel bewust maken van haar eenheid met God.. Maar daartoe moet de ziel in gelatenheid de eigen wil loslaten. Dat is de eerste trap op weg naar God: reiniging van het hart. Dan volgt de verlichting, Gods gave die de mens in staat stelt, in zelfverloochening Christus na te volgen. De derde trap vormt de vereniging, als de mens mag opgaan in Gods wezen en in Zijn wil. Maar de mens wordt nooit onttrokken aan zijn medemensen: juist de mistieke weg schenkt de liefde tot de naaste.(Dr.Otto de Jong).

Bij Eckhart leidt de via negativa tot de eenheid van de ziel met God. Eckhart is beinvloed door het neo-Platonisme en hij neigt tot pantheisme,wat hem in de confrontatie met de Paus noodlottig werd.. God woont bij ons in in de ziel. God zelf is leeg en vrij. Er zijn uitspraken van Eckhart die de indruk wekken dat God samenvalt met ons diepste zelf. Toch onderscheidt Eckhart de radicale immanentie van Gods presentie van Zijn transcendentie. Eckhart wil geen pantheist zijn.Wel onderscheidt God van de Drieenige God. De ziel is alleen content met de God,niet zozeer met Vader-Zoon en Heilige Geest. Vergelijk met Tillich (The courage to be). God is Zijn of God is het Zijn zelf,de grond van al wat er is..Risiko is nu dat deze visie(God is grond van het Zijn) op de via negativa leidt tot agnosticisme.Dat was de kern van het conflikt. tussen Eckhart en de Paus:gaat de Drieenige God nu niet ten onder in God als grond van het Zijn.(vergelijk James Byrne).

Eckhart was dominicaan. Hij verbleef in Keulen (1273), in Parijs (1277) in Erfurt-Gottingen(1294),in Bohemen(1307),in Parijs(1311),In Straatsburg(1322),in Keulen(1324) waar hij van ketterij werd beschuldigd.Hij vertrekt maar Avignon om zich daar voor de Paus te verantwoorden.(1327).

 

Wilde Eckhart teveel weten,prefereerde hij het neo-Platonische Ene boven de Drieenige?De God die boven alle kennis verheven is woont als het goddelijke Ene is de ziel?

 

 

 

 

 

 

 

Eckhart benadrukt de innerlijke ervaring en belevenis. In de mistieke beleving zijn er drie hindernissen:lichamelijk,veelheid en tijdelijkheid. De vrije geest is aan niets gebonden.Zij leeft van Gods wil ontdaan van zich zelf. Eckhart had grote invloed op de nonnen van het vrouwenklooster. Zij werden ook van ketterij beticht. Er volgden verbrandingen en verdrinkingen in De Rijn. De zoeker van God weet dat hij ook de door God gezochte is. De via negativa betekent dat je in jezelf blijft zonder bemiddeling om God te zien in eigen wezen. Eckhart was van mening dat God niet bestaat. God is er. Bij God is geen sprake van persoonsvormigheid. De goddelijke vonk of grond transcendeert het natuurlijke vermogen van de mens. Niet weten ten aanzien van het verzinken in God. De mens beleeft waaromloosheid. Wie tot God bidt raakt van Hem leeg. De interpretatie van bijbelverhalen wordt bij Eckhart sterk door zijn mistiek beinvloed. B.v. het verhaal over de intocht van Jezus in de tempel. Jezus vindt dat hij recht heeft op de tempel. Hij wil er alleen zijn. God wil een lege tempel. Alleen hij zelf wil daar verblijven. Eckhart predikt rechtstreekse toegang tot God door contemplatie en meditatie. Het overkomt de mens dat hij een wordt met God..

Eckhart was diep onder de indruk van Jezusa Sirach(caput 24)Laten we onze kracht zoeken in de Heer,houd je vast aan Hem. De almachtige Ene God maakt je sterk. Er is geen Redder buiten Hem. Doe je te goed aan de vruchten van de goddelijke wijsheid.De wijsheid bezitten is zoeter dan honingraat.Wees gehoorzaam aan de Wijsheid,je zult dan niet zondigen. .

 

De grond van de ziel is het diepste zwijgen. Hier is slechts ruimte en rust voor Gods woord. Niemand of niets vermag aan de grond van de ziel te raken dan God alleen. Het heerlijkste is zelf te zwijgen en God in jezelf te laten spreken en doen. De stem van de Eeuwige spreekt in je ziel op een natuurlijke wijze,het is namelijk het wezenlijke in ons. Geen autoriteit,geen Schrift,geen dogma kan je zalig maken. Je moet alles in jezelf ervaren en beleven. Gekend worden door God en Jezus die Hij gezonden heeft maakt het doodstil om mij heen..

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Duidelijk is dat Jung gecharmeerd was van Eckhart waar het gaat om ervaring en belevenis. Hij heeft daarover een heftig conflict gehad met Martin Buber. Jung spreekt over religie als relatie met de achtergronden van de eigen ziel. ,Buber spreekt over de relatie met het onvoorwaardelijk tegenover van God. Bij Jung vallen in het collectieve onbewuste de scheidslijnen weg. De oergrond van de ziel wordt beheersd door archetypen. Hier verblijven wij in een innerlijk gebied van dromen en visioenen waar we de Gans Andere ontmoeten. Kernvraag is wat ontmoeten we nu: het DU van God of onszelf? Jung heeft net als Eckhart de ervaring dat het IK een relatie heeft met de GANS ANDERE. God zo vertelt Jung heeft zonder hulp van de mensen een schitterend beeld van zich zelf gemaakt en het de mens als archetype in het onbewuste gelegd. Er is sprake van samenspel van schepper en schepsel. Het schepsel geschapen naar het beeld van God ontwikkelt zich los van Hem verder,waardoor pas een echte wisselwerking kan ontstaan:God en mens,naast elkaar,tegenover elkaar maar altijd betrokken op elkaar. .(Pety de Vries-Ek)

Ik veronderstel dsat het conflict tussen Paus en Eckhart vergelijkbaar is met het conflict tussen Buber en Jung..Ik denk dat allen het TEGENOVER van de GANS ANDERE gehandhaafd hebben. Er is geen sprake van vervlakking of pantheisme. Maar bij Eckhart en Jung gaat een en ander, GOD en ZIEL vloeiend in elkaar over. Er is reden tot misverstand.

 

Persoonlijk meen ik dat GOD nooit samenvalt met ons diepste zelf. Wij mogen GOD in het diepst van onszelf ontmoeten. Gods Zijn is een ZIJN voor anderen. God zal met ons zijn. Jezus is God met ons.God en mens staan naast elkaar, tegenover elkaar.Ze zijn betrokken op elkaar in het verbond dat inderdaad een mistieke dimensie heeft. God als bondgenoot tegen het blinde lot. Zo is God een ontoegankelijk LICHT dat door onze duisternis heenbreekt..

Lezing uit november 2010 over Meester Eckhart.
Hans Visser

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.