Archief van
Categorie: Discussie

Karl Marx

Karl Marx

Hij leefde van 1818 tot 1883. Geboren in Trier. Van joodse komaf. Vader was protestant geworden maar niet actief. Karl studeerde rechten in Bonn en Berlijn. Ging over naar filosofie. Stond onder invloed van Hegel. Hij was kritisch over religie. Gaat ook studeren in Jena. Terug naar Bonn waar hij journalist wordt. Zijn krant wordt getroffen door censuur.Via Keulen naar Parijs waar hij redacteur werd van jaarboeken. Hij gaat samenwerken met Engels. Hij wordt bekeerd tot het communisme. Gaat naar Brussel.Schrijft in 1848 het communistisch manifest(Proletariers aller landen verenigt u)Hij verhuist naar Londen. Hij was gehuwd.Kinderen stierven vaak. Hij had het niet breed maar leeft verder met erfenis van moeder en ondersteuning van Engels. In 1867 schrijft Marx zijn levenswerk HET KAPITAAL.  Via familielijnen was Marx gelieerd aan Philips. Welicht had hij nog een buitenechtelijk kind.Maar dat impliceerde niet het einde van het huwelijk. Marx hield van zijn kinderen. Als zijn dochter overlijdt na het sterven van zijn vrouw stort hij in elkaar en overlijdt.Engels zet het werk voort en publiceert HET KAPITAAL In zijn levenswerk HET KAPITAAL gaat Marx in op het fetissjkarakter van de waren. . Er is hout en er wordt een tafel van gemaakt. De tafel is een ding geworden. Toch behoudt waar een mistiek en raadselachtig karakter. Met de waren wereld zijn de producten van menselijke hand gegeven De warenvorm ligt eenvoudig in de omstandigheid dat deze vorm voor mensen het maatschappelijk karakter van hun arbeid weerspiegelt. In een werkplaats maakt een arbeider voor een hongerloontje een tafel van hout. De baas verkoopt de tafel met forse winst die hij gebruikt voor de eigen zak,het hongerloontje van de werknemer,investering in nieuw hout en onderhoud van machines. Maar het bedrag dat in eigen zak verdwijnt is formidabel. Dat impliceert vervreemding.Het geld wordt niet eerlijk verdeeld. Marx heeft met name de situatie van het kapitalisme in Engeland bestudeerd(vergeleek dat overigens ook met andere landen)Marx is een bewogen man.Hij heeft zich het lot aangetrokken van de arbeiders. We moeten goed voor ogen houden dat Marx spreekt over de eeuw omstreeks 1850. Marx wordt getroffen door de accumulatie van kapitaal in hogere kringen en de verpaupering van de arbeidersbevolking. Marx begrijpt niet dat de bedwelmende toeneming van rijkdom en macht niet ten goede komt van de arbeiders. Prijzen van vlees,boter,melk,suiker,zout en steenkool stijgen maar. Het aantal paupers steeg na 1864 tot meer dan 1 miljoen mensen. De paupers stonden bloot aan ondervoeding. Veel industriearbeiders kregen geen bier en melk. Kleding en verwarming waren gebrekkig.Slecht en koud weer.Geen huisraad en meubels. Veel ziekten spookten rond. Water en lucht voorziening gebrekkig. Geen sanitair. Geen straatreiniging. Rijkdommen nemen toe ontberingen onder de paupers nemen toe. Huishuren zijn te hoog.Veel gezinnen moeten leven in een kamer. Allen liggen s nachts opeengehoopt in een kamer.Dag en nachtploegen volgen elkaar op.Een bed wordt voortdurend gebruikt en koelt niet af. Er wordt geslapen op smerige lompen of houtkrullen. Veel mensen slapen op de grond met hun kleren aan. De mensen stonken weg van smerig stilstaand water en open riolen. Soms brandt een vuurtje om blote voeten van kinderen te verwarmen tegen de vorst. Het middagmaal bestaat soms uit brood met reuzel en een kopje thee. Mensen worden geplaagd door veel zierkten. In het Lager Huis worden arbeiders de witte slaven genoemd. Mensen in de gevangenis hadden veel beter te eten.Citaat uit pg 586 uit HET KAPITAAL. Citaat pg 598
In de 20e eeuw werd het communisme van Marx de heersende ideologie voor enige miljarden mensen(Sovjet Unie en China met bijbehorende bondgenoten). De ideologie liep echter vast in gebrek aan democratie,korruptie.gewelddadigheid,eenzijdigheid in productie(alleen bv lada’s). Ghorbatsjow heeft getracht de ideologie te vernieuwen/Hij was te laat.Mao liep vast in de culturele revolutie. Deng slaagde erin de ideologie in China te repareren
Manuel Castells heeft getracht het communisme te verbeteren en te vernieuwen.Hij liet de klassestrijd vallen.Hij koos voor stedelijke sociale bewegingen die proberen de belangen van het kapitaal aan banden te leggen zodat arbeiders vrij raken van verpaupering.Grens tussen rijkdom en armoede loopt dwasrs door de informele en formele economie heen.Sociale bewegingen zullen trachten hun verlangens om te zetten in politieke eisen.De sociale bewegingen moeten anticulturen ontwikkelen. De staat dereguleert thans.Privatisering is in.Er treedt dualisme op tussen rijken en armen.Oppositie is noodzakelijk.Minderheden moeten niet weggedrukt worden. Lenin geloofde nog in de partij als gangmaker van de revolutie. Castells wil de revolutie teruggeven in de handen van de mensen die zich zelf bevrijden. Het gevaar van een totalitaire econom ie ontstaat.De dienst wordt uitgemaakt door kapitaal,arbeid,productie,handel,management.De innerlijke ervaring van mensen wordt aangetast.De 06 lijnen beheersen ons leven totaal.We sluiten ons af voor de buitenwereld waar de armen,illegalen,verschoppelingen zijn. We moeten de ruimte kiezen met onze anti cultuur. Het kapitaal moet aan banden,armen mogen er niet zijn.

Machiavelli en Jezus

Machiavelli en Jezus

MACHIAVELLI EN JEZUS , naar aanleiding van Lucas 22:24-30.Jesaja 58:7-10 en de studie van Miles J.Unger over Machiavelli.

Wij kennen in onze wereld koninkrijken, sultanaten, dictaturen, democratieën, geleide democratieën (het volk regeert maar Poetin is de baas), republieken etc.
Vorsten, premiers en presidenten vo eren de macht. Er is een ontwikkeling geweest van autocratie tot democratie. Democratie regeert op basis van de helft plus 1.
Eigenlijk zou bij 2/3 meerderheid besloten moeten worden. In democratieën wordt altijd over minderheden heen gewalst.
In ons land wordt een eindeloze discussie gevoerd over het kabinet in relatie met de Eerste Kamer waar het kabinet geen meerderheid heeft. Wij geloven in het Koninkrijk van God (de door God gewenste werkelijkheid).
Maar welke plaats neemt dat Koninkrijk in binnen ons politieke bestel.
Een politieke auteur uit de middeleeuwen Machiavelli heeft zich omstreeks 1500 beziggehouden met de politieke situatie van zijn dagen. Hij leefde in de stadsstaat Florence. Daar verwierf hij zich de rang van Tweede Kanselier. Er was vaak een chaotische situatie omdat de stadsstaten van Italië met elkaar wedijverden. Bovendien streden de grootmachten van Duitsland, Frankrijk en Spanje om de macht in Italië. Niet te vergeten zijn de pauzen van Rome die zich stortten in de machtsstrijd. . De pauzen waren bepaald geen Christusgestalten. Machiavelli was zelf geen voorbeeldig Christen. Hij liet zich leiden door de bittere werkelijkheid van zijn dagen. Hij ontwikkelde een politieke visie die voor alle tijden actueel werd. (Hitler, Stalin, Mao, Bush, Poetin, Assad etc etc
De samenleving is een oorlog van allen tegen allen. Er is in deze wereld een niet te lessen dorst naar macht. Machiavelli stond met zijn poten in de modder en bedreef politiek voor Florence.
Machiavelli vroeg zich: wat is het goede? De wereld is ruw en hard. Wat is goed? Enerzijds brengt goed welzijn voort maar anderzijds ook rampspoed. Machiavelli prefereert orde boven anarchie maar het kan zijn dat orde zich met wreedheid handhaaft. De leugen regeert in deze wereld. De leugen die met overtuigingskracht wordt gebracht is een machtig wapen. Machiavelli en Jezus bespreken beiden de vorsten van deze wereld. Zij verschillen echter scherp van mening. Machiavelli neemt genadeloze oorlogen waar. Doe maar alsof je het lot in eigen handen hebt. Machiavelli analyseert de harde politieke werkelijkheid. Machiavelli was wel eerlijk. Hij gaf ronduit zijn mening. Hij sprak met onverhulde waarheden die door anderen liever worden verzwegen. Machiavelli berust in het kwade. Hij adviseert mensen te misleiden als eerlijkheid niet goed van pas komt. Machiavelli wijkt af van Jezus die kwaad met goed wil beantwoorden. Heb je vijanden lief en zoek vrede. Maar Machiavelli berust in wilskracht, sluwheid en genadeloosheid. Laten we eens letten op de politiek van onze dagen: verdoezeling van waarheid, leugen vermomd als waarheid etc. Volgens Machiavelli is het beter de dingen te beschrijven zoals ze zijn dan zoals men zich inbeeldt dat ze zijn. Jezus roept gerechtigheid te volbrengen. Maar voor Machiavelli is rechtvaardigheid niets anders dan het belang van de sterkste. Machiavelli en Jezus weten beiden dat de mens is geneigd tot kwaad.

Christenen voor Israel

Christenen voor Israel

Sharon is dood. Mijn omslag naar Palestijnen kwam toen onder het toeziend oog van Sharon de Palestijnen in Sabra en Chatilla werden vermoord. Ik ontving een cartoon van een goede vriend. Sharon arriveert bij de hemelpoort .Er is geen toegang omdat een muur is gebouwd rondom het paradijs. Het verheugt me dat mijn pensioenfonds PGGM(Zorg en welzijn)_haar geld onttrokken heeft aan banken in Israel die investeren in de bouw van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever,die toebehoort aan de Palestijnen. De nederzettingenpolitiek en de bouw van de muur zijn onverteerbaar. Ik besef al te goed dat Hitler cs de trend gezet hebben. Op beestachtige wijze vermoordden zij miljoenen joden. Alle joden die zich vestigden in Palestina willen een herhaling van holocoust voorkomen. Dat is begrijpelijk maar betreurd moet worden dat dit heeft geleid tot het konflikt met de Arabische wereld en in het bijzonder met de Palestijnen. Israel blijft een geisoleerde staat in het Midden-Oosten die niet kan bijdragen tot welzijn voor zich zelf en de Arabieren.
Christenen voor Israel belegde een demonstratie tegen het beleid van PGGM. Deze organisatie geeft een krant uit die ik jaren heb gelezen. Christenen verklaren zich voor Israel(OK) maar tegelijkertijd tegen de Palestijnen(ONBEGRIJPELIJK) Het lijkt of de Christenen voor Israsel nooit het slot van de profeet AMOS hebben gelezen. DE inhoud van de krant is eenzijdig,partijdig en niet open voor discussie. Jaren geleden heb ik eens een casus voorgelegd aan Palestijnen ter plekke.Ze bestreden het waarheidskarakter van het blad met feiten maar Christenen voor Israel deed het zwijgen er toe. IK bezocht eens Hebron en Gaza.Ik dacht bij mezelf:dat zou Israel niet moeten willen. Israel zou kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de Palestijnse gebieden. Sharon maakte een einde aan de nederzettingen in Gaza,misschien had hij dat willen continueren op de West Bank.Tragisch is dat Israel zich schuldig maakt aan apartheidspolitiek.Het stemt tot droevenis. Hitler cs verpesten het lot van Israeliers en Palestijnen. Maken we daar nog eens een einde aan: het staken van de nederzettingen en de afbraak van de muur????

Sinterklaas en Zwarte Piet

Sinterklaas en Zwarte Piet

Dit jaar zullen we voor de zoveelste maal voor Sinterklaas spelen. Ik vind het sinterklaasfeest heel plezierig. Maar dit jaar staat Zwarte Piet ter discussie. Hoe is het ook weer gegaan?Sinterklaas verhuisde van Turkije naar Italie en kwam uiteindelijk terecht in een Spaans paleis. Daarom zingen wij :Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan. Een onderwijskracht van omstreeks 1850 is verantwoordelijk voor de invulling van het feest en de komst van Zwarte Piet. In Spanje hebben altijd veel Moren uit Noord Afrika gewoond. Het lag in de rede dat Sinterklaas niet alleen personeel aantrok uit Spanje zelf maar ook uit de kring van Moren. Tot de taken van zwarte Piet behoorde ook het afzakken in schoorstenen om schoentjes van kinderen te vullen. Daar werd hij niet witter op, Maar toch kan de invoering van Zwarte Piet zo aan de vooravond van de afschaffing der slavernij omstreden raken.Sinterklaas werft knechten onder zwarte mensen. Als mensen vooral uit zwart gekleurde kringen dat krenkend en racistisch vinden dan moeten we ons beraden op verandering van uiterlijkheden die teveel herinneren aan de slavernij. Nederlanders die in de historie uitblonken in slavenhandel moeten zich bewust zijn van mogelijke krenkende herinneringen. Geen probleem dat Sinterklaas personeel heeft. Sinterklaas kan werven uit alle kringen:blanke,bruine,gele en zwarte. We moeten stellig het sinterklaasfeest niet afschaffen. Het is een vooral voor kin deren maar ook volwassenen een buitengewoon aardig gezelligheidsfeest. Het lijkt me niet leuk Sinterklaas door de kerstman te vervangen. Zo gaat het eigen karakter van het kerstfeest verloren. Het kind in de kribbe is een geschenk uit de hemel.

Jean Baudrillard

Jean Baudrillard

Jean leefde van 1929-2007.
Hij is een onafhankelijk en afwijkende filosoof. Door de studentenopstand van 1968 raakt hij geboeid door marxisme en sociologie. Hij wordt hoogleraar. Hij bekritiseert de consumptiemaatschappij. De mens gaat zijn identiteit ontlenen aan verbruikte producten. Jean verkiest de hyperwerkelijkheid. We leven in een betekenisloze omgeving en zijn in de hel van het zelfde.
Jean hangt de simulacrumtheorie aan. Volgens Jean verliest de mens het contact met de echte wereld doordat hij een beeld creeert aan de hand van wat hij in de media ziet.
Beelden en objecten leiden een eigen leven en bepalen het gedrag van de massa. De mythe van het autonome subject wordt door de ironie van het lot achterhaald.De media leveren ons drogbeelden,simulacra.De kijker wordt verleid tot de werkelijkheid van het getoonde. Volgens Jean ligt de uitdaging en niet het verlangen in het hart van de verleiding. De werkelijkheid verdwijnt in de drogbeelden. In de transparante wereld verdwijnt het kriterium om het reeele te onderscheiden van schijn.
Jean heeft de wereld niet toegankelijker gemaakt.De media verdoezelen onze identiteit. Wij laten ons wijs maken hoe de wereld in elkaar zit.We worden slachtoffer van drogbeelden.We kunnen niet meer onderscheiden tussen wat werkelijk is en wat schijn is. Uiteindelijk leven we in de hel van het zelfde. Jean wil ons wakker maken. Maar we blijven slapen en dromen van een niet werkelijke wereld.

George Bataille

George Bataille

Bataille leefde…….Georges Bataille

Bataille leefde van 1897-1962. Hij is afkomstig uit atheistisch milieu.Hij voelt zich aangetrokken tot het katholicisme en wil priester worden.Zijn ouders worden krankzinnig en sterven.Eerste wereldoorlog confronteert hem met de dood. Hij raakt onder invloed van filosoof Bergson.In 1922 breekt hij met het traditionele geloof. Het doden door stieren fascineert hem.De hoorn van een stier doorboort het oog van een mens. Bataille houdt zich voornamelijk bezig met innerlijke ervaringen en dood. Volgens hem zijn wij niet alles,we hebben twee zekerheden: we zijn niet alles en wij zullen sterven. Samen met de erotiek reikt de innerlijke ervaring tot in de dood. De wereld waarin we leven is als een raadsel om op te lossen. In de taal wordt stilte met nacht vergeleken. Onze innerlijke ervaringen kunnen we niet kwijt in spreken en schrijven(Derrida,Lacan met wie later zijn dochter huwde).Bataille verkiest absolute negativiteit. De aard van de werkelijkheid is dat alles(een lavastroom)stroomt.Deze stroom verzengt alles. Heterogeniteit bij Bataille lijkt op het GANS ANDERE van Rudolf Otto.Hij was geinteresserd in mistiek.Bataille verkiest de afgrondelijke leegte waarin transcendentie,doelmatigheid en zinvolheid verdwijnen. Bataille vervangt cogito ergo sum(ik denk daarom ben ik er) door cogito =sum(denken is zijn). .Materie vindt Bataille revolterend en verspillend. Dat komt door haar niet identificeerbare en vulkanische kwaliteit.
Bataille is nooit echt atheist geworden.Hij blijft gefascineerd door het GANS ANDERE.Maar hij probeert te denken over wat zich aan gene zijde van de dood van God zich bevindt. Spreken en schrijven zijn ontoereikend.Hoe kan de mens zijn innerlijke ervaringen het beste kwijt behalve in het zwijgen.De werkelijkheid verteert ons.Blijft over de leegte waarin we denkend zijn.

Godfried Bomans

Godfried Bomans

Godfried Bomans leefde van 1913 tot 1971…
ERIK OF HET KLEIN INSECTENBOEK

Godfried Bomans leefde van 1913 tot 1971 toen hij op 58 jarige leeftijd overleed aan een hartaanval. Hij schreef vele boeken waarvoor hij nooit een literaire prijs ontving. Hij was een liefhebber van Charles Dickens. Hij studeerde rechten in Amsterdam en behoorde tot de redactie van studentenbladen. Voort studeerde hij filosofie in Nijmegen. Hij was gehuwd en had een dochter EVA. In 1939 schreef hij ERIK waardoor hij beroemd werd. Over dit boek spreken wij straks. In de oorlog bood hij onderdak aan twee joodse onderduikers. Na de oorlog schreef hij in de Volkskrant en Elsevier. Hij schreef over Pa Pinkelman en tante Pollewog.In de jaren zestig ontpopte Bomans zich als TV artiest. Zijn humor was lichtvoetig en lichtelijk ironisch. In linkse kringen was hij niet populair.Hij was een moderne katholiek die echter het geloof verdedigde.Vlak voor zijn dood deed hij met Wolkers mee aan radiouitzendingen vanuit Rottumeroog. Hij werkte te hard nam onvoldoende rust,zei overal ja op en stierf op te jonge leeftijd. Ik herinner mij Bomans nog van radio en TV uitzendingen.Ik genoot van zijn optreden waarin hij cabaretiers overtrof. Het boek dat tijdens zijn honderdste geboortejaar de aandacht vraagt handelt over ERIK of het klein insectenboek.
In het boek maken wij kennis met Erik Pinksterblom en een aantal insecten dat ons land bevolkt.Erik geniet van de vlinder met haar fraaie kleurendracht In zijn slaapkamer hing het schilderij Wollewei.Witte schaapjes grazen in een groene wei.In de verte de oude herder en de herdersjongen.Overal ontwaarde je insecten:rupsen,kevertjes,spinnen,mieren wespen,bijen,,slakken. Er hing ook een schilderij met zijn grootvader,die in zijn dromen tot leven kwam.Erik lag op bed. Op een ander schilderij stond grootmoeder afgebeeld die ook tot leven kwam.Grootmoeder maant hem Wollewei goed te bekijken. Het schilderij komt tot leven.Erik maakt een reuzenzwaai en komt terecht in het zachte gras.Hij wordt nu een nietig mensje. Hij maakt kennis met de wesp.Deze vraagt Erik tot welke dierenfamiliehij behoort.Erik antwoordt dat hij tot de mensen behoort. De wesp reageert: mensen, nog nooit van gehoord. Een bloem zonk en Erik wordt gedragen door de hommel.Erik komt te logeren i n een slakkenhuis.Hij draagt zijn hansop(zo’n pyama dat het het hele lijf bedekt houdt. Erik doet zijn avondgebed. Erik ontdekt een pop of cocon van de rups waaruit de vlinder voortkomt.Erik legt dat uit aan de slakken die daar niets van begrijpen.Erik beroept zich op de Natuurlijke Historie van Solms. Erik gebruikt zijn verstand en beroept zich op een boek. De dieren handelen volgens hun instinkt. Erik is gefascineerd door het instinct.De dieren doen precies wat hij bestudeerd heeft zonder dat zij dat gelezen hebben.Het frappeert hem. Dat Erik slechts twee poten of benen heeft houdt de dieren bezig. Erik gaat in bad en doet zij hansop uit. Men raakt er niet overuit gepraat dat hij nog een vel heeft. De dieren prefereren het gewone lichaamsvel boven de slobberende hansop. Erik antwoordt dat bloot onzedelijk is. De slak vraagt zich wat dat toch is:onzedelijk. De slak verklaart dat hij dus onzedelijk is. Erik legt nogmaals uit dat bloot voor mensen onzedelijk is. De insecten zijn ook geboeid door de gebeden van Erik. Wat doet u eigenlijk vraagt de slak. Erik legt uit dat hij met God praat. Maar wie is God vraagt de slak. Erik antwoordt dat God het is die hem gemaakt heeft. De spin legt Erik uit hoe het web werkt. Hij vertelt dat een mug volledig wordt uitgezogen tot ze als een ballonnetje neerhing.De glimworm geeft het advies tevreden te zijn met wat je hebt. Uiteindelijk vliegt Erik op de vlinder de zon tegemoet. De vlinder legt uit dat het leven van de rups kalm verloopt. De vlinder kent onrust en verlangen naar hoger leven. Erik beseft dat het leven in de natuur niet gemakkelijk is. Van eet bare paddestoelen kun je niet in leven blijven. Bloemen zijn te hoog om in te klimmen. . In kleine bloemen zit ook honing maar dat gaat op de duur vervelen.Erik krijgt heimwee naar aardappelen en bruin brood.
Erik moet het hoofd bieden aan gevaar.Straks vreest hij zal hij worden opgepeuseld. Met een dennennnaald moet hij zich verweren. Erik komt vast te zitten aan een webdraad door de kleverige vliegenlijm. Erik ziet als mens kans om de draad te breken. Een angstige ervaring. De spin wordt nu boos:waarom heeft Erik het web vernield. Erik wil de vernieling betalen uit zijn spaarpot. Erik moet de strijd aangaan.Hij wint wel maar raakt even buiten westen. Vervolgens wordt hij wakker van de doodgravertjes die op het punt staan hem te begraven. Erik wil niet begraven worden. De doodgraver wil geduldig wachten tot zijn dood. Hij hanteert de filosofie:de dood is een rechtvaardige zaak,vroeg of laat steken wij allen onze pootjes omhoog om te sterven. Erik verlangt naar zijn moeder.Vervolgens zit hij aan tafel om een grote dampende paardenvlieg te verorberen. Dat is erg lekker. Vervolgens worden de doodgravertjes en Erik belaagd door een mol.Hij overleeft het. Erik komt nu in aanraking met een regenworm. De worm heeft nooit van mensen gehoord. Hij vraagt zich wat voor insect eigenlijk de mens is. Nou,antwoordt Erik,een mens is een redelijk wezen naar Gods beeld geschapen,met verstand en vrije wil. . De worm maakt duidelijk dat hij geen ogen heeft. Kijk zegt de worm: wij wormen hebben geen ogen nodig.U als mens wel. Dat is een teken van zwakte. U als mens heeft ook een hoofd nodig en armen en benen. U bent in gewikkeld van hulpeloosheid. Erik maakt zich los van de worm en volgt een mier Gelukkig kan hij nu weer de stralende zon zien en de strak blauwe hemel. Erik raakt onder de indruk van de mieren. De mieren trakteren hem op de worm die Erik ontmoet heeft. Erik krijgt last van heftige heimwee naar huis.Erik maakt een verschrikkelijke oorlog van mieren mee. Hij wordt getroffen door mierenzuur dat hij wrijft uit zijn ogen.Dan plotseling wordt Erik wakker in zijn eigen bed.Nu zwijgen de schilderijen,Erik moet wennen aan de mensenwereld en voelt zich vervreemd Hij wilde weer terug naar de natuur maar dat gebeurde nooit meer.

Het theater van onze geest is zo rijk aan ervaringen,verbeeldingen,dromen.De natuur is prachtig en indrukwekkend. We genieten daarvan. De insecten zij fascinerend. De natuur is toch wel wreed.De een eet de ander op. Er is strijd,achtervolging en voortijdige dood. De wereld van mensen is niet veel beter. De mens voelt zich als vreemdeling. Hoort hij nergens thuis? De mens eet insecten en vlees.De religieuze momenten in ERIK zijn boeiend.Je bidt tot God de Schepper naar wiens beeld je gemaakt bent Wat. heeft God te maken met die wanorde van mensen en insecten?Had Hij niet iets leukers of beters kunnen bedenken? De insecten lopen bloot maar de mens bedekt zich/Wat heeft dat allemaal met zedelijkheid te maken. Maar laten we niet te zwartgallig worden. Bomans laat ons een boek na waarin genoten kan worden van pracht en zonneschijn.Je vliegt op vleugel van de vlinder.Let op de bijen,vogels,vlinders en mieren.Ga tot de mieren,gij luiaard. Het is heerlijk in de natuur te rusten. Je voelt de winden die warmte geven die je doen afkoelen. Een mens bestijgt een vliegtuig en verplaatst zich over duizenden kilometers hoog in de lucht. Bomans doet ons dromen van heerlijkheden.Het leven is nooit vrij van angsten. Maar we keren weer terug in ons bed,worden rustig en denken na. We dromen van een wereld waarin geen onderdrukking,gevecht,ziekte en ellende meer is. Ik wil wakker worden in een nieuwe wereld. Ik dank Bomans voor zijn inspiratie en geloven/Hij heeft ons het vreemdelingschap voorgeleefd.

Aleksander Pechersky

Aleksander Pechersky

(bronnen Cohen in de negentien treinen naar Sobibor en de onderzoeken van Selma Leydesdorff )

Aleksander Pechersky leefde van 1909-1990.Hij was van joodse komaf maar werd verguisd in zijn vaderland Rusland.Hij werkt eerst als elektricien.Later wordt hij na studie musicus.Hij treedt toe tot het Rode Leger dat vecht met de Nazi’s.Hij raakt in Duitse gevangenschap in Minsk. Hij wordt geconfronterd met een Duitse sadist die plezier in moorden heeft. Hij wordt gedeporteerd naar Sobibor. Hij ruikt de lucht van lijken die daar verbrand worden. Hij accepteert dat niet en organiseert in korte tijd een opstand met militairen die in het kamp verblijven. Hij durft de confrontatie aan te gaan. Hij heeft een kortstondige platonische relatie met LOEKA(Gertrude Poppert Schobor)Hij krijgt van haar een shirt dat geluk met zich meebrengt. Op 14 october 1943 begint de opstand. Met messen,hakbijlen en gestolen wapens worden Duitsers en Oekrainers vermoord.Van de 550 joden blijven er 130 achter te zwak,en vlot vermoord),170 joden worden weeer gepakt,een aantal wordt gedood door landmijnen.53 joden ontsnappen.Pechersky maakt zich met vier man los van de groep en participeert in het partizanenleger(aanslagen op spoorwegen etc.)Himmler sluit Sobibor. Pechersky wordt weer actief in het Rode Leger. Hij getuigt wel in Moskou over Sobibor maar mag niet getuigen in Neurenberg(het tribunaal). Stalin ontpopt zich als anti Semiet.Er gaat het gerucht dat hij naar de GOELAG archipel verbannen is. Hij leeft als musicus en wordt totaal ontkend. Na de dood van Stalin verbetert de situatie voor hem. Maar hij mag niet getuigen bij het Eichmannproces. Ook de film over Sobibor mag hij niet zien.Hij raakt in verbitterde vergetelheid.In 1990 sterft hij. Onlangs is hij in Moskou officieel door de autoriteiten herdacht(70 jaar na de opstand en sluiting van Sobibor
Hij was een man van karakter.Bij aankomst in Sobibor kan hij vlot een boomstam splijten.De commandant biedt sigaretten en een maaltijd aanHij weigert:ik rook niet en heb genoeg te eten)

Albert Speer

Albert Speer

ALBERT SPEER (DE SCHULDIGE ONSCHULDIGE)

Albert Speer leefde van 1905-1981.Hij behoorde tot de top Nazi’s die door het tribunaal van Neurenberg tot 20 jaar gevangenis in Spandau werd veroordeeld. Hij was afkomstig uit de gegoede burgerij. Hij was getrouwd en had vijf kinderen.Als architekt raakte hij bevriend met Hitler. Sinds 1931 was hij lid van de NSDAP. Hij bouwde de lichtkoepel in Neurenberg. In 1937 werd hij regeringscommissaris voor de bouw Van GERMANIA (een droom van Hitler over hoe Berlijn moest worden)Voor Hitler en Speer gold: hoe groter,hoe beter. In 1942 werd hij rijksminister van bewapening en munitie. Speer was een uitmuntend manager. Als techneut maakte hij carriere. Hitler wilde Speer dwingen tot de taktiek van de verschroeide aarde.Speer weigerde.Op 24 april 1945 nam hij afscheid van Hitler.In mei 1945 werd Speer gearresteerd door de geallieerden. Speer had de bewapeningsindustrie briljant geregeld en een miljoen dwangarbeiders ingeschakeld. Hij verklaarde als enige Nazi dat hij zich verantwoordelijk achtte voor het Derde Rijk.Twintig jaar is hij in gevangenschap.In 1966 komt hij vrij en leeft nog tot 1981.
Moeilijk blijft de vraag of Speer wist van de moord op joden.We weten nu dat Speer zich joodse kostbaarheden toeeigende. Bij de bouw van Berlijn nam hij de huizen van de joden in beslag.Hij wist van concentratiekampen.Hij wilde ordelijke indeling en zag de kampen als voorraadkamers van dwangarbeiders. Speer behoorde niet tot de Nazi’s zoals Himmler die zich bezig hielden met de vervolging van en moord op joden.Wat hij wist verdrong hij.Speer was sympathiek in de omgang en was ongelooflijk loyaal aan Hitler. Hij deed zijn werk en politiek telde bij hem niet. Hij heeft zijn betrokkenheid bij de holocaust ontkend. Na zijn dood kwam toch uit dat hij meer wist dan hij voorwende. Hij verklaarde wel dat hij stilzwijgend de genocide op joden billijkte/goedkeurde. ,
Speer blijft een aparte figuur.
Hij was bevriend met Hitler en deed zijn werk/Hij spoorde Hitler in 1944 aan om de oorlog op te geven. Maar hij bleef loyaal aan Hitler. Hij deed zijn werk en was een goed manager.Maar hij verdrong de gruwelijkheden die Hitler e.a beraamden.Naar mijn overtuiging was het terecht dat Speer niet opgehangen werd maar gestrafd. Hij was de enige die zijn verantwoordelijkheid voor de Naziterreur op zich nam. Bepaalde dingen heeft hij lang verzwegen.Altijd werd hij weer door journalisten doorgezaagd over de holocaust.Hij ontkende omdat hij er niet in betrokken was.Maar toch heeft hij begrepen dat er volstrekt onaanvaardbare terreur plaats vond.In loyaliteit aan Hitler verblinde hij zich zelf.Daarom acht ik hem een schuldige onschuldige.Speer was lieveling van iedereen maar ook van het noodlot dat hij medehielp zich te voltrekken. Speer..

Franz Kafka

Franz Kafka

Op een rommelmarkt kocht ik “Het leven van Franz Kafka”van de hand van Ernst Pavel. In de jaren tachtig had ik de verzamelde werken van Kafka gelezen.Zijn verhaal over “De gedaanteverwisseling “sprak mij aan en deed mij de afgewezen druggebruiker beter verstaan.”Het proces” en “Het Slot”fascineerden mijn theologisch denken. Na zovele jaren nam ik weer het werk van Kafka ter hand.Ik verdiepte me in zijn eerste verhaal,zijn laatste verhaal in het jaar van zijn dood 1924.Ik las nogmaals het verhaal AMERIKA van halverwege zijn leven.

Kafka is gedurende zijn leven geplaagd door psychische zwakheden,depressies,tuberculose,een gecompliceerde relatie met zijn vader,het vastlopen van soms veelbelovende relaties .Gevoelens van schuld,vrees en wanhoop bleven hem vergezellen. Vaak zoekt Kafka buiten zijn eigen ik. Hij daalt af in duistere diepten waar de rede geen toegang heeft .Het irrationele in een wereld zonder God maar toch is Gods wet in zijn hart geschreven. God blijft een onbereikbare toevlucht. In deze wereld houdt eerlijkheid geen stand. Mensen worden voortgedreven door het lot. Vaak is er NIEMAND. Niemand komt en helpt. Je bent vaak op stap met NIEMAND. Ik wil iemand bezoeken maar ik ken zijn naam niet meer,laat staan dat ik zijn adres kan vinden. Toch ga ik op weg. Een mens staat bij een huis,tikt op de ramen en rammelt aan de deur maar weet dat het huis onbewoond is. Soms vraagt een mens zich af of de ander nog bestaat. Wie zich er bij neerlegt zal aan de geldingskracht der dingen niet ontkomen. Daarom denk ik is het onverstandig om zich ergens bij neer te leggen.

Bij Kafka is de mens vaak de weg kwijt. Hij verdwaalt. Mensen worden soms op het verkeerde been gezet. Gidsen mogen niet baten. Vertrouwen in mensen wordt vaak beschaamd. Huizen zijn bij Kafka vaak ontoegankelijk. Het leven stikt van misverstanden. Beloften keren in hun tegendeel. Hoop wordt de bodem ingeslagen. Communicatie valt plots uit. Je rekent op iemand maar deze verdwijnt ineens. Vaak wordt recht gezocht maar niet geschonken. Je koffer is weg. Je verdwaalt weer. Een mens zoekt bescherming maar vindt de weg niet. Verhoudingen tussen mensen zijn ingewikkeld. Argwaan slaat toe. Een mens wordt schuldig bevonden maar kan niet bewijzen dat hij gelijk heeft .Een mens wordt ontslagen,wil vertrekken maar wordt tegen gehouden. Inspraak bestaat eigenlijk niet. Er wordt altijd gemanipuleerd. De vrijheid van de mens wordt om zeep geholpen.

In het werk heeft Kafka soms autobiogafische momenten verwerkt. Zijn leven werd vaak tegengehouden. Ik kan niet ontkennen dat het leven van mensen soms een onherroepelijk noodlottig verloop kent. Zijn is vaak pijn. Hebben wordt bedrog. De mens staat soms alleen in de wereld. Er is een onlogische afwisseling van geluk en ongeluk. Een goede vriend lijdt aan uitzichtloze kanker en moet dood. Waartoe en waarom.?In het verpleeghuis houdt een Kaapverdische verpleekundige zijn hoofd vast en zij begint te bidden.De vriend ontvangt spirituele kracht. Voor zover ik kan nagaan is de God van Mozes,Abraham,Jeremia en Jezus een bondgenoot tegen het noodlot.

 

ECO3 Doen Denken Henk Oosterling

ECO3 Doen Denken Henk Oosterling

Het gaat hier om wat we vroeger noemden opbouwwerk. Henk Oosterling heeft met vele anderen getracht bij te dragen aan Rotterdam Vakmanstad/Skillcity.

Veiligheid is een belangrijk item. Je voelt je veilig als je goed in je vel zit Je straalt positieve energie uit, je bent relaxed, met mensen probeer je goed om te gaan en ze niet als bedreiging te zien.Het is jammer dat het Rotterdamse veiligheidsbeleid repressief van gehalte is.

De nadruk in dit boek wordt gelegd op empathie. Dat is het ecosociale kern effect van interesse(dat is een beslissend gebeuren). Invoelingsvermogen is de basis van samenleven. Het woord haakbaarheid valt. Dat vereist dat een netwerk per definitie open is. Het woord integer is belangrijk.Integer is geheel zijn,onaantastbaar en onkreukbaar. Je moet leren mensen op hun woord te vertrouwen. We spraken reeds over interesse.Dat is het sluitstuk van relationele filosofie die het menselijk bestaan primair vanuit relaties denkt.

Er wordt veel aandacht gegeven aan het schoolklimaat.Een gezonde en stimulerende leeromgeving verhoogt het leerplezier van leerlingen en leerprestaties. Men wil niet weten en horen over supervisie vanuit hierarchische topdown aanpak.

Het boek wordt gedragen door filosofie. Filosofie betekent dat je altijd bij je zelf te rade gaat:ben ik tevreden met dit antwoord of wil ik nog meer weten.Filosoferen is dus voelen wat je zelf vindt.

Delen,deelnemen,mededelen is een inclusief proces dat afdoend integratie realiseert.

Politiek is belangrijk.Guattari noemt het kapitalisme:u bent vrij te doen en te laten wat u wilt maar wel binnen de opgelegde voorwaarden. Dat is de kern van een verrottingsproces in de politiek.

In het proces van opbouw gaat het om binding(hoe gaan mensen met elkaar om) en bridging(bruggen bouwen naar elkaar).Bij interesse gaat het om het zijn tussen.

De hedendaagse mens is een relationeel wezen.Zorg moet daarop worden afgesteld. Het gaat om relationele netwerken waarin identiteiten knooppunten zijn.

Oosterling en de zijnen kiezen een zorgvuldige weg(interesse,empathie,luisteren naar de mensen.)

Het ecosociale domineert en terecht

Tragiek

Tragiek

Het tragische kan niet losgemaakt worden van de ervaring van het subject. Het ligt in de betekenis die de dingen hebben voor de mens. De norm voor het tragische ligt niet in het gebeuren zelf maar in diegene die het gebeurde ervaart.

Vele filosofen en toneelschrijvers hebben zich met tragiek beziggehouden. Henri Vandermoer wijdde in 1965 bij zijn promotie in Leuven een dissertatie aan de problematiek van het tragische

Tragiek heeft te maken met ontwrichting van de wereld waar de mens niet aan kan ontkomen. De mens beslist niet alleen over het leven. Er zijn donkere machten aan het werk waaraan een mens niet kan ontkomen. Vooral de dood is dreigend. In de dood wordt de menselijke ontoereikendheid onontkoombaar,definitief en onherstelbaar.

Een geloofsovertuiging kan tragiek verklaren tot een voorlaatste werkelijkheid. Pascal heeft wel gevoel voor het tragische. Het leven van de mens is onberekenbaar. God is verborgen,openbaart zich nooit volledig. God is aanwezig en afwezig tegelijk. Maar door de verlossing van Christus is er een weg tot bevrijding. Kierkegaard had gevoel voor het tragische. Onvrijheid wordt beleefd als angst. Angst is angst voor m.a.w. men kan de angst niet bepalen zonder het object van deze angst aan te geven. Dat object is het niets,het niet-zijn.

Voor Kierkegaard is het geloofsvertrouwen van Abraham een voorbeeld. Abraham blijft geloven dat God Izaak zal redden van het offer. Hij bleef geloven in de kracht van het absurde.Bij God is niets onmogelijk. Het kenmerk van de gelovige is dat hij weet dat er geen oplossing is,hij weet dat wat gebeurt zinloos en absurd is. Maar hij volhardt in de overtuiging dat het absurde schijn is. Tragiek is zo de basis waarop het geloof beleefd wordt.

We ervaren zo dat God een bondgenoot is tegen het Lot dat zo wreed en grillig kan overkomen. Iemand als Oedipus en Antigone waren gevangenen van het lot. Tragiek wordt aangevoeld als iets wat niet zou moeten zijn. Het is niet te voorkomen. Tragiek maakt het leven onmachtig. Een mens kan het leven niet meer aan. Let op het verschil tussen Antigone en haar zuster Ismene. Laatst genoemde sluit een compromis en gaat ter overleving een pact aan met het leven. Antigone blijft erbij dat het haar plicht is om haar broer te begraven. Zij wil daarin zich zelf blijven. Ze probeert daarin sterk te zijn. Je moet leren leven in een wereld waarin je je niet op je plaats voelt.,een wereld waarin elke vriend tot vijand wordt.

De filosoof Schopenhauer acht de realiteit tragisch met haar levenshonger,tweespalt en schuld.. Tragisch kan het lijden immers pas genoemd worden waarin het leidt tot Willensverneinung,Resignation en Askese. Zelfmoord is niet een protest tegen het leven maar een protest tegen het lijden waarmee het leven gepaard gaat. Het ideaal van Schopenhauer is gelegen in een volledig afsterven van de wil,het ondergaan in een passieloos Nirwana waar niet meer gewenst wordt.

Shakespeare schildert de tragiek van King Lear. Er gloort nog hoop .De verzoening met zijn dochter Cordelia kan het leven van Lear zin geven. Haar dood is echter het einde van alle hoop. Gebroken door wanhoop en ellende stort Lear ineen met het lijk van Cordelia.

Een voorbeeld van een situatie waarin de tragiek wordt neergesabeld is Wachten op Godot van Becket. Deze schildert de andere zijde .Zijn personages installeren zich in de absurditeit Camus daarentegen wil niet berusten in de absurditeit maar proclameert opstand. Revolte laat je niet stikken. De mens komt in opstand om het leven betekenisvol te maken.

Tragiek houdt in dat het leven niet als zinvol wordt ervaren. Ik heb niet gekozen voor deze wereld waarin ik wel verantwoordelijk ben. Een mens voelt zich verliezer. Het lukt niet zin te vinden,te formuleren en uit te dragen. Tragiek is de valkuil waarin de mens belandt wanner hij aanvoelt dat de zin van het menselijk bestaan hem ontgaat. De dood valt niet te ontlopen. Onze levensweg is een weg in het duister .Duizenden vragen en geen antwoorden.

Als Gods hand niet tussenbeide komt dan is de wereld overgeleverd aan chaos en toeval. De tragiek domineert.

Tragiek valt niet te ontkennen. Maar ik ben wel gevoelig voor de opstand. God die van buitenaf ingrijpt is ons ontvallen. Maar in mijn sprankelende geest ontwaar ik God als grond van mijn bestaan. Er wordt verhaald dat deze God niet berust in ziekte,onheil,zinloosheid,dood. God wakkert opstand aan. Ik besef dat het niet altijd zal gaan zoals ik hoop. Maar de tragiek wil ik aan banden leggen. Deze mag mijn leven niet verwoesten. Ik wil zin toekennen . God heeft een betekenis voor mij: het geweld raakt voorbij,ziekte is geen noodlot,niet alle vragen kunnen beantwoord worden maar er is wel een uitweg,de dood wordt ontkracht. Tragisch levensbesef ervaar ik als realiteit. Maar ik beleef God in mijn verbeeldingskracht als houvast in donkere tijden. Zeker we zullen geconfronteerd worden met het absurde . Maar ik ga mij daaraan niet overgeven . Met Abraham geloof ik in een goede afloop. Jezus voelde zich door God verlaten. Tragiek op zijn maximum. Maar toch….de dode Jezus leeft.

Vrijwilligerscentrale Amstelland

Vrijwilligerscentrale Amstelland

Toespraak bij opening op 19 juni 2013 te Amstelveen.

Het is nog steeds wennen:de verzorgingsstaat raakt voorbij. In de afgelopen eeuw is veel energie geinvesteerd in de ontwikkeling van de verzorgingsstaat. Het is nu onherroepelijk.We hadden gedacht dat de staat ons zou vergezellen van wieg naar graf. Maar nu trekt de staat zich terug. De staat kan het niet meer betalen. De vraag is alleen of de beeindiging van de verzorgingsstaat het einde van ons welzijn inluidt. Mensen dromen nu van de participatie maatschappij. Deze maatschappij hangt aan de relatie tussen ik en jij. Martin Buber heeft daar behartenswaardige dingen over gezegd. Ik en jij communiceren met elkaar.Ik en jij kunnen leren dat wij met elkaar en voor elkaar zijn. Onze participatiemaatschappij wordt afhankelijk van onze relatie met elkaar.Zelf heb ik na mijn pensioen met vrienden een stichting opgericht.We willen geen overheidssubsidie. Een aantal vrienden betaalt en doet mee. Wij leren elkaar dat we pas echt mensen zijn door de aanwezigheid van de ander. Hoe ga je met elkaar om ?Door de ander gastvrij te bejegenen. Ik herinner me een Spanjaard met wie ik eens bij de toenmalige Hoogovens samenwerkte. We werkten op spoorwegwagons waar we ijzermateriaal moesten laden en lossen. We kenden slechts 5 gemeenschappelijke woorden waarmee we moesten volstaan. De samenwerking verliep subliem. We konden lachen en ons frustreren. Maar onze relatie ging niet kapot. We leerden zorg voor elkaar te koesteren en speelden geen baasje over elkaar. Onze samenleving moet zich verjongen en vernieuwen met hulp die we zelf organiseren. Het gaat om binding en verbinding.We hebben met elkaar te maken. Geen interventie van staatswege meer. Wij vieren hier vandaag de geboorte van een participatieproject. We zullen moeten streven naar een balans tussen principes en pragmatisme,tussen geweten en berekening. We zullen leven met orde en spontaniteit. Niet alles kan geordend worden. De mens heeft ook behoefte aan een beetje chaos en wil wel eens uit de band springen. Daarom zal een ja-cultuur ons behulpzaam zijn.De nieuwe organisatie zal ons helpen bij de relatie tussen ik en jij. De binding tussen beiden moet als verbinding gevoeld worden. Gezond verstand en solidariteit zullen de olieen worden in de nieuwe machine van hulpverlening. De nieuwe organisatie die we vandaag van de grond tillen maakt de koppeling mogelijk tussen enerzijds de nood,de hulpvraag en de behoefte van de ene mens en anderzijds wat de ander in de aanbieding heeft.Er zullen altijd gaten vallen. De overheid heeft haar eigen verantwoordelijkheid(medische zorg,uitkeringen etc)

Participatie maakt dat mensen zich onderdeel weten van de organisatie en zich betrokken voelen en verantwoordelijk. Dat brengt ook cultuurverandering tot stand.

Tenslotte:we begonnen met Buber: ik en jij. Het gaat om het zijn.Wat en hoe zijn wij met en voor elkaar.Het gaat niet langer om hebben,halen,krijgen.Dat is onze consumptiecultuur.Daar gaat onze wereld aan ten onder. Het initiatief van vandaag heeft toekomst:het gaat om zijn voor en met elkaar. Sterkte en wijsheid toegewenst

Gevoel voor Rotterdam

Gevoel voor Rotterdam

Bijdrage Literair Cafe olv Dick Gebuys

Ik rijd van het Boerengat naar de Oude Haven. In het Boerengat werden tijdens de Tweede Wereldoorlog verraders gedumpt. Rond de Oude Haven begon de geschiedenis van Rotterdam. Het is leuk de geschiedenis van Rotterdam te volgen. Wat een bevoorrechte mensen zijn wij. Altijd genieten wij van schoon water. Dat was een groot probleem in het oude Rotterdam. Altijd de vervuiling van het water in de grachten. Altijd stank. Geen sanitaire voorzieningen.

Het is allemaal begonnen met de haring. Dit geliefde product beheerste de markt. Met vreugde zal ik straks op de Meent mijn nieuwe haring genieten.

Ik woon op de Boompjes die eens de ligplaats was van Engelse schepen die gelost werden in de pakhuizen aan de Boompjes. Beneden mij was een steeg waar je in de kroeg bier en erwtensoep kon drinken.Nu wordt het water van de Maas beheersd door containerschepen. Bovendien zijn er talloze cruise schepen.Droevig is de herinnering aan 1940 toen de Boompjes door oorlogsgeweld werden weggevaagd.

De stad blijft boeiend.De stad is een netwerk van religieuze,politieke en economische veranderingen. De stad heeft ook een mentale betekenis. De stad is een plaats van verbeelding. Er is een sense of place.De stedelijke omgeving impliceert betekenis voor de stad. De stad is actor. Natuurlijk is de stad ook een plaats van sociale polarisatie en kansongelijkheid.Wat dat betreft is er in de politiek altijd werk aan de winkel. Het volle en anonieme stadsleven is een zoektocht naar persoonlijke identiteit. Dat valt niet altijd mee.De stad kan chaotisch en oncontroleerbaar worden. De stedelijkheid nodigt ons uit tot democratie,creativiteit,tolerantie.

We maken allerlei leeftijdsfasen door: baby,peuter,kleuter,kind,puber,adolescent,volwassene en oudere.De samenleving is ingesteld op de volwassene die nog werkt. De gepensioneerde raakt op een ander levensspoor. Je kunt niet zeggen dat de oudere meetelt,gehoord wordt en participeert.De ouderdom is een aparte levensfase. Het leven geraakt in een slotstadium.Het leven zal eindigen. Maar je kunt in de ouderdom terugblikken en dankbaar zijn voor wat je hebt mogen beleven. Je kijkt toe en reflekteert en peinst. De ouderdom ademt rust.Verbeeldingskracht is een bron van creativiteit. De mens met zijn geest kent betekenissen toe,interpreteert en droomt. De oudere baant zijn eigen weg in de stad. Ouderen moet je niet opbergen. Op hun manier doen ze mee. Ik voel me nog thuis in de stad. Vanuit mijn balkon zie ik uit over de stad en herinner me alle groepen van mensen in wie ik geinvesteerd heb. Koerden,Marokkanen,Turken,Somaliers,Eritreers.Ethiopiers,Georgiers,mensen uit India,Pakistan,Bangladesdh,Indonesie en Vietnam.Er zijn nog Vietnamezen die mij als hun vader beschouwen en nooit mijn verjaardag vergeten.

De oudere laat het over aan de jongeren.Nu is er tijd voor bezinning en rust. Maar waar mogelijk nemen we nog deel aan de stedelijkheid die democratie,creativiteit en tolerantie bevordert.Onze verbeeldingskracht doet ons dromen over de toekomst wanneer een leeuw en een lam op elkaar verliefd raken.

Vergelijk Nederland Stedenland onder redactie van E$d Taverne e.a.

God niet langer vanzelfsprekend

God niet langer vanzelfsprekend

Tekstbijdrage Nederlands Toneel o.l.v. Laura Dolron op 24 en 31 mei in Spuitheater (Den Haag)en Frescati(Amsterdam)

We beginnen met een moeilijk woord: saecularisatie. De verwereldlijking die GOD onvanzelfsprekend maakt. God is niet langer ter verklaring van allerlei zaken.Napoleon vroeg aan zijn astronoom Laplace wat de rol van God is in het universum.Geen,antwoordde hij,God heb ik niet nodig ter verklaring. Calvijn droeg bij tot de onttovering van de wereld:niet langer geesten,spoken,heksen etc maar alleen de ene God van Mozes die uniek en enig in zijn soort is. De mensen zijn mandatarissen op aarde om daar hard aan te pakken. In de afgelopen eeuw bepleitte Bonhoeffer(op 39 jarige leeftijd door Nazi Duitsers vermoord op 9 april 1945) een a-religieuze wereld waarin God niet langer gebruikt wordt om lacunes in onze kennis aan te vullen. God wordt niet langer metaphysisch verstaan. Niet langer grijpt God van achter de wolken in binnen onze werkelijkheid. We moeten God niet langer een door ons aangepaste rol toekennen. De wereld moet vanuit zichzelf begrepen worden. Let wel goed op:je moet nooit het object van je kennen verabsoluteren.Zo in de trant van we weten alleen wat we kunnen meten.Dat is betrekkelijk.Niet alles kan geweten worden,niet alles valt te meten.Onze werkelijkheid is een eenheid in die zin dat alle dingen uit de zelfde bouwstenen bestaan. Onze mentale toestanden en de toestanden van onze hersenen zijn in principe gelijk. Mentale toestanden beginnen physiek en blijven physiek. Onze sprankelende geest is rijk aan verbeeldingskracht,toekenning van betekenissen en het vermogen om te interpreteren.God maakt deel uit van onze werkelijkheid.God is daarvan de dragende grond. Wij mensen willen graag doelen toekennen.God komt ons als doel goed uit.Maar dat is jammer. In de evolutie is geen doel te bespeuren. .Dingen gebeuren zoals ze gebeuren.Wij mensen zijn er echter bij toeval. De vernietiging van de dinosaurussen maakte de komst van de mens mogelijk. Geloof is toevallig.God valt ons toe.Ik heb God ontdekt of God heeft mij gevonden. Ik zal het nooit weten. Gevoelens zijn een centraal aspect van ons1.mens zijn..Gevoelens spelen zich af in het theater van onze geest.Gevoelens leggen de basis voor religie.Gevoelens baren ongekende verrassingen.Binnen onze werkelijkheid toont zich nergens een spiritueel domein los van de natuurlijke werkelijkheid.De homo sapiens is en knooppunt van twee informatiestromen n.l.de genetische informatie en de culturele informatie. Zij stromen samen in het centrale zenuwstelsel.Cultuur doet ons kennis maken met religies.U heeft de vrijheid om de religieuze reflekties uit te sluiten of aan te grijpen. De zelfopenbaring van God voltrekt zich in onze ervaring. Onze hersenen construeren de kaders die de gegevens interpreteren die de hersenen ontvangen. De kaders en interpretaties die we construeren kennen betekenis aan de gegevens van onze ervaring. Betekenis is van uitzonderlijk karakter. God is betekenis die ons uitnodigt als principe van contrast. Er is de werkelijkheid die we ervaren en de gewenste werkelijkheid. God is de ander die ons uitnodigt tot de wenselijke werkelijkheid.De zelfopenbaring van God is een innerlijke verwijzing naar wat ervaring en interpretatieve geloofstaal in het leven heeft geroepen. Die openbaring zit in onze ervaring. Onze ervaring is relatief,aan tijd ,cultuur en persoon verbonden. God openbaart zich aan Mozes, Jezus en Mohammed. Gods openbaring gaat door een mens heen. Het resultaat is cultuur, tijd en persoon gebonden. Dat impliceert betrekkelijkheid, vergissingen en eigentijdsheid in de heilige boeken. Ontmoeting van culturen impliceert dialoog.Spiritualiteit is heilzaam voor de mens.Je knapt ervan op. Wij dragen God in ons mee. De mens is materie die kan vliegen, zwemmen, praten, denken, bidden, zingen en mediteren. Zoals de stilte een sonate mogelijk maakt en het witte papier een tekening draagt,zo draagt God onze werkelijkheid .Jezus is een culturele mutatie in onze evolutie. Hij trapt vanuit de wereld gevangen in het recht van de sterkste en slimste de deur open naar solidariteit met de minsten en compassie voor de zwakken. Vaclav Havel vertelde van een unieke ervaring.Hij zat gevangen. Zat op een stoel,zag de bewakers en het prikkeldraad. De zon brak door de bomen. Hij kreeg een overmeesterend gevoel van harmonie, dat hem boven alles uittilde.
Paulus bezocht Athene,het culturele centrum van de toenmalige wereld. Hij werd uitgenodigd op de Areapagus te spreken. Hij vertelde dat hij in Athene een verwijzing naar de onbekende God had gevonden.Over die God vertelde hij. Hij besloot met de woorden: in die God leven, bewegen wij en zijn wij.

Saecularisatie, God is niet langer vanzelfsprekend

Saecularisatie, God is niet langer vanzelfsprekend

Bijdrage Plenair Debat op vrijdag 12 april 2013 tijdens het voorjaarscongres van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie in het MECC te Maastricht

Saecularisatie, de verwereldlijking die inhoudt dat God niet langer vanzelfsprekend is. God grijpt niet langer van buitenaf in onze werkelijkheid. Dat is een ingrijpend gebeuren.. Ik kan tijdens koude niet om lente bidden. Ik verlies een been en krijg geen nieuw been. We doen er eeuwen over. Reeds omstreeks 1800 diskusseert Napoleon met zijn astronoom Laplace en vraagt hem welke rol God speelt in het universum. . Deze antwoordt: geen. God is er niet langer ter verklaring van het universum. Een van de eerste theologen die God als verklaringsmodel liet vallen was Bonhoeffer.

Deze wereld moet vanuit zich zelf begrepen worden. We moeten echter oppassen dat we ons object van kennen niet verabsoluteren. We willen alleen weten wat we meten. Dat is maar betrekkelijk. Niet alles wordt geweten,niet alles valt te meten.

God grijpt niet langer van buitenaf in. God is geen externe bron. Wij geven onze voorkeur aan onze sprankelende geest,die rijk is aan verbeeldingskracht,die betekenissen toekent en het vermogen bezit om te interpreteren., God maakt deel uit van onze werkelijkheid. Gevoelens zijn centraal aspect van ons mens-zijn. De gevoelens spelen zich af in het theater van onze geest. . De gevoelens leggen de basis voor kunst,cultuur en religie. De zelf openbaring van God voltrekt zich binnen onze ervaringen. God is “meaning”,principe van contrast. Deze wereld kan niet blijven zoals ze is maar moet anders. Religie prikkelt de mens tot veranderingen.

God gaat echter niet de gaten in onze kennis vullen. De zelfopenbaring van God is een innerlijke verwijzing. In ons hoofd ontmoeten de genetische en culturele informaties elkaar De genetische situatie is ons lot maar cultuur schept daad. Er is ontmoeting en dialoog mogelijk. .In het theater van onze geest wordt spiritualiteit mogelijk. We kunnen denken,mediteren,overwegen,fantaseren etc. Dat blijkt voor ons heilzaam te zijn.

God draagt onze werkelijkheid . Zoals een papier een tekening draagt zo draagt God onze werkelijkheid. De mens is een mogelijkheid van materie is ,kan denken,fantaseren,plannen,vliegen,sporten, maar ook zingen en bidden. De God in onze werkelijkheid lijdt met de mens mee in zijn ziekte en tekort. Hij berust niet in wat mensen kapot maakt. U als psychiaters zult in de komende decennia met uw neurobiologie veel pijn,depressie en angst uitbannen. Altzheimer zal er niet meer zijn..

Machiavelli en Jesus

Machiavelli en Jesus

Naar aanleiding van Lucas 22:24-30.

Jesaja 58:7-10 en de studie van Miles J.Unger

over Machiavelli

Wij kennen in onze wereld koninkrijken, sultanaten, dictaturen, democratien, geleide democratien (het volk regeert maar Poetin is de baas), republieken etc. Vorsten,premiers en presidenten voeren de macht. Er is een ontwikkeling geweest van autocratie tot democratie. Democratie regeert op basis van de helft plus 1.Eigenlijk zou bij 2/3 meerderheid besloten moeten worden. In democratien wordt altijd over minderheden heengewalst. In ons land wordt een eindeloze discussie gevoerd over het kabinet in relatie met de Eerste Kamer waar het kabinet geen meerderheid heeft. Wij geloven in het Koninkrijk van God(de door God gewenste werkelijkheid). Maar welke plaats neemt dat Koninkrijk in binnen ons politieke bestel. Een politieke auteur uit de middeleeuwen Machiavelli heeft zich omstreeks 1500 beziggehouden met de politieke situatie van zijn dagen. Hij leefde in de stadsstaat Florence. Daar verwierf hij zich de rang van Tweede Kanselier. Er was vaak een chaotische situatie omdat de stadsstaten van Italie met elkaar wedijverden. Bovendien streden de grootmachten van Duitsland,Frankrijk en Spanje om de macht in Italie. Niet te vergeten zijn de pauzen van Rome die zich stortten in de machtsstrijd. . De pauzen waren bepaald geen Christusgestalten. Machiavelli was zelf geen voorbeeldig Christen. Hij liet zich leiden door de bittere werkelijkheid van zijn dagen. Hij ontwikkelde een politieke visie die voor alle tijden actueel werd. ( Hitler,Stalin,Mao.,Bush,Poetin,Assad etc etc De samenleving is een oorlog van allen tegen allen. Er is in deze wereld een niet te lessen dorst naar macht. Machiavelli stond met zijn poten in de modder en bedreef politiek voor Florence.

Machiavelli vroeg zich :wat is het goede?De wereld is ruw en hard. Wat is goed?Enerzijds brengt goed welzijn voort maar anderzijds ook rampspoed. Machiavelli prefereert orde boven anarchie maar het kan zijn dat orde zich met wreedheid handhaaft. De leugen regeert in deze wereld. De leugen die met overtuigingskracht wordt gebracht is een machtig wapen. Machiavelli en Jezus bespreken beiden de vorsten van deze wereld. Zij verschillen echter scherp van mening. Machiavelli neemt genadeloze oorlogen waar. Doe maar alsof je het lot in eigen handen hebt. Machiavelli analiseert de harde politieke werkelijkheid. Machiavelli was wel eerlijk. Hij gaf ronduit zijn mening. Hij sprak over onverhulde waarheden die door anderen liever worden verzwegen. Machiavelli berust in het kwade. Hij adviseert mensen te misleiden als eerlijkheid niet goed van paskomt. Machiavelli wijkt af van Jezus die kwaad met goed wil beantwoorden. Heb je vijanden lief en zoek vrede. Maar Machiavelli berust in wilskracht,sluwheid en genadeloosheid. Laten we eens letten op de politiek van onze dagen:verdoezeling van waarheid,leugen vermomd als waarheid etc. Volgens Machiavelli is het beter de dingen te beschrijven zoals ze zijn dan zoals men zich inbeeldt dat ze zijn. Jezus roept gerechtigheid te volbrengen. Maar voor Machiavelli is rechtvaardigheid niets anders dan het belang van de sterkste. Machiavelli en Jezus weten beiden dat de mens is geneigd tot kwaad. Volgens Machiavelli is het verstandig als sprake is van een bestuursvorm waar de macht in vele verschillende handen is. Hij is genadeloos eerlijk over de politieke situatie. Hij doorziet de leugen Maar hij stelt_:goed is wat ons uitkomt. Jezus heeft zich gedistancieerd van de traditionele politiek. Wie is de belangrijkste?Degene die dient. Jezus is gekomen om te dienen en niet om gediend te worden. Jezus ziet Jesaja 58 als voorbeeld. Mensen moeten hun bestaanszekerheid delen met wie ontbering lijden. Gedenk de mensen die gebrek aan voedsel hebben,geen onderdak en kleding. Wees gelijk met wie je samen bent. Maak rechtvaardige verordeningen die de hongerige schenken wat jij zelf begeert. Dienen betekent omzien naar de minsten.,de armen,de gebrekkigen,de illegalen,de vluchtelingen en de verschoppelingen. In de harde politiek moet dat worden uitgevoerd. Deze wereld moet Koninkrijk van God worden. Je moet je nooit distancieren van politiek maar daarin het goede uitzoeken en uitvoeren. Bekommer je om de mens die leeft in een verzorgingsstaat die op de tocht staat. Iedereen moet maar voor zich zelf zorgen. Eerlijk is wat goed uitkomt. Het dienen zoals Jezus bedoelt moet maar met Jesaja 58 ten voorbeeld ingevuld worden. Jezus heeft dat zelf duidelijhk gemaakt met zijn optreden. Zijn koniugschap was niet geliefd. Hij werd snel geexecuteerd. aar de keuze tussen Machiavelli en Jezus valt toch uit ten gunste van Jezus.

dagen…

Meervoudig verbonden

Meervoudig verbonden

REACTIE OP MEERVOUDIG VERBONDEN

Aan Dr.A.Plaisier,secr.gen . P.K.N.

Uw bijdrage in het boek onder uw redactie over MEERVOUDIG VERBONDEN heeft mij ernstig teleurgesteld. Het boek had beter EENZIJDIG VERBONDEN kunnen heten.

1.Op pagina 77 schrijft u dat de kerk zich dan ook niet te veel gelegen moet laten liggen aan bv de VN en het internationale recht. U zegt dat dit maar mensenwerk is terwijl het gaat om Gods werk. Deze zin heb ik vele malen gelezen. Ik meen dat dit gedachtegoed onacceptabel is. Hoe verhoudt zich Gods werk tot mensenwerk? Binnen de VN spreken volkeren elkaar aan op internationaal recht. Dat is een garantie voor vrede ,recht en welzijn. U stelt dat de kerk die vasthoudt aan mensenwerk ongehoorzaam is aan God. Vervolgens meent u dat de kerk zich ondubbelzinnig achter Israel dient te scharen. Ik wil u in dit verband verwijzen naar he t artikel “Wrange vruchten” van Hannah Arend. Israel en de Palestijnen dienen zich te onderwerpen aan internationaal recht. Israelisch en Palestijns volksbestaan zijn daaraan onderworpen. Israelische en Palestijnse agressie tegen over elkaar moeten op basis van internationaal recht veroordeeld worden. In de discussie met de auteurs van het KAIROS document kunt u niet hun bezwaren wegnemen door een zogenaamd beroep op Gods werk. Wat is dat precies :Gods werk?

2.U spreekt over het opgejaagde volk Israel dat recht heeft op een thuisland. U schrijft bovendien dat de staat Israel voor de kerk niet een gewone staat is. Wat is een gewone staat? Israel moet niet in een uitzonderingspositie gedrongen worden. Amos heeft in zijn slothoofdstukken reeds gesteld dat God niet alleen joden bevrijdt uit Egypte maar ook andere volkeren.. Politiek historisch is het ontstaan van de staat Israel verklaarbaar. Maar de staat Israel had alles op alles moeten zetten om tot en vergelijk te komen met de Palestijnen. Zij werden verdreven en sloegen op de vlucht. Er zijn Israelische politici geweest die zich dat bewust waren maar zij kregen geen meerderheid achter zich. De laatste Rabin werd door iemand uit eigen kring vermoord. Palestijnen mikken niet op verdwijning van het thuisland maar komen op voor hun rechten. Zij verzetten zich tegen de nederzettingenpolitiek,de blokkades,de inlijving door Israel van Oost-Jeruzalem en de onderdrukking. Israel verliest zijn bestaansrecht door de Palestijnse verlangen en eisen te negeren. Het is juist de huidige politiek van Israel die voor zich zelf desastreus is.

3.Op pagina 78 wilt u niet het tragische lot van de Palestijnen eenzijdig op het bordje van Israel schuiven. Waar het ten diepste omgaat is dat de Israeliers en Palestijnen steeds verder komen vast te zitten in hun tragiek. Er heerst over en weer politieke verdeeldheid,er ontbreekt bereidheid tot compromis .Ernstig is de haat in de onderlinge verhoudingen. Soms lijkt het er op dat het conflict onoplosbaar is. U onderstreept de noodzaak van verzoening. Daar kan ik het mee eens zijn. Doch verzoening betekent niet dat geschied onrecht moet worden weggemoffeld. Soms lijkt Israel te vervallen tot een staat zonder moraal en zakken Palestijnen weg in verharding.

Ik herinner mij een Israelische beschieting .De kogels vlogen langs de huizen.Palestijnen maakten angstige momenten door. Na uren werd het doodstil. We hoorden alleen de moskeeen die opriepen tot gebed. Oproep aan de Ene Waarachtige God,Allah die barmhartig blijft voor mensen. Aan Allah het laatste woord: het geweld zal eens voor goed verstommen.

Meervoudige verbondenheid met Israel en Palestijnen vereist meer dan uw bijdrage.

Met hoogachting en hartelijke groet, Hans Visser

Neurotheologie

Neurotheologie

Religiositeit is een component

Religiositeit is een component van ons geestelijk bestel. Herman van Praag schreef daarover een boeiend boek:God en Psyche. De religieuze mens ervaart God als gids en beschermer. Gods lamp is onze levensadem. Neurotheologie doet onderzoek naar het celebrale substraat van religieusiteit. De neurotheologie beweegt zich tussen brein en religie In ons brein zetten we ervaringen om in beelden. Daarin ervaren we God.. Gods stem openbaart zich in gedachten en tekenen die wij proberen te verstaan. Onze hersenen beschikken over een neuronaal netwerk dat bij activering religieuze ervaringen genereert. De verbeelding brengt metaphoren op die belangrijk zijn bij de religieuze vertolking. God is geen verzinsel. . De mens ontdekt God. De homo sapiens heeft het vermogen ontwikkeld tot kennen en geloven. Het leven heeft meer te bieden dan wat met het verstand bereikbaar en denkbaar is. Geloof en rede zijn gelijkwaardige ankerpunten. In onze tijd bestaat de neiging alles te herleiden tot verstand. Maar emoties zijn fundamenteel voor onze bekwaamheid om beslissingen te nemen. De mens kent behoefte aan verbeelding

Andrew Newberg schreef zijn Principles of neurotheogy. In ons zelf worden we in staat gesteld ervaring van God mee te maken. Luther zocht de macht van Gods leiding niet in de kerk en bij de Paus maar in elk individu. Allerlei geleerden hebben zich beziggehouden met de vraag wat er in ons gebeurt.Spinoza zei dat alles geschiedt en wordt bepaald door God. Schleiermacher meende dat religie een gevoel van absolute afhankelijkheid is. Tillich legt de brug aan van religie naar ultimate concern. Gould meent dat religie ven wetenschap verwijzen naar van elkaar gescheiden domeinen. Barbour ziet de relatie tussen wetenschap en religie in dialoog en integratie. De religieuze ervaring is niet eenduidig. Er is sprake van veelheid,variatie,afwisseling.Hindoes ervaren de goddelijke werkelijkheid anders dan wij protestanten.. God is een en enig,alles is herleidbaar tot het Brahman,Jezus en Boeddha volgen de weg van ontlediging en bevrijding,de mysticus Eckhardt beleefde God als eenheid waarin de menselijke ziel betrokken wordt.

God maakt deel uit van onze werkelijkheid. God laat zich ontdekken in de verbeeldingskracht van de mens die zonder brein niet uit de voeten kan. Mensen zijn rijk aan ervaringen. Ze zijn geroepen om met elkaar in dialoog te gaan. Mensen zijn genetisch bepaald maar ook cultureel. We staan in tradities. Ons wordt veel maar niet alles overgeleverd. Verbeeldingen van mensen lopen uiteen. Geloven kan nooit zonder brein. Dat laatste helpt ons ook om te verstaan. Neurotheologie is een uitdaging om jezelf,God en je medemens te begrijpen,althans proberen te begrijpen.

De donkere kamer van Damocles

De donkere kamer van Damocles

WILLEM FREDERIK HERMANS

Bijdrage filosofie les Nico Adriaansstichting

In het kader van Nederland leest 2012

In het begin van de Duitse bezetting ontmoet de hoofdpersoon Osewoudt een officier die als tweelingbroer op hem lijkt. Deze officier instrueert Osewoudt tot allerlei verzetsdaden. Deze voert hij blindelings uit. Hij wordt door de Duitsers gepakt,bevrijd door de officier en wordt vermomd als verpleegster. Hij gaat door de linies en meldt zich bij de geallieerden. Hij wordt gevangen gezet en beschuldigd van verraad. Hij beroept zich op de officier die als twee druppels op hem lijkt Deze wordt niet gevonden. Osewoudt raakt wanhopig,vlucht en wordt op de vlucht neergeschoten.

Over Osewoudt wil de waarheid niet aan het licht komen. Osewoudt blijft in de baaierd van chaos en misverstand. De vraag is of het leven een bedoeling heeft.

Op pagina 280 lezen wij dat de mens stervelijk is en dat hij dat niet weten wil. Maar voor wie weet dat hij eenmaal sterven moet,kan er geen absolute moraal bestaan,voor hem zijn goedheid en barmhartigheid niets dan vermommingen van de angst. Waarom zal ik mij moreel gedragen als ik toch in elk geval de doodstraf krijg.. De filosofen dachten dat er verschil was tussen schuld en onschuld. We kunnen leren van Shakespeare in Richard de Derde. Wat gebeurt er als het koninkrijk van Richard op instorten staat en hij op het punt staat de beslissende veldslag te leveren. Hij slaapt en in zijn dromen verschijnen alle vrienden en familieleden die hij heeft laten vermoorden om op de troon te kunnen komen. Zij zeggen :wanhoop en sterf. Dat is alles wat ze zeggen. Wa nhoop en sterf.

De mens is alleen goed uit berekening,krankzinnigheid of lafheid. Zie pagina 309

Osewoudt wil niet dat genade geldt voor recht. Ik heb geen genade nodig. Als ik alles opgeofferd heb voor de goede zaak en het enige wat mijn deel wordt is genade,waarvoor heb ik dan geleefd Waarvoor moet ik dan nog verder leven??

Het gaat om een spannend goed geschreven boek. Kwaad wordt niet met goed vergolden. Het goede overwint niet het kwade . Er heerst chaos. Er zijn geen logische verbanden. HET VERHAAL LOOPT NIET GOED AF. Voortdurend misverstand overheerst. De lezer hoopt op een ommekeer. Er komt geen bevrijding .Osewoudt sterft in wanhoop. De dubbelganger doemt niet op. Een joodse vrouw laat niets van zich horen. Er staat niemand op die recht spreekt en doet.

Het leven van mensen is vaak onherroepelijk. Je hoopt op ommekeer,verbetering,oplossing. Er valt nauwelijks vast te stellen wat goed en kwaad zijn. Het leven is een aaneenschakeling van ongerijmdheden.

Onlangs verscheen er een studie over de liquidaties in de Tweede Wereldoorlog. Allemaal een beetje begrijpelijk maar niemand velt het oordeel over goed en kwaad. Een schot wordt gelost,het lichaam gedumpt. De lezer heeft met Osewoudt te doen. Soms hoop je op een happy end. Dat doet Hermans niet. Vanuit de bijbel heb ik geen antwoord aan Hermans. Ik denk aan de tragische geschiedenis van koning Saul. Hij wordt niet door God en profeet Samuel begrepen. Hij zwerft in het duister. Hij pleegt zelfmoord in de baaierd van chaos en misverstand.

Sociocratie

Sociocratie

Sociocratie betekent dat wat mensen verbindt en wat ze gemeenschappelijk hebben macht uitoefent. Het is een stap verder dan democratie. Bij democratie ligt de voorkeur bij de meerderheid van stemmen. Minderheden worden altijd ontkend en geraken gefrustreerd. In sociocratie wordt met consent besloten. Minderheidsstandpunten worden erkend en tellen mee. Sociocratie bevordert creativiteit. Hoe kunnen we groep bij elkaar houden en gemeenschappelijk tot een beslissing komen. De verbinding van sociocratie met religie(in mijn geval de joods-christelijke variant) is voor de hand liggend. Het gaat om vertrouwen in God als grond van onze werkelijkheid en respect voor onze naaste. God en mens,mens en medemens nemen elkaar serieus. Het gaat om inclusief denken. De ander wordt altijd opgenomen in de besluitvorming. Leren de ander uitnemender te achten dan jezelf. Niet alleen letten op je eigen belang maar ook op dat van anderen. Helaas wordt god vaak statisch verstaan. Bij god ligt alles vast. God beschikt over mensen als over marionetten. Alles is voorbeschikt. .God zoekt bondgenootschap met mensen. Hij ziet de mens als zaakwaarnemer op aarde God overlegt met de mensen:Abraham,Mozes en Jeremia. God drukt niet bepaalde plannen door. Hij blijkt ontvankelijk voor suggesties van de mensen. God hoopt op consent van de mensen. God kan zelfs besluiten herzien en veranderen.

Sociocratie is niet de ideale eindtoestand. Sociocratie is een deugdelijk middel om participatie van mensen in allerlei verbanden te bevorderen en te verdiepen. Mensen mogen niet opzij gezet worden of genegeerd.

In mijn werk heb ik voor zover mogelijk sociocratie toegepast. Iedereen erbij houdenen serieus nemen inclusief je klanten en bezoekers. Overleg,inzet om tegenstrijdige belangen met elkaar te verenigen,Met consent beslissen. Ik herinner me de clientenraad van de Pauluskerk. Soms verzette ik me met kracht tegen bepaalde voorstellen. De tijd ontbrak om direct te beslissen. Ik adviseerde de voorzitter om het voorstel te blijven lanceren met nog meer argumenten. Hij deed dat en na enige tijd ging ik om. Met consent beslissen houdt in dat je de groep bij elkaar houdt. Voorstellen moeten wel grondig voorbereid zijn. Kritiek moet je ,meenemen. Ik herinner mij de opkomst van Leefbaar Rotterdam. Ik voorzag een heftig conflict. Onze keuze voor onze mensen bracht ons in oorlog met Leefbaar. Ik besefte dat dit ook het einde van de subsidie zou kunnen zijn. De mensen bereidden zich voor op ontslag. Er was een gevoel van grote solidariteit. Gelukkig kwamen we het conflict te boven.

Impasses kun je overwinnen door mandaat te geven aan de betrokkenen om de knoop door te hakken. Ik ben altijd een liberaal en vrijzinnig sociocraat geweest. Het bestuurlijk leven is zonder manipulaties,diplomatie en handigheid niet denkbaar. Maar het is altijd een hellend vlak waar je uiterst behoedzaam moet zijn. Tijdens werkzaamheden na mijn pensioen probeer ik nog altijd sociocratische beginselen toe te passen. Ik werk met Somaliers die ik zo serieus mogelijk neem. . Soms raak je wel eens aan lager wal. Maar herstel is mogelijk. Over mensen heersen,hen negeren of belazeren acht ik uit de boze. Sociocratie is een bijdrage aan ethiek van omgang met elkaar. In de politiek voel je je soms gefopt.Ik stem in 2012 op Jolanda Sap van Groen Links. De partij wordt bijna weggevaagd en Sap vertrekt. Sociocratisch gezien voel ik me gefopt. Weg stem.

Desalniettemin vervolgen we met vallen opstaan de weg der sociocratie. Ik en jij kunnen niet zonder elkaar. We moeten in elkaar investeren. Ziekten,rampen en pech moet je op de koop toe nemen. Soms wil je een fiets die automatisch recht rijdt maar je zult moeten leren sturen.

atie betekent…..

Ulrike Meinhof

Ulrike Meinhof

Het is al weer 36 jaar geleden dat haar leven eindigde. Deze vrouw heeft me altijd geboeid. Haar leven was leerzaam. In het verzet tegen kernwapens en de strijd in het belang van arme en ontrechte mensen voelde ik me met haar verbonden. Zij deed scherpe keuzes en trok alle consekwenties.  Zij was diep teleurgesteld in overheid en parlement. Ze heeft haar mond niet willen houden en haar verantwoordelijkheid aanvaard.Tijdens mijn werkzame jaren in Groningen,Indonesie en Rotterdam heb ik vaak slag geleverd met overheden. Ik heb ook de uiterste grenzen opgezocht. In de Nederlandse rechtsstaat kon ik , mij niet verenigen met het drugsbeleid,de bejegening van illegalen, het asylbeleid, het sociale beleid t.a.v werkelozen, gehandicapten, zieken en arme drommels. Geen politieke partij mocht tenslotte mijn hart winnen.
In haar journalistieke werk heeft Urike geprobeerd de politieke onderdrukking en manipulatie te ontmaskeren.Ze deed dat voorbeeldig. Haar werk bracht met zich mee dat ze ondervond dat bekommernis om armen,illegaliteit en de toestand rondom de kernwapens konden leiden tot stiekum gedoe. Eigenlijk lag haar dat niet. Frank,vrij en open vechten.Ulrike trok de grens over en besloot tot participatie in strijd met geweld. Een eerlijke maar toch noodlottige keuze. Ik heb het ook overwogen.Misschien dat ik niet het lef had. Ik begreep dat deze keuze zou leiden tot onverdragelijk isolement.Bankroven,aanleg van wapenarsenaal en aanslagen zijn dan geboden. Ik heb gekozen voor de burgerlijke ongehoorzaamheid.Wat de democratie niet allemaal tevoorschijn kon toveren, was onverteerbaar. Ik heb ministers, taatssecretarissen, parlementsleden, gezagsdragers, ambtenaren diep veracht.
Tenslotte heb ik overwogen niet meer mee te doen. Ik kon mensen als Ulrike waarderen omdat ze hun vuist verhieven. Haar gevangenschap was gruwelijk. De staat wist niet hoe om te gaan met opstandige burgers. Wat haar is aangedaan is volstrekt verwerpelijk.
Heinrich Boll heeft terecht gezegd: de rechtsstaat kan niet worden verdedigd door haar om zeep te helpen. Het is niet gemakkelijk om een rechtsstaat aan te pakken.Er heerst een betrekkelijk democratie en vrijheid. Ik wil niet opgenomen worden in de psychiatrie of gevangenis. Bij die gedachte word ik gek. Mensen mogen niet afhankelijk worden van medelijden en charitatieve hulp.Mensen hebben rechten die bevochten moeten worden. Rawls heeft zijn pleidooi gehouden voor burgerlijke ongehoorezaamheid. De staat bedenkt soms regels en wetten die uiteindelijk inhumaan zijn . Soms zou ik een elektriciteitsmast of een kantoor van de IND onklaar willen maken.Maar dan moet ik in een bunker leven en het risiko van de nachtmerrie van Ulrike lopen. Het eindigt altijd in zelfmoord. Ik ben blij deze vrouw te hebben mogen meemaken.In het grensgebied tussen burgerlijke ongehoorzaamheid en gewelddadig verzet blijft het een uitdaging iets te doen tegen rechteloosheid, onderdrukking. Hoe zal ooit recht worden gedaan aan Palestinen?

Ik ben materie die kan zingen en bidden

Ik ben materie die kan zingen en bidden

Bonhoeffer heeft ons geleerd niet langer uit te gaan een a-religieus apriori. Hij verkoos een a-religieuze wereld. Wij behoren over God te spreken zonder religie, zonder tijdgebonden vooronderstellingen van metafysica. Volgens Bonhoeffer dragen wij God en de hele wereld in ons. God mag niet gebruikt worden om de lacunes s in onze kennis aan te vullen. Het metafysisch verstaan van God raakt op gespannen voet met onze werkelijkheid voorzover we deze kunnen overzien en verstaan. Wij verstaan God niet meer metafysisch. God opent niet de deur van bovennatuurlijk ingrijpen in onze werkelijkheid. Wij mensen moeten onze eigen verantwoordelijkheid nemen zonder God een door ons aangepaste rol toe te kennen. Onze werkelijkheid is een eenheid in die zin dat alle dingen uit dezelfde bouwstenen bestaan. Als gelovige moet ik leren God niet langer binnen het mij vertrouwde kader te beleven Ik moet de God verliezen die vanbuitenaf ingrijpt. God maakt deel uit van mijn werkelijkheid. God is de dragende grond van mijn bestaan. W.B.Drees wiens geschriften ten grondslag liggen aan deze verhandeling citeert Charles Misner die heeft gezegd:”Te zeggen dat God het heelal geschapen heeft,verklaart noch God noch het heelal maar het houdt ons open voor geheimen van ontzagwekkende majesteit die we anders misschien zouden verontachtzamen” .. De werkelijkheid waarvan God de dragende grond is is een compleet geschenk voor ons. Wij mensen willen graag doelen toekennen. God komt ons goed uit. Maar in de evolutie is geen doel te bespeuren. Dingen gebeuren zoals ze gebeuren. Wij mensen zijn er eigenlijk bij toeval. De vernietiging van de dinosaurussen maakte de komst van de mens mogelijk. Mijn geloof is toevallig. God is mij toegevallen. Ik heb God ontdekt of God heeft mij gevonden. Ik zal nooit weten hoe. Ik weet zeker dat ik zelf geen God ben. Mystici als Eckhart beseften dat God het enige zijn is dat in alles werkt. God verenigt zich in zijn liefde met onze ziel. Maar we zullen nooit ten diepste in ons zelf God zijn.

Het ontologisch naturalisme

Alle verschijnselen komen voort uit natuurlijke processen. De natuurlijke werkelijkheid is de hele werkelijkheid die wij kennen,die op ons inwerkt en waar wij op inwerken. Binnen onze werkelijkheid toont zich nergens een spiritueel domein los van de natuurlijke werkelijkheid. De val die ik meemaakte vanuit het vertrouwde scheppingsverhaal in het ontologisch naturalisme was diep. Ik raakte God kwijt. Aan de hand van Teilhard de Chardin,de Procestheologen en tenslotte W.B.Drees c.c. probeerde ik te emigreren naar een andere wereld. Ik moest God verliezen die op willekeurige wijze van buiten af ingreep. Ik werd gefascineerd door de toespraak van Paulus op de Areopagus In God die zich niet door ons mensen laat dienen leven wij,bewegen wij en zijn wij.

De evolutie heeft een wezen voortgebracht:de homo sapiens die zin zoekend en zin scheppend is. Volgens Philip Hefner is de homo sapiens een knooppunt waar twee informatiestromen samenkomen en naast elkaar bestaan. De ene stroom bestaat uit overgeerfde genetische informatie. De andere stroming bestaat uit culturele informatie. Beide stromen komen samen in het centraal zenuwstelsel. De informatie die we cultuur noemen blijft niet opgeslagen in het zenuwstelsel. Deze informatie wordt opgeslagen buiten het menselijk lichaam als zogenaamde extra somatische informatie. De homo sapiens is voortgekomen uit een deterministisch proces dat teruggaat tot de oorsprong van het heelal. Binnen dit proces is vrijheid ontstaan. De mens wordt uitgedaagd tot reflectie. Deze vrijheid is verbonden met verantwoordelijkheid. De mens beschikt over het vermogen om betekeniskaders te vormen waar binnen de concrete gegevens van de ervaring en de implicaties daarvan zin krijgen. De menselijke hersenen onderscheiden zich door hun vermogen informatie te verwerken,waaronder ook valt het construeren van kaders die de gegevens interpreteren die de hersenen ontvangen. De kaders en interpretaties die we construeren kennen betekenis toe aan de gegevens van onze ervaring. Betekenis draagt een uitzonderlijk karakter. Zonder betekenis is menselijk leven onmogelijk. Wij zijn geroepen om met ons brein te geloven. Wij mensen kennen de betekenissen toe. Ons geloof speelt zich af in onze hersenen.

WIJ ZIJN MATERIE

De mens is een mogelijkheid van materie die op bijzondere wijze is georganiseerd. Ons brein is complex en niet gemakkelijk te verstaan. Alle cellen in onze hersenen,het gaat om miljoenen,onderhouden connecties met elkaar. God is een menselijke vondst die ons leven kan leiden. Religie is een verschijnsel binnen onze werkelijkheid. Religie confronteert ons met de verantwoordelijkheid voor wat wij doen met deze wereld. Wij gebruiken metaforen,concepten en beelden met het oog op een moreel en spiritueel leven.

God kan op velerlei wijze voorgesteld worden. God kan een onpersoonlijk wezen zijn. God kan allesomvattende samenhang zijn. God kan alles bepalende kracht zijn of een onachterhaalbare oorsprong van dingen,een vonk van inspiratie. Eckhart hield vast aan de gedachte dat God niet samenvalt met ons diepste zelf. In het conflict met de Paus raakt Eckhart aan de problemen die Martin Buber had met Jung..Buber wil dat mensen zich beleven als personen die zich tot God verhouden van IK tegenover JOU. Jung heeft evenals Eckhart volgehouden dat God en mens met elkaar en naast elkaar bestaan dus niet samenvallen. Ik verenig mij met Buber. God is een tegenover. Zo beleven wij God in ons brein. We dragen God in ons mee maar tegelijkertijd geloven we dat God ons draagt. Wie denkend wil geloven zal niet voorbij gaan aan de resultaten van wetenschappelijk onderzoek. De mens is stoffelijk. De mens is en blijft materie. Maar zo zegt W.B.Drees dat haalt ons mensen niet naar beneden maar de materie omhoog. Materie op de juiste wijze georganiseerd kan vliegen,zwemmen, graven maar ook praten,bidden,mediteren en denken. Denken komt in conflict met geloven als er geloofsvoorstellingen zijn die een ongeloofwaardige breuk veronderstellen in de natuurlijke processen. Als materie kan ik reflecteren over andere werelden die soms een breuk impliceren. . Daar moet ik lang over nadenken. Ik moet God niet manoeuvreren in de hoek waar hij de gaten moet vullen in mijn kennis. Hoop kan een motor zijn in mijn reflectie . Mijn werkelijkheid is niet vanzelfsprekend. Wetenschappelijke bevindingen hebben een open eind. John Fowles zei: zoals de stilte een sonate mogelijk maakt en het witte papier een tekening draagt,zo denk ik over God als grond van mijn bestaan. Jezus is het voorbeeld van een mutatie die nieuwe aspecten van onze werkelijkheid toegankelijk maakt. Jezus trapt vanuit de wereld gevangen in het recht van de sterkste,de slimste die alles selecteert de deur open naar solidariteit mat de minste en compassie met de zwakke. . W.B.Drees introduceert God als hypothese waarin uitgedrukt wordt dat er spanning is tussen de werkelijkheid en het wenselijke,waarbij wij op onze weg in de werkelijkheid ons willen orienteren op het wenselijke. Voor ons is God DE ANDER,het TEGENOVER die ons uitnodigt tot de wenselijke werkelijkheid. Zo wordt bidden wensen, uitzien naar een identiteit die er nog niet is,verwachten vanuit onvrede met wat is. God bestaat in ons. Wij dragen God met ons mee. Gods voorstellingen zijn altijd menselijke voorstellingen. God kan als mysterie worden ervaren

AL WAT IS, IS IN GOD (SPINOZA)

Gods openbaring volgt de weg van menselijke ervaring. Openbaring toont zich in een lang proces van gebeurtenissen,ervaringen en interpretaties en niet in een bovennatuurlijke ingreep als het ware bij toverslag,terwijl zij toch geenszins een menselijk product is. Niet uit maar in onze ervaringen manifesteert zich de zelfopenbaring van God als innerlijke verwijzing naar wat die ervaring en interpretatieve geloofstaal in het leven heeft geroepen. (Schillebeeckx en Houtepen) God gaat ons bevattingsvermogen te boven. Gods gedachten zijn niet onze gedachten. Karen Amstrong stelt terecht dat de onbeschrijflijke realiteit van God correspondeert met onze ontoereikende voorstellingen van God. Jan van Kilsdonk vertelde dat er geen andere openbaring van God is dan de mens. God is nergens anders. God treedt ons tegemoet in de medemens die ons pad kruist. Safranski vertelt van de cultfilm Blow Up. Twee mensen spelen overtuigend tennis. Maar we nemen geen bal waar. De fotograaf krijgt de bal voor zijn voeten. De spelers verzoeken de bal terug te sturen. Hij pakt de bal die er niet is. De spelers bedanken hem’ Over de bal kan men net zo weinig zeggen als over God . Maar het spel is er en zijn dynamiek verandert de toeschouwers ook ons in medespelers. Dat wil zeggen: begin te spelen en dan merken jullie wel hoe echt de bal is. Wanneer jullie van te voren willen weten of de bal er is,zullen jullie nooit beginnen. Dan zal er nooit een spel zijn. De Oosters-Orthodoxen leren dat de wereld in God is .Een icoon maakt God present. Zij die een icoon kussen kussen eigenlijk God. Van zo,n grandioos spel kun je genieten in een orthodoxe kerk. De mens is een betekenisgevend wezen. Wij hebben geen andere toegang tot de wereld en de natuur,tot elkaar en tot God dan langs de weg van betekenisgeving. Van Sallie McFague leerden we dat de wereld Gods lichaam is. Op deze wijze kunnen we ook beter begrijpen wat de Chassidim bedoelden toen ze zeiden dat alles(eten,drinken,slapen,dansen,feesten,driften,bidden en zingen)vraagt om verenigd te worden met God. In de chaos die deel uitmaakt van onze werkelijkheid zetelt God zoals A.A.van Ruler zo treffend onderwees. God wil niet alleen echte kosmos:de afgeronde gestalte,het gave voltooide geheel,het volledige evenwicht,de pure harmonie,de gesloten eenheid,welke zich zelf genoeg is. De mens is er zo maar,hij is een stuk met lot en daad gevulde tijd. God schept chaos. God speelt er mee. De mens houdt van rede,verstand,geest,klaarheid,doorzichtigheid. Maar een mens houdt ook van chaos:bloed,driften,leven. Chaos is het spel van God. Wij mensen zijn de chaos. Wij zijn het spel van God

GELOVEN MET MIJN BREIN

Onder betrekkelijkheid van ons brein versta ik het feit dat mijn brein in betrekking staat met mijn milieu,mijn opvoeders,mijn naasten die ik ontmoet maar ook met mijn geschiedenis,het appel dat uitgaat naar mij,wat mij ziek en gezond maakt. Vergeleken met Swaab en Lamme vind ik dat Antonio Damasio meer recht doet aan deze betrekkelijkheid. In de hersenen van Damasio is het beter toeven. Er is meer ontvangst en communicatie. Niets ligt dogmatisch vast, Swaab is vaak wat te deterministisch. Iemand kan genetisch gezien gedoemd zijn A.te doen maar toch besluiten om B uit te voeren Cultuur verkrijgt meer ruimte bij Damasio. Het is echter onontkoombaar:wij vallen samen met onze hersenen. Wij zijn ons brein. In ons brein vindt geloven plaats. Dat betekent niet dat ik geloof in de ziel als vonk van God , die buiten mijn brein operationeel is. Ik geloof ook niet in een bewustzijn buiten mijn lichaam. God als het ANDERE is het wenselijke dat verweven moet worden met onze werkelijkheid. De evolutie van de menselijke soort is een symbiotische co-evolutie van genetische informatie en culturele informatie(taal,religie). .We moeten niet God,wereld,natuur en schepping laten samenvallen. De aangetroffen werkelijkheid is niet altijd mooi((ziekte,tragiek,dood,oorlog,ruzie)Religie heeft een kritische functie. Het ANDERE,het GEWENSTE heeft betrekking op de marge waar God ontbreekt. Het gewenste verwijst naar God die we in ons meedragen maar die ook ons blijkt te dragen. Onze werkelijkheid is ooit gemaakt van de as van dode sterren. Onze zon zal eens doven. Maar hier en nu participeren wij in het leven met God. Ons einde zal het begin zijn:God zelf . God is MEANING waaraan ons leven ontspringt(Peacocke). Met zijn beleving en verbeelding kent de mens betekenissen toe. Mensen onderling discusseren over de betekenissen. Er is verscheidenheid.Er is behoefte aan waarheid. Het leven is mooi en huiveringwekkend.I k houd aan God vast die mij draagt. God lijdt mee maar berust niet in wat mensen kapot maakt. Betekenissen zijn mij overgeleverd In het licht van wetenschap zal ik bijbelse verhalen ontmythilogiseren. . Aan de God van Mozes,de beeldloze God ken ik de betekenis toe van Vader,Moeder,Vriend,Bondgenoot en Metgezel toe. Ik vertrouw mij aan God toe .Ik verlaat de betoverde wereld en laat het geloof los in God ter verklaring van alle dingen,God die van boven en van buiten ingrijpt. Ik ben mijn brein,denk en geloof. Ik besef dat ik materie ben. Maar ik kan als materie zingen en bidden tot God die me uitdaagt de gewenste werkelijkheid(bv Het koningschap van Christus) te verweven met de mijne. Hans Visser, is emeritus predikant.Hij studeerde aan de Universiteit van Utrecht waar hij ook promoveerde over de rol van de kerk in de stad. Hij werkte in Wijk aan Zee,St Laurens,Leek.Hij was werkzaam in Indonesie(Sulawesi Tengah). en was werkzaam tot zijn pensioen in 2007 bij de Stichting Kerkelijk Sociale Arbeid & Pauluskerk in Rotterdam

Martijn verboden: dat is dom

Martijn verboden: dat is dom

De rechtbank heeft de vereniging MARTIJN verboden. Dat betekent dat pedofielen maar ook hun vrienden,kennissen en familie niet mogen samenkomen in verenigingsverband. Ik vind dit verbod dom. Pedofielen zijn mensen die juist moeten leren op verantwoorde wijze om te gaan met kinderen. Kinderen zijn kwetsbaar en behoeven bescherming. Pedofielen moeten nu volstrekte maatschappelijke afwijzing aanvaarden. Ze kunnen nauwelijks met anderen daarover praten. Ze worden ingedeeld bij psychiatrische patienten en worden abnormaal bevonden. Het gaat echter om hun gecompliceerde geaardheid,die juist contact met anderen noodzakelijk maakt. Er zijn grenzen in het seksuele verkeer van alle geaardheden. Opvoeding is geboden. Een verenigingsverband kan ondersteunen. Onze samenleving is dol op moraliseren. Dat loopt uit in het vercriminaliseren. Dat levert zware straffen op. Dat alles wortelt in maatschappelijke afwijzing. Juist de rechterlijke macht moet de overheid helpen in het hanteren van nuance,voorzichtigheid,respect.

Martijn is verboden:dat is dom. Het impliceert schade voor zowel kinderen als pedofielen.

Rotterdam, 28 juni 2012.

Drank

Drank

DRANK (VAN ZONNESTRAAL TOT DONDERSTRAAL EN OMGEKEERD)

Lezing Seminar Alcoholverslaving door Directzorg Nederland BV in Arminius Rotterdam op 4 juni 2012

Een meisje schrijft over haar vader. “Mijn vader is verslaafd aan alcohol. Hij wil dat niet horen. Gemiddeld een fles per dag. Woedeaanvallen en stiekem drinken. Hij is ziek. Hij zou er misschien wel vanaf willen,maar heeft de kracht niet. Ik weet niet beter of mijn vader heeft zijn hele leven al gedronken en is regelmatig dronken. Als kind weet je niet beter. .Als je ouder wordt ga je je verzetten. Je houdt het angstvallig voor je. Je neemt zo weinig mogelijk mensen naar huis. Als je mijn vader goed kwaad wilt hebben moet je hem vragen of hij niet eens een keer met zijn huisarts wil gaan praten over zijn en ons probleem. Die moed hebben we reeds allang opgegeven. Mijn dronken vader is een donderstraal “ De IJslandse schrijfster Asta Sigurdoardottir die zelf alcoholiste was,heeft op meeslepende wijze haar dronkenschap beschreven in het verhaal”De straat in de regen “Zij vertelt daarin hoe zij een dronken man ontmoet die zegt”God wil dat ik zijn zonnestraaltje ben en steeds voor hem schijn”Op onnavolgbare wijze geeft deze dronken man uiting aan zijn overtuiging. De vrouw beschrijft haar eigen belevenissen.. Deze zijn positief . Ze voelt zich dan ook ongelukkig als een politieman zich over haar ontfermt. Zij beschrijft haar geluk als volgt: ”Ik bleef achter,bedwelmd door de sterke drank en in zalige vergetelheid. Ik vond het heerlijk de druppels te voelen die een voor een zwaar neervielen. Een aangename loomheid trok door mijn ledematen. Ik hoorde een groot orkest spelen in de dakgoten en op de deksels van de asvaten. Het tintelende geluid van vallende druppels werd een symfonie met dalende en stijgende tonen. Het onsterfelijke genie speelde een pianosolo ter begeleiding van dit voltallige orkest. Een aarzelend zoekend staccato. Toen ging het harder regen ,de trommels ruisten en de trommelstokken sloegen als razenden op de vellen . Ik was helemaal gelukkig,merkte geen honger of kou en had een halve sigaret. Dat deed het er niet toe of ik een beetje dorstig was en geen lucifers had?Het leven was werkelijk de moeite waard

 

Van zonnestraal tot donderstraal en omgekeerd

Ik heb in mijn leven vele alcoholisten gekend.Er was een man die zomaar ophield met drinken en tot verbazing een ander leven begon.. Er waren er die probeerden balans te houden(niet steeds onder invloed van zwaar kaliber).Maar ik herinner me ook de vriend die ik onlangs moest begraven..Ook zijn leven was bekort.Hij begon altijd in de middag te drinken en snuifde tussen door met een trouwe vriend coke. Soms was het leven een zonnestraal.Soms viel het orkest uit. Het leven was niet altijd de moeite waard. .Maar hij had een vriend.

 

Ik wil nooit die politieman zijn met zijn nobele bedoelingen..De belevenis van de afzonderlijke individu is doorslaggevend. Drank :het is van zonnestraal tot donderstraal en ook omgekeerd

Ik heb getracht me te verplaatsen in de levens van alcoholisten en non-alcoholisten. Ik wil geen waardeoordeel vellen. Soms weet ik het niet precies. dNoach overleefde de zondvloed maar raakte in dronkenschap .

Ik weet het niet. Hans Visser

Volwassen idealisme

Volwassen idealisme

Idealisme is een spanningsboog …

Idealisme is de spanningsboog tussen de werkelijkheid zoals we deze ervaren en meemaken en` de werkelijkheid die wij wensen en nastreven. Idealisme moet wortel schieten in de werkelijkheid en zich niet daarvan losmaken. Idealisme moet groeien en volwassen worden. Idealisme dient goed doordacht te zijn..Onlangs schreef Wim Blockmans een studie over Metropolen aan de Noordzee(1100-1560) . Het is boeiend om de steden uit de latere Middeleeuwen te vergelijken met de Europese landen uit onze tijd..In de Middeleeuwen bemoeiden de machthebbers zich met het muntstelsel. Muntwaarderingen schiepen vaak onzekerheid. Lonen bleven gelijk maar prijzen stegen. Armen werden het zwaarst getroffen. De huidige Eurocrisis treft opnieuw de zwakken. . Nederland gedraagt zich als strenge schoolmeester maar de gewone Griek of Spanjaard crepeert. In de late Middeleeuwen ontstonden in steden genootschappen die in de handel solidariteit nastreefden. De mensen wilden zich laten leiden door verantwoordelijkheid voor de naaste. Bestuurders moesten leren rekening te houden met hun burgers. Van geweld moest worden afgezien. Ieder moest goed nadenken en zich houden aan de wet. In het huidige Europa plegen de mensen heftig verzet zoals in Griekenland maar worden ook overal Occupy achtige demonstraties gehouden. De mensen zijn beu van graaicultuur. Ze verzetten zich tegen vriendjespolitiek en corruptie die het casinokapitalisme kenmerken. Het is verrassend te constateren dat satire de draak steekt met corrupte machthebbers. Je zou op dit punt Freek de Jonge uit onze tijd kunnen vergelijken met De Vos van Reynaerde uit de dertiende eeuw. Ondanks de gruwelijke pest,watersnoden en hongersnoden doofde het idealisme niet. De mensen werden geconfronteerd met zakkende veenbodem (door turfwinning) en vreselijke overstromingen(geen Delta werken).Maar zij vonden de windmolens uit. De mensen leerden met elkaar te overleggen en begonnen te denken volgens het poldermodel dat in onze tijd werkgevers en werknemers tezamen met politici bij elkaar brengt om oplossingen te zoeken. Idealisme perkt de macht in. Het nodigt uit om gezamenlijk het algemene belang te onderstrepen en waar mogelijk met elkaar alles te delen. In de latere Middeleeuwen valt de kerk tegen. Innerlijk werd de kerk verscheurd door verdeeldheid(er waren soms 3 Pauzen). De kerk had geen antwoord op de onzekerheid onder de mensen. Rituelen en aflaten waren meer populair .De kerk verwees altijd naar de zonde van de mensen die Gods toorn opriep(door middel van ziekten,oproeren,honger,opstanden,rondtrekkende bendes et. )Het celibaat werkte van geen meter. Veel pastores verwekten kinderen.. In onze tijd worstelt de kerk met het seksuele machtsmisbruik. Velen keren de kerk de rug toe. Het verplichte celibaat ettert verder. Maar gelukkig kenden we in de Middeleeuwen de bedelmonniken die in verstaanbare volkstaal de naaste liefde verkondigden. Erasmus stond op en vroeg wanneer we eindelijk eens Jezus serieus gaan nemen. Deze vraag kunnen we ook in onze tijd stellen. In tegenstelling met Paul Scheffer die de stad associeert met desintegratie kies ik voor de positieve stadsbeelden van Claude Fischer en Herbert Gans. De menselijke creativiteit is een bron van mogelijkheden om te reageren op de omgeving. Mensen zijn geen laboratoriumratten die reageren op determinerende factoren in hun omgeving. De mens is een cultuurdrager die in staat is om de gevolgen van de krachten uit de omgeving te verwerken,te weerstaan en te reguleren. Zo is het idealisme de motor die de kracht produceert om de ervaarbare werkelijkheid om te zetten in gewenste werkelijkheid.. Etzoni pleit voor een mozaiek.Een mozaiek is veelkleurig en vertoont allerlei patronen. Deze mozaiek omvat asielzoekers,illegalen,christendemokraten,sociaal democraten,liberalen,PVVers,christenen,joden moslims,niet religieuze humanisten etc.etc). Onze multiculturele samenleving is een eilandenrijk geworden waar nog veel bruggen gebouwd moeten worden. Integratie is nooit voltooid. We zijn onderweg. Onze eigen identiteit is nooit klaar. Voortdurend zijn we in interactie en in contrast met anderen. Ons idealisme droogt niet uit. We hopen op meer bruggen. Deze hoop is een motor van onze actie

Dr Hans Visser
Boompjes 582
3011 XZ Rotterdam
j.visser@simpc.nl

De theologie van de revolutie

De theologie van de revolutie

In leven en werk was de Theologie van de Revolutie een warme inspiratiebron. We keren terug naar de zestigerjaren van de vorige eeuw. De Wereldraad van Kerken lanceerde in de jaren van 1965-1968 bijeenkomsten waar de theologie van de Revolutie werd uitgedragen. Naast de legendarische Che Guevara (Cubaanse revolutionair die revolutie wilde exporteren naar andere landen in Afrika en Zuid Amerika en in 1967 om het leven kwam) speelde de Colombiaanse priester Camilo Torres een gewichtige rol. Hij trad toe tot een guerrillabeweging in 1965. In 1966 werd hij vermoord. Na lange overwegingen kwam hij tot het inzicht dat revolutie onvermijdelijk is als daad om naastenliefde te verwezenlijken. Naastenliefde mag niet doven in passiviteit als onrechtvaardige structuren mensen onderdrukken. Christenen leren de mens als ondeelbaar geheel te aanvaarden. Lichaam en ziel, geest en natuur, menselijke factoren en sociaal economische factoren, horen bij elkaar. Torres besefte dat het onmogelijk was christen te zijn zonder zich te verdiepen in de problemen van materiële ellende. Winsten en investeringen moeten onder controle komen van de overheid. De staat moet kunnen ingrijpen in de productiemiddelen. Torres werd geïnspireerd door zijn geloof in het Koninkrijk van God. Hij achtte zich geroepen dat Koninkrijk van God in zijn eigen tijd te stichten en uit te breiden. Koninkrijk van God is de door God gewenste werkelijkheid die gekenmerkt wordt door vrede, gerechtigheid, vrijheid en betrouwbaarheid. Jezus is daarvan de demonstratie. Torres worstelde met de vraag hoe dat Koninkrijk gerealiseerd kon worden. Hij stelde vast dat geweld onvermijdelijk zou zijn. Torres hing communistische ideeën aan. Banken, verzekeringsmaatschappijen, ziekenhuizen, klinieken, fabrieken, grossiers van medicijnen, openbaar vervoer, radio en TV, exploitatie van natuurlijke rijkdommen moeten eigendom van de staat worden. Torres ergerde zich aan de kapitalistische kliek die met steun van de kerk het volk onderdrukte Torres wilde dat liefde werkzaam gemaakt werd als middel van techniek en wetenschap Hij raakte overtuigd van de noodzaak van revolutie om de hongerige te voeden, dorstige van water te voorzien, naakten kleding te geven. Torres gaf een eigentijdse uitleg aan het begrip Koninkrijk van God.

Wat betekende Torres voor ons?

Torres werd vermoord toen ik met mijn werk begon. In Leek en Marum werkte ik als functionaris ten behoeve van werk onder jongeren in het Zuid Westerkwartier van de provincie Groningen. De theologie die ik hanteerde had een hoog politiek karakter. Dat impliceerde conflicten met de kerk en samenleving. Er waren gelukkig altijd autoriteiten zoals de burgemeester van Leek J. Zwart die mij de ruimte gunde. Ook mobiliseerde ik jongeren tegen de oorlog in Vietnam. Johnson moordenaar prijkte op mijn raam. Ik werd door de politie ontboden wegens belediging van een staatshoofd. Samen met jongeren demonstreerden we tegen NAVO en WARSCHAUPACT. Ik bewonderde de jongeren uit de dorpen die scherp gevolgd werden door hun dorpsgenoten. Ze hadden durf. We propageerden de verkoop van rietsuiker om de ontwikkelingslanden te steunen. We gingen tekeer tegen de bietsuiker die elders in de provincie Groningen geproduceerd werd, We gingen het conflict aan met winkeliers die weigerden rietsuiker te verkopen. Tot ongenoegen van autoriteiten en bestuurders steunden we jongeren op scholen in hun gevecht om meer democratie. We maakten propaganda voor het weigeren van militaire dienst. Ik voelde me verwant met Torres. Ik besefte dat ik het voorrecht genoot in een democratische rechtsstaat te leven. Van Torres leerde ik om het begrip Koninkrijk eigentijds te vertalen. Gerechtigheid, vrijheid en opkomen voor de zwakken probeerde ik te koppelen aan personen, gebeurtenissen en beleid in onze eigen tijd. Ik leerde dat naastenliefde moest uitmonden in verzet Van mijn leermeester Hans Hoekendijk leerde ik dat de kerk alleen kan functioneren in de situatie van het ogenblik. Gods toekomst moet gestalte krijgen in onze tijd. De gelovigen zijn altijd onderweg. Ze zijn nog niet aangekomen De kerk dient een theo- politieke gebeurtenis van bevrijding te zijn. Wanneer Jezus nog niet is gearriveerd vindt er geen bevrijding tot menselijke waardigheid plaats. Hoekendijk leerde ons dat Jezus niet alleen present is in brood en wijn (eucharistie en avondmaal) maar ook in de hongerige, dorstige en gevangene.

Theologie mikt op bevrijding

Van Gustavo Guetiérrez hebben we geleerd dat kennen van God(een bondgenootschappelijk relatie)inhoudt dat gerechtigheid geschiedt(recht doen aan armen en verdrukten)Wie niet zich verzet tegen onrechtvaardigheid verwerpt eigenlijk God. De spiritualiteit van bevrijding moet gericht zijn op de bekering tot  de naaste,tot de onderdrukte,tot,de uitgebuite  sociale klasse, tot het geminachte ras,het  overheerste land.. Zich bekeren betekent zich welbewust en concreet engageren in het proces van uitgebuite mensen. Edelmoedigheid is niet voldoende. Je moet leren de situatie te analyseren en een strategie te ontwikkelen voor het handelen
In de Theologie van de Revolutie worden we herinnerd aan de lofzang van Maria na de aankondiging van zijn geboorte. Het Magnificat luidt: “Hij heeft machtigen van de troon gestort en eenvoudige verhoogd. Hongerige heeft hij met goederen vervuld en rijken heeft hij ledig weggezonden”. Deze woorden getuigen van een ongekende radicaliteit van Het Koninkrijk van God (de door God gewenste werkelijkheid) dat in Jezus onder ons is gekomen. Wat ons ten slotte te wachten staat (de eschatologie) is onze drijfkracht. We handelen in de huidige actualiteit en sluiten aan op de urgentie. Ernst Bloch wordt vaak als getuige opgeroepen. De mens is degene die hoopt,
die zijn toekomst droomt, maar het gaat hier om een actieve hoop, een hoop die de bestaande orde omkeert. De hoop is een dagdroom die zich projecteert in de toekomst. Hoop is het nog niet-bewuste, de psychische voorstelling van het nog niet zijn, de Hoop doet zich kennen als de sleutel van de menselijke existentie, die zich via de transformatie van het heden op de toekomst richt. Moltmann heeft zich aan gesloten bij Bloch. De huidige orde, het zijnde wordt ten diepste uitgedaagd door de belofte dankzij de hoop op de verrezen Christus. Voor Moltmann is de transcendente hoop die maakt dat de mens de smart van het heden leert kennen. De gebeurtenis van de belofte is dus het begin van de kritiek op al het zijnde. Dood en opstanding van Jezus zijn onze toekomst omdat ze ook ons heden zijn, vol gevaren en hoop. Wie kiest voor het Rijk van God kiest voor de wereld. De christenheid heeft de mensheid niet te dienen opdat deze wereld blijft wat zij is maar opdat zij zich verandert en wordt wat haar belofte is. Hoop wordt als gave aanvaard, Deze aanvaarding betekend NEEN zeggen tegen het onrecht, protesteren tegen de vertrapping van mensenrechten. Ook Metz speelt een belangrijke rol. Politieke theologie leeft uit de hoop dat de kerk door de uitoefening van haar maatschappijkritische functie tot een nieuw zelfbewustzijn zal komen Het Koninkrijk van God is het einde van alle overheersing van de ene mens over de andere. Paus Johannes XXIII was een groot inspirator. Volgens hem dient de kerk voor de ontwikkelingslanden zich aan zoals ze is en zoals ze wil zijn als de kerk van alleen inzonderheid als de kerk van armen. Armoede is niet acceptabel. Het is een onwaardige staat die afbreuk doet aan de menselijke waardigheid. Armoede is onverenigbaar met de komst van het Rijk van God, een Rijk van liefde en gerechtigheid.

Inspiratie gaat voort

De inspiratie die ik tijdens mijn Groningse jaren ondervond groeide verder uit tijdens mijn verblijf in Indonesië gedurende de zeventiger jaren. Ons besluit om naar Indonesië te gaan werd ingegeven door de wil om mee te werken aan de vermindering van armoede. Het gebied waar ik verbleef( Centraal Sulawesi) behoorde tot de armste gebieden van de archipel. We werden geconfronteerd met grootschalige corruptie, gebrek aan vrije pers, militair machtsmisbruik, het doordrukken van overheidsbeleid in de verkiezingen. Martelingen van mensen die van communisme werden beschuldigd. Manipulatief handelen door ambtenaren en handelaren om  boeren te verleiden tot het kappen van ebbenhout, het gedrag van handelaren die voor de oogst reeds de rijst voor voordelige prijzen voor hen zelf opkochten van boeren. Ik heb getracht in deze situaties theologie te bedrijven. Ik tekende verzet aan en probeerde bondgenoten te werven, hield kritische discussies en opperde in lezingen andere uitwegen. Dat bracht allerlei kleinere en grotere conflicten met zich mee in de relatie met ambtenaren, militairen, rijken. Ik probeerde gelijktijdig in mijn strijd ook steun te verwerven onder ambtenaren en militairen. Daar kreeg ik steun die mij goed te pas kwam indien andere ambtenaren en militairen mij ten val wilden brengen. Ik heb getracht mij zoveel mogelijk te solidariseren met de mensen en maakte nauwkeurig studie van de situatie. Voor mijn strategie koerste ik soms op eigen kompas maar vaak in overleg met anderen van wie ik steun verwachtte. Ik ontdekte ook dat armoede niet altijd herleidbaar is tot klassenstrijd. Soms wortelt armoede in culturele verhoudingen. Familieverhoudingen zijn vaak doorslaggevend. Men wordt geacht elkaar te steunen ook in financiële problemen. Daarbij treedt misbruik op. Mensen trekken elkaar financieel naar beneden. De mensenrechtensituatie was tijdens het bewind van Suharto niet optimaal. Ik heb de grenzen verkend en heb standpunten ingenomen. De conflicten met tegenstanders waren heftig. Ten slotte moest ik mij verantwoorden bij de generaal van de Merdeka divisie waaronder Centraal Sulawesi viel. De generaal prees mijn openhartigheid maar zette wel uiteen dat ik hier en daar grenzen overschreed. Maar wie hard werkt maakt fouten. Hij wilde mij niet wegsturen maar gaf de kerk adviezen over de voortzetting van mijn werk. Toen een andere bevriende generaal, die ook Gouverneur was van de provincie werd overgeplaatst, verviel mijn steun en toeverlaat en sloegen mijn vijanden genadeloos toe. Ik moest na 8 jaar Indonesië verlaten als ongewenst persoon die zich schuldig had gemaakt aan subversieve activiteiten. Ik prijs mijn collega’s die achter mij bleven staan.

Marxisme

Uiteindelijk heb ik getracht om het communisme goed te verstaan. Ik koesterde sympathieën omdat sommige communistische ideeën strookten met mijn christelijke ideeën over het Rijk van God. Ik was minder enthousiast over de stalinistische uitwassen en gewelddadigheid van de bende van vier tijdens de culturele revolutie onder Mao. Kliekvorming, corruptie in eigen kring, ondemocratisch handelen, gebruik van geweld en de onderdrukking stonden mij tegen. Het kapitalisme verkreeg een meer menselijk gezicht maar werd niet in zijn grondslagen aangetast
Gorbatsjov. (Rusland) en Deng (China ) deden knappe pogingen tot restauratie en hervorming. Gorbatsjov overleefde zijn reformatie niet. Zijn land zakte uiteindelijk weg in een banaal kapitalisme. Deng overleefde omdat hij de economische hervormingen, die riekten naar vrije markt en kapitalisme hield binnen de perken van het communisme. Hij overleefde.
Als middelbaar scholier lazen we het Communistisch Manifest. Twee groepen worden onderscheiden. De bourgeoisie bestaat uit de klasse van kapitalisten die bezitters zijn van de productiemiddelen. De proletariërs zijn de loonarbeiders die hun arbeidskracht moeten verkopen. De kapitalisten hebben de wereldmarkt tot leven geroepen. De behoefte aan steeds uitgebreidere afzet voor haar producten jaagt de bourgeoisie in haar gewetenloze handelsvrijheid over de gehele aardbol. De communisten bepleiten de opheffing van het private eigendom. Het kapitaal is een maatschappelijke macht. Gewelddadige omverwerping van de maatschappelijke orde is geboden. De proletariërs hebben niets te verliezen dan hun ketenen. Zij hebben een wereld te winnen. Marx roept de proletariërs van alle landen op zich te verenigen. In het Westen is waarneembaar dat het socialisme als situatievariante gestalte van het communisme de onmenselijke macht van het kapitaal terugdringt en probeert tot een acceptabel vergelijk te geraken. Later heeft Adam Schaf gezegd dat het humanisme dat de mens als hoogste goed beschouwt voorwaarde schept om menselijk geluk te garanderen. De mens is de autonome smid van zijn lot. Het marxistische humanisme keert zich tegen alle verhoudingen die de mens vernederen. De mens moet zich zelf bevrijden Zij die uit naam van het privébelang het geluk van de mens in de weg staan moeten uit de weg geruimd worden.

Blootstaan aan verandering

In de jaren zestig leerde ik mijn medeauteur Reinder Hovinga kennen. Hij was afkomstig uit een klassiek communistisch milieu. Ik voelde me direct verwant met Reinder en zijn vader. We droegen een gemeenschappelijke inspiratie uit tot het organiseren van politieke acties. De Theologie van de Revolutie was een betrouwbare toegangsweg tot bevrijding en gerechtigheid. We zijn aan onze uitgangspunten trouw gebleven. De staat draagt verantwoordelijkheid voor de productiemiddelen. De staat is verankerd in parlementaire democratie. Corruptie en kliekvorming moeten worden voorkomen. Het is dus onaanvaardbaar dat arbeiders de laan worden uitgestuurd wanneer het kapitaal op is. Uiteraard kan er markt zijn indien de staat regisseur is. Niet iedereen behoeft evenveel te verdienen, maar nivellering is een probaat middel om balans te houden. Wat Marx zich niet bewust was dat de arbeider zich ook kan ontwikkelen tot kapitalist. Hij maakt zich niet meer druk om gerechtigheid voor allen. Van groot belang is het verschijnsel verdelen met elkaar. Solidariteit is het fundament van de samenleving. Mensenrechten zijn van eminent belang. In de praktijk heeft het communisme daarin niet uitgeblonken. Sinds Marx is de samenleving ingrijpend veranderd. De informatiemaatschappij heeft de wereldmarkt mogelijk gemaakt. Alleen profiteert niet iedereen daarvan. De rijkdommen zijn niet gelijk verdeeld over de wereld. Arme landen hebben vaak het nakijken. Ze worden gedwongen aan het kapitalisme mee te werken. De hulpverlener bedenkt bovenal zijn eigen broekzak.
Reinder en ik werden geïnspireerd door de zestiger jaren in de vorige eeuw. We beleven nu onze eigen zestiger jaren in de nieuwe eeuw. We zijn opnieuw teleurgesteld geraak in de het kapitalisme dat zoals gezegd een menselijker gezicht heeft aangenomen maar nog altijd erg hard is voor de armen. De economische crises in deze eeuw zijn fataal voor de voortgang van het kapitalisme. Overduidelijk is dat sommige rijken alleen wisten te graaien. Zij ontvingen bonussen en verdienden abnormaal veel. Zij gokten om zoveel mogelijk rendement te verkrijgen. Door hun onderdrukkende handelingen maakten zij mensen arm en werkloos. De overheid heeft de regie uit handen gegeven. Geld verslindende oorlogen werden gevoerd. Uiteindelijk hebben mensen hun spaarcenten verloren. Pensioenen verdampten. De werkeloosheid stortte vele burgers in de ellende. Mensen moesten hun huis verlaten. De filosofische grondleggers van het kapitalisme Paley, Smith, Bentham en Stuart Mill zouden verbijsterd raken over de huidige kredietcrises. Zij geloofden nog dat Gods wil corrigerend zou werken. Adam Smith wilde het menselijk egoïsme beteugelen. De overheid moest corruptie bestrijden en investeren in onderwijs. Onbeschaamd is het optreden van kapitalisten. Zij werden door bovengenoemde filosofen uitgescholden voor dwazen en varkens. We mogen niet vergeten dat de kapitalist leeft in ieder mens. Droefenis over de voormalige Sovjet Unie waar het bikkelharde kapitalisme toesloeg. Het is nog voorstelbaar dat iemand het belang van de ander doorberekent in zijn ei, anderen wegdrukt. Ik zou een situatie varriante vorm van communisme de wereld toewensen. Binnen strakke grenzen is marktwerking mogelijk mits de overheid waakt over het belang van alle burgers.

Gods revolutie

In de jaren zestig was Harvey Cox een vermaard en inspirerende theoloog. Hij solidariseerde zich met de armen n Amerika en verwierf populariteit in Europa. Cox ziet de doop van Jezus als een daad van Gods revolutie. In de Jordaan wordt Jezus door een ongeciviliseerde profeet uit de rimboe Johannes gedoopt. Deze doop impliceert een verwerping van de traditionele tempel cultus in Jeruzalem. Jezus, verkiest het anti klerikalisme en vereenzelvigt zich met het gespuis van zijn dagen dat buiten de wet staat. In de jaren zestig riep de Wereldraad van Kerken op om kerk te zijn voor anderen. Niet de gerichtheid op zich zelf als kerk maar wel diep geïnteresseerd in de lotgevallen van de naaste in nood. De Amerikaanse theoloog Shaul met uitgebreide ervaringen in Zuid Amerika is ervan overtuigd geraakt dat de beslissende vragen van humanisering en onthumanisering van het menselijk leven worden beslecht aan de fronten van de revolutie. Volgens hem kan participatie van christenen in revolutionair geweld geboden zijn. Shaul ziet de revolutie in messiaans licht. Ten onzent heeft iemand als Bert ter Schegget zich daarvoor warm voor gemaakt. De christen graaft zich niet in in de gevestigde orde maar kijkt naar de orde aan gene zijde van de verandering.

In ons verhaal gebruiken we vaak de term revolutie. Wat is revolutie precies?Arthur Rich heeft revolutie als volgt gedefinieerd: onder revolutie worden verstaan alle technische, sociale en politieke veranderingen, die door de mensen met opzet in een actief engagement en in een snel handelen tot stand worden gebracht en die in het teken staan van een nieuwe opvatting van de gehele samenleving. In de revolutionaire bewegingen van onze tijd komen bepaalde tendensen aan het licht die corresponderen met de gerechtigheid die in de komst van Jezus Christus van Gods wege gestalte krijgt. In de jaren zestig heeft de Nederlandse Hervormde Kerk gesteld dat geweld als enige weg wordt aanvaard waar het afzien van geweld het afzien van recht betekent. Volgens Shaull moet liefde ingaan op de structuren waaronder de mens leeft. Met goed overleg wordt veel niet echt opgelost. Er is soms geen andere weg dan revolutie. Sperna Weiland meent ook dat het theologiseren in revolutionaire situaties er van uit gaat dat het ten diepste gaat om vrijheid en humaniteit van de samenleving. Shaull als een van de grondleggers van de Theologie van de Revolutie geloofde er stellig in dat God present was in de revolutie.

Inspiratie moet nooit uitdrogen maar telkens weer gevoed worden

In de jaren tachtig kwam ik in contact met echte oercommunisten zoals Joop M Met hem samen spanden wij ons locaal en landelijk in voor werklozen en WAO’ers Het waren de jaren dat ik besloot te kiezen voor groepen die in de knel geraakten: daklozen, druggebruikers, seksuele minderheidsgroepen als transseksuelen en pedofielen, illegalen, allochtonen en vluchtelingen. Ik maakte van de Pauluskerk in die dagen een herberg, meditatie centrum en actiefront voor al deze groepen. Ik zorgde ervoor dat mijn inspiratie uit de zestiger jaren niet opdroogde, Ik besefte dat de tijden veranderden. De geschiedenis stond niet stil. Ik ontdekte dat de balans in onze verzorgingsstaat verstoord raakte. Teveel mensen koesterden zich in de verzekering van wieg tot graf in onze verzorgingsstaat Mensen leerden hun hand op te houden maar oefenden zich onvoldoende in eigen verantwoordelijkheid. In de jaren zeventig hadden de socialisten in ons land onder leiding van Joop den Uyl communistische grondidealen op eigentijdse wijze gerealiseerd. We moesten ontdekken dat de arbeider zelfgenoegzaam werd. Als hij zelf de buit binnen had dan voelde hij niets meer voor ontwikkelingshulp. Autochtone en allochtone arbeiders gaven elkaar niet de ruimte. Er kwam afwijzing. We ontdekten de illegaal die dreigde ons werk af te pikken.
In die jaren ontdekte ik Manuel Castells. Hij had behoefte aan een correctie van het marxisme. Castells vond klassenstrijd niet meer zo actueel. Hij vroeg meer aandacht voor sociale bewegingen die probeerden te geraken tot invulling van stedelijke zingeving. Sociale bewegingen mobiliseren mensen aan de basis en proberen hun sociale verlangens om te zetten in politieke eisen waarbij ze in botsing komen met het dominante kapitalistische ethos van accumulatie van kapitaal, concurrentie en winst. Sociale bewegingen proberen de overheid te winnen voor de door hen gewenste veranderingen. Op locaal stedelijk nivo heb ik getracht  in  de geest van Castells de sociale bewegingen te mobiliseren (ontwikkeling van strategie, analyse van problemen, winnen van bondgenoten en proberen locale patijen te strikken) Sociale bewegingen moeten hun eigen zingeving toekennen aan de stedelijke samenleving. Druggebruikers mobiliseerden zich voor de legalisering van drugs, Kaapverdianen boksten met de Ned-Lloyd over onterechte ontslagen, illegalen spanden zich in voor verblijfsvergunningen etc. Vaak lukte het om locale -politieke partijen te winnen. Verbazingwekkend vond ik de samenwerking met VVD ers. Maar ik moest ook vaststellen dat het kapitalisme niet ten onder ging. Vakbonden werden soms uitgeschakeld De staat deed een stap terug. De staat begon bepaalde activiteiten te dereguleren. Privatisering sloeg als een bom in. De staat liet nutsvoorzieningen (gas en elektriciteit en telefoon) gezondheidszorg, en openbaarvervoer verprivatiseren. Privatisering ging gepaard met verinternationalisering.
Mijn sociale bewegingen kwamen toch in de knel. In het huidige kapitalisme gaan groei en neergang samen. Castells wilde revolutie onttrekken aan de communistische partijen. Hij gaf de revolutie terug in handen van de mensen zich zelf bevrijden. Sociale bewegingen organiseren zich rondom bepaalde onderwerpen en worden actief met partijen, zonder partijen, en boven partijen. Sociale bewegingen ontwikkelen zich tot tegenculturen, een alternatief in de door hen gewenste stad. Ik heb het met  succes en mislukking getracht dit te realiseren. Maar locaal werden we gedwarsboomd door nationale en internationale politiek. Ik hoopte op doorbraak die uitbleef. De revitalisering van locaal bestuur bleef uit. Rechtse populistische krachten kregen op de duur de overhand Tot mijn verdriet moest ik steeds meer vaststellen dat de nationale staat niet langer de toeverlaat was voor de burgers. We zien tot onze verbijstering dat de markt in plaats van de staat treedt. De privatisering kent geen grenzen meer. Zelfs politie, veiligheid en gevangeniswezen wenst men te privatiseren. De markt regeert. We hebben het gevecht verloren. De globale economie wordt gekenmerkt door flexibel management, decentralisatie en wereldwijde netwerken. Kapitalisten horen niet meer tot een bepaalde klasse, Kapitalisme is nu een netwerk bestaande uit kapitaalstromen die elektronisch door de wereld geleid worden. De globale economie stoot mensen af. Zij tellen niet meer mee. Zij vallen uit de boot. Ze worden rechteloos. Ze zijn werkloos en hebben nauwelijks inkomen.
De Theologie van de Revolutie was een inspiratiebron. Binnen de politieke situaties waarin ik mij bevond heb ik getracht de in mijn ogen gewenste werkelijkheid van God vorm en inhoud te geven. Nu ben ik gekomen aan het einde van mijn zestiger in deze eeuw. Aan gevoelens van teleurstelling valt niet te ontkomen. De twee wereldmachten de VS en China verblijden ons niet. Chinezen proberen communisme en kapitalisme met elkaar te verbinden. Men is uiterst bekwaam in kapitaalvergaring. Maar de situatie rondom mensenrechten stemt tot bedroevendheid. De communistische revolutie droomde van vrijheid. Dat werd niet het kostbaarste goed. In de VS is de situatie rondom mensenrechten bevredigender. Maar de economische situatie maakt verdrietig. President Obama die als democraat zijn socialistische dromen probeert te realiseren stuit op heftig verzet van liberale kapitalisten die elke overheidsbemoeienis afwijzen. Er wordt altijd een beroep gedaan op eigen verantwoordelijkheid. Maar miljoenen Amerikanen creperen van armoede. Afhankelijkheid van charitatieve initiatieven (gaarkeukens) schiet wortel. In Europa raak je de weg kwijt. Arbeiders die profiteren van welvaart hebben een hekel aan buitenlanders, wijzen asielzoekers de deur uit, houden niet van migranten, willen genadeloos optreden tegen mensen aan de zelfkant, scheppen overvolle gevangenissen etc. Zij hebben van de oorspronkelijke idealen van het communisme niets begrepen. De rechtse populistische partijen roepen bij mij diep ongenoegen op. Hun bekrompenheid, hun nationalisme, hun aversie tegen moslims doen mij walgen. Dat roept bij verzet op. Soms denk je ook aan mogelijkheden van gewelddadig verzet. Maar ik besef dat geweld zich tegen me zelf keert. De parlementaire democratieën bieden de mogelijkheid om lui weg te stemmen en een voorkeur te geven aan partijen die zich bekommeren om ontwikkelingshulp, arme mensen die ziek zijn, werkelozen, asielzoekers, moslims etc. Deze weg moeten we eerst volgen. Wel zou ik hopen als in ons parlement krachtig wordt opgetreden tegen politici die onder mom van vrijheid van meningsuiting de gruwelijkste beledigingen uiten aan het adres van medeburgers. Als gepensioneerde sta je soms machtelozer. Wat rest mij buiten het stemmen om? In geschriften, lezingen, preken en discussies kan ik de revolutie levend houden. Castells heeft me voldoende inspiratiegegeven om locaal te ondernemen wat mogelijk is. Maar bekrompen nationale politiek en internationale crises in de financiële wereld zetten mij buiten spel. Ik volg vaak de economische rubriek van RTL TV. Dat is een wereld waar ik buiten sta, ik begrijp er soms niets van, ik wil het weten, ik heb geen geld en vermogen. Ik blijf van mening dat delen met elkaar de uiteindelijke oplossing is. In het Kapitaal windt Marx zich op over de Hollandse slavernij. Ongekend bruut en weerzinwekkend wat wij in VOC tijden gedaan hebben met medemensen. Die opwinding blijf ik voelen. In deze wereld zijn de vluchtwegen geopend naar maffia, nationalisme en fundamentalisme. Dat veroorzaakt veel onheil. Toch heeft de Theologie van de Revolutie mij geleerd dat solidariteit het cement is van onze samenleving. Solidair met de minsten hier en de armen ver weg. Solidariteit spoort ons aan met elkaar te delen. Hoe besteed ik mijn geld. Ik moet ook bondgenoten zoeken, alleen red ik het niet.
Shaull geloofde dat God in de revolutie is. We zullen niet nalaten God te zoeken waar de minsten zijn. Zij zullen voorop gaan.

Hans Visser

De seksuele revoluties

De seksuele revoluties

De zestiger jaren..DE SEKSUELE REVOLUTIES

De zestiger jaren van de vorige eeuw leidden tot een omslag in de seksuele moraal. Voor mensen opgevoed in het klimaat van de traditionele christelijke moraal was dit een schokkend gebeuren.
De zestiger jaren waren de tijd dat we aanvingen met relaties. We gingen eerst over de platgetreden paden. Met moeite liet ik vernieuwing van gedachten toe. Seksualiteit was het gebied waar we zo lang mogelijk trouw bleven aan wat onze ouders ons geleerd hadden. Seks voor het huwelijk bleek lang onbespreekbaar. Toch was het onze hoogleraar in de Ethiek J. de Graaf die mij bemoedigde met de uitspraak: ”Wat in liefde geschiedt, kan ethisch niet veroordeeld worden“. Deze uitspraak werd een belangrijk houvast. Het werk onder de jongeren in het Zuidelijk Westerkwartier van Groningen confronteerde mij met ingrijpende veranderingen in de seksuele moraal onder jongeren. Ik hield niet van afwijzing en probeerde mij hierin te verdiepen. Ik wilde met jongeren samen optrekken en uitvinden wat goed en minder goed was. Ik ondervond veel steun van Dr. C.J.B. Trimbos (Man Vrouw, de relatie der seksen in een veranderende wereld) en J. de Graaf (De Ethiek van het immoralisme). Trimbos werd later hoogleraar Sociale Psychiatrie aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam. In de jaren tachtig toen ik mij bezighield met druggebruikers nodigde hij mij een keer uit om mij lof toe zwaaien voor mijn werk.
J. de Graaf verstaat onder de ethiek van het immoralisme, de theoretische rechtvaardiging van een praktische ontkenning van de traditionele moraal. De moraal is tegen de natuur,tegen de vrijheid,tegen het spontane leven, ze onderdrukt de sterke enkeling ten bate van de middelmatige algemeenheid, zij haat de uitzondering en dwingt het leven in een keurslijf. Dit sprak mij geweldig aan. Het opende ruimte. Hier werden de eerste anarchistische zaadjes in mijn leven gezaaid. Opvallend is dat het wantrouwen tegen zedelijke normen samengaat met de roep om een nieuw ethos. In het immoralisme worden echtheid, authenticiteit, het zich zelf zijn tot morele maatstaf. Het gaat om spontaniteit. Het immoralisme verwerpt regel, wet en doel. Immoralisme opent de poort naar engagement. Wie zich engageert kiest partij en durft vuile handen te maken.
Trimbos (in zijn Man en Vrouw) merkt op dat het traditionele christendom geleid heeft tot angst voor de seksualiteit en de daaruit voortvloeiende taboementaliteit. De puriteinse instelling ten opzichte van het geslachtsleven is altijd toonaangevend geweest. De eerste sexuele revolutie vond plaats na de eerste wereldoorlog en betekende de afrekening met de taboes uit de Victoriaanse sexuele opvattingen. De tweede sexuele revolutie voltrok zich geleidelijk na de tweede wereldoorlog. De seksualiteit komt in dienst te staan van een grotere openhartigheid en vergaande tolerantie. De sterke sociale en collectieve genormeerdheid wordt teruggedrongen naar het strikt persoonlijke: naar het eigen geweten. Ieder moet zelf maar uitmaken wat hij met zijn eigen seksualiteit wil doen. Seksuele bevrediging wordt ervaren als bron van geestelijk gezond leven. Masturbatie wordt bespreekbaar. Als seks in betekenis toeneemt da groeit er ook angst om seksueel te falen. De tweede sexuele revolutie leidde in onze cultuur tot bombardementen die de mens verward maakten over wat goed of verwerpelijk, wat plezierig of goed, wat smakeloos en vervelend is. Was het eerst zo dat seks er was voor de voortplanting, nu geschiedde seks alleen voor genot. Trimbos ziet in seksualiteit een integrerend element in de bouw van de man- vrouw relatie en de grond waarop deze verhouding in liefde mogelijk wordt. Trimbos is ruimdenkend maar trekt wel hier en daar strakke grenzen. Geslachtsverkeer is niet iets vrijblijvends maar houdt een zeer diepgaande emotionele geïnvolveerdheid in..

Liefde en seksualiteit

De ontwikkelingen zoals geschetst door de Graaf en Trimbos riepen in kerkelijke kring veel vragen op. Is het wel waar dat alles wat de ander geen schade toebrengt mag. De seksuele relatie is als beide betrokkenen daarin toestemmen. Genot en sociale ongebondenheid worden dominant. Ik herinner mij dat ik in de zestiger jaren bij het vormingswerk onder jongeren daar alert op was. In een pastoraal schrijven van de Nederlands Hervormde Kerk (Liefde en seksualiteit uit het jaar 1972)wordt de geslachtsgemeenschap ingebed in het huwelijk. Zo kan de ontmaagding van de vrouw als uniek gebeuren beter plaats vinden in het huwelijk. In de zestiger jaren groeit de mening dat partners die hart hebben voor elkaar en elkaar genegen zijn voorechtelijk geslachtsverkeer kunnen hebben omdat ze toch van plan zijn met elkaar te trouwen. Het pastorale schrijven zet hier een vraagteken. Het ethisch vrijgeven van de sexuele relatie voor een huwelijk zou het huwelijk als instituut kunnen ondermijnen. Ik herinner mij dat we in de zestiger jaren gehoorzaam wilden zijn aan dit pastorale advies. Maar in de praktijk leidde dat tot geknoeiboemel zoals het “petting”systeem waarbij wederzijds orgasme wordt opgeroepen zonder geslachtsgemeenschap. De taboes waren nog krachtig In de relatie met jongeren gunde je hen meer ruimte. Ook Siebe de Roos in zijn (De Ethiek van de ongehuwde staat) meent dat geslachtsdrift niet bedoeld is als genotmiddel dat ons naar believen lust kan verschaffen. De Roos meent dat goed is de liefde die de naaste geen kwaad doet.
Het taboe is een geweldige kracht. Zaken worden onbespreekbaar. Ongehoorzaamheid aan de traditionele moraal leidt tot schuldbesef. Je komt er niet uit. Het kan leiden tot hypocriet handelen. Wat verborgen wordt gehouden kan uitkomen. De toestand wordt nog beroerder. Toch moet de mens het taboe openbreken. Je trekt een rivier over en komt terecht in onbekend land. Opmerkelijk is dat de mens dan opnieuw op zoek gaat naar nieuwe moraal. Maar de trektocht over de rivier is een hele onderneming. Er waren altijd clubs als de NVSH en PSVG die probeerden met grondige voorlichting mensen te assisteren bij het zoeken naar nieuwe wegen. Ik besefte altijd dat Bernard Shaw gelijk had toen hij stelde dat seks, politiek en godsdienst de mens ten diepste beroeren. Ik heb daarom in het werk altijd aandacht gegeven aan seksualiteit. Probleem was dat mensen niet leerden zich te oriënteren aan Jezus en zelf regels uit te vinden die hun eigen seksualiteit van geluk verzekerden. Altijd werden door anderen bedachte regels opgelegd met en beroep op het gezag van Bijbel en kerk. Mensen leerden niet hun eigen weg te zoeken. De dwingende autoriteit van wat mocht en niet mocht onderdrukte de gevoelens. Fantasie, creativiteit en geweten kwamen niet tot ontplooiing
K.E.H. Oppenheimer schreef een drukwekkend boek over Liefde en Huwelijk (Liefde en huwelijk, grandeur, moeite en pijn) Hij citeert iemand die zegt”met alleen genieten begint het proces van verrotting”. Het geestelijke/psychische van liefde en liefdeservaring vindt haar eclatante expressie in het lichamelijke. In aansluiting op Merleau Ponty zegt Oppenheimer dat het menselijk lichaam een werkelijkheid is, stoffelijk en geestelijk tegelijk. Wat is seks zonder liefde? Een zinloos, biologisch/fysiologisch gebeuren, het wezen van de mens perverterend. De strelende tedere aanraking, de kus, de omhelzing, de totale overgave en vereniging zijn de uiting van een integere totale liefde. Het lichaam- subject realiseert zich lichamelijk. Het leeft zijn lichamelijkheid en ervaart zijn lichamelijkheid lichamelijk. Maar wat het ervaart, is niet het lichaam, het ervaart als lichaam lichamelijk de liefde van de ander. Oppenheimer toont zich pleitbezorger van het huwelijk. Het huwelijk is een ongekende ervaring van nabijheid en vertrouwdheid. Zij kan niet het karakter van het tijdelijke, incidentele hebben. Werkelijke liefde wil duur, continuïteit, uitbreiding in de tijd. Wederzijdse geborgenheid is de onvergelijkbare weelde van het huwelijk. Het huwelijk kan verzieken. De non- communicatie tussen man en vrouw wordt dominant. De ander wordt als hel ervaren. Je raakt alleen en voelt je reeds in de hel. Toch kan het huwelijk een gevangenis worden. Zo is althans de beleving. Mijn medeauteur Reinder Hovinga is een minnaar van Goethe die zegt dat het ideaal is ongebondenheid in liefdeszaken.
De ongebondenheid in liefdesrelaties

Simone de Beauvoir nam het besluit om zelf verantwoording te dragen voor de eigen daden. Ze was metgezel van Jean Paul Sartre. Ze huwden niet met elkaar en lieten elkaar vrij in de omgang met anderen. Dat impliceerde dat ook seks in deze relaties mogelijk kon zijn. Volgens Simone de Beauvoir is de mens gedoemd het eigen leven te leiden. De mens mag zijn verantwoordelijkheid niet afschuiven op religie en sociale conventies. Zij was grondlegster van het feminisme. Ze pleit voor economische onafhankelijkheid van de vrouw. Mannen gedragen zich als subjecten en vrouwen worden objecten. (vergelijk haar boek De Mandarijnen) Na de dood van Sartre had ze veel verdriet en raakte tot haar dood verslaafd aan alcohol en amfetaminen. Zij verklaarde dat ze niet als vrouw is geboren maar tot vrouw is gemaakt. Ze streed voor gelijkwaardigheid van man en vrouw. Een andere grondlegster van het feminisme was Kate Millet. Ze werd beroemd door haar boek “Sexual Politics” Zij schrijft dat het al dan niet bestaan van aangeboren mannelijke en vrouwelijke eigenschappen bij nader inzien niet echt relevant lijkt. Voor Kate Millet was het een onwrikbaar dogma dat alle niet lichamelijke verschillen zijn aangeleerd. Zij organiseerde binnen het kader van haar feministische activiteiten allerlei zaken voor vrouwen. Haar biseksualiteit schiep wel een apart probleem. Ze onderging de relatie met een dominante liefdesvriendin. In de vrouw- vrouw relatie bleek macht een belangrijke rol te vervullen. Millet was radicaal ook als mensenrechtenactiviste in Iran. Ze liet zich vernietigend uit over de patriarchale onderdrukking(staat, maatschappij, gezin).Ze beschuldigde mannen van fascistische activiteiten in bed. Iteke Weeda heeft geprobeerd haar bijdrage te leveren in de discussie over deze zaken zie haar (Eigen Tijdse Liefde). Zij veegt de vloer aan met liefde als mysterie dat irrationeel en onbenoembaar is. Deze eeuwige liefde zou alle problemen oplossen. Volgens Weeda heeft de institutionele liefde zich vatbaar gemaakt voor machtsuitoefening. Liefde wordt een levenslange opdracht voor de vrouw. Er wordt gepleit voor een exclusieve, emotionele en seksuele betrokkenheid op een ander. Dat maakt nu juist de vrouw onvrij.
We leven in een Tweestromenland. Daar is eerst het duurzame huwelijk, dat geborgenheid impliceert en voorgestaan wordt door iemand als; Oppenheimer. Maar wanneer de ene partner niet langer in het middelpunt staat, dan doemt het landschap op van een veelkleurig geheel, verschillende relaties met verschillende mensen. Voor beide standpunten valt veel te zeggen. De moraal die verbiedt of vrij laat kan een stoorzender worden. Ik herinner mij dat ik in de jaren zestig de deuren naar beide standpunten op een kier liet staan. Je wilde geen keurslijf maar je verzette je ook tegen chaos. In het boek Intimiteit in vrijheid zetten de auteurs Ineke Hendriks en Marnus van Beugen uiteen dat bij vriendschap sprake is van afstand. Je leeft niet onder een dak en je deelt slechts een deel van elkaars leven en tijd. De afstand biedt de kans op iets duurzaams. Afstand schept veiligheid waardoor er intimiteit kan zijn zonder aantasting van het zelf. De afstand geeft een mogelijkheid om een smal pad te vinden tussen duurzame gebondenheid(die het gevaar van keurslijf heeft) en een vriendschap die uitsluitend ongebondenheid kent. De genoemde auteurs vrezen echter dat de mens niet meer het prettige gevoel krijgt uitverkoren te zijn door een medemens maar de ervaring een schakel te zijn in een groter geheel.
In zijn boek Venus aan de leiband stelt H.W. De Knijff dat de natuur in de cultuurtaak tot instrument van de geest wordt: de geest legt aan de natuur zijn doelgerichtheid op en weet daarbij toch van de wetten van die natuur een maximaal gebruik te maken. De natuur wil zich echter uit de boeien van de geest bevrijden. Maar zo zegt de Knijff een geheel vrijgelaten Venus is geen vriendin meer van de humaniteit. De Knijff vreest de bovengenoemde chaos. Hij wil Venus wel aan de leiband maar wil de teugels niet te strak aantrekken repressie is niet goed. In de jaren zestig verslonden we Het Huwelijk van Michel Voor Michel is de gemeenschap des lichaams iets veel breder dan alleen het geslachtsverkeer nl. Het samenzijn van lichaam en ziel, het voortdurend weten van elkaars aanwezigheid en het levend tweegesprek van twee verbonden mensen. De studie van Michel vond ik indrukwekkend maar ik ben er niet trouw aangebleven. Op de duur ontwaarde ik toch bij Michel en de Knijff een fijnzinnig keurslijf dat buitenechtelijke liefde als ontrouw bestempelt. De geslachtsgemeenschap wordt ingebed in het huwelijk. Voor een derde is geen plaats.
Het huwelijk is een historisch instituut dat vooral door de katholieke opvatting van huwelijk als sacrament onontbindbaar is geworden. Maar het huwelijk staat bloot aan vele veranderingen die er toe leiden dat partners het zicht op elkaar verliezen door veranderende opvattingen over hun visie op het leven. Vriendschap is beter. Het is minder geïnstitutionaliseerd. Vriendschap is een uitdaging. Partners kunnen zo verweven raken in hun vriendschap dat derden zijn uitgesloten. Maar vriendschap kan zich tot meer personen uitbreiden. Relaties met derden kunnen afstand behouden maar toch intimiteiten van bepaald gehalte toestaan(de coïtus is niet een onmisbaar gedeelte van intimiteiten). Vriendschap is meer situatievariant dan het huwelijk. Spontaniteit, echtheid en authenticiteit krijgen meer ruimte binnen vriendschap. Het huwelijk krijgt soms iets verstikkends. Mensen als Oppenheimer, de Knijff e.a. gaan goed om met Venus. Deze wordt niet van haar voetstuk gestoten. Maar zij leggen Venus op het kritieke ogenblik toch aan de leiband van het huwelijk.

Liefde zoeter dan wijn

De Bijbel kent ontroerende verhalen over vriendschappen en relaties: Ruth en Boaz, Jacob en Rachel, Jonathan en David. Het Hooglied was bevrijdend voor mij. Laat de geliefden elkaar kussen met liefde die zoeter dan wijn is. Prachtig. Soms vond ik het jammer dat het Nieuwe Testament niet zo scheutig is in verhalen over liefde in erotische zin. Het aantrekkelijke van Jesus Christ Superstar vond ik de relatie tussen Jezus en Maria van Magdala. Ik weet dat er voor deze relatie geen historisch aanknopingspunt is. Maar dat de historische Jezus niet verkilde in de relatie met vrouwen vind ik indrukwekkend. Jezus, trok zich het lot aan van groepen en mensen die in zijn tijd achtergesteld werden: kinderen, vrouwen en zondaren.
W.H. Auden (in zijn Vertel me de waarheid over de Liefde) vertelt:”grenzeloos zijn ziel en lijf voor wie zich in de droomvallei van Venus hebben neergevleid. Daar is een klein vliegtuig dat de witte boodschap krast: Hij is Dood. Ik dacht altijd dat mijn geliefde mijn Noord,mijn Zuid,mijn West,mijn  Oost  ,al mijn verdriet en al mijn troost, mijn nacht, mijn middag, mijn gesprek, mijn lied was. Laat maar in de sterren kortsluiting ontstaan, laat de zon onklaar worden, begraaf de maan, giet de oceaan leeg, kap het woud. Er deugt niets meer nu de geliefde niet meer van me houdt. Zo kan het ook vergaan met liefde. Elk mens kent de toppen en de diepe dalen. Zo is het leven. Je moet God niet alleen op de toppen hopen maar ook in dalen. Liefde kent meedogenloze grenzen. Hoop wordt in de grond geboord.
We onderscheiden de seksuele drift, de erotiek, de vriendschap en de liefde. De seksuele drift manifesteert zich in ons leven. Dat is per mens verschillend. De drift is een krachtenveld in ons zelf. Je kunt daar last van hebben. Driften dwingen je. Driften moeten beteugeld worden. De erotiek is de vormgevende factor. Met erotiek kunnen we proberen onze drift te sturen. Dat gaat niet altijd gemakkelijk. Erotiek confronteert je ook met je zelf. De erotiek kan zich richten op een medemens. Dat vraagt extra alertheid. Ik ken die ander vaak niet, een ander kent mij niet. Voorzichtigheid geboden terwijl de drift zo sterk is. Het kan misgaan tussen mensen. Vriendschap zorgt ervoor dat het kan klikken tussen mensen. Alles loopt door elkaar heen. Soms zijn alle ingrediënten aanwezig. Maar de seksuele drift kan afnemen, de erotiek kan minder heftig worden, de vriendschap kan overeind blijven. Liefde behoeft niet te verdampen. Mensen zijn in staat allerlei soorten relaties te ontwikkelen. Het huwelijk kan een mogelijkheid zijn. Maar dan moet niet de erotiek buiten het huwelijk tot platvloerse lust gebombardeerd worden. Mensen kunnen zin in elkaar hebben maar toch afstand behouden. Ik herinner mij de relatie met een vrouw met wie ik nooit vrijde en coïteerde. We beleefden erotiek, vriendschap en liefde, De leidraad bleef: wat in liefde geschiedt, kan ethisch niet veroordeeld worden.

In memoriam Pieter de Koster

In memoriam Pieter de Koster

Op  verzoek van….

IN MEMORIAM PIETER DE KOSTER

Op verzoek van Henk Wuister schrijf ik dit In Memoriam. Na een mislukt gesprek in 2007 zijn onze wegen gescheiden. Ik realiseer me dat dit geschiedde na 20 jaar contact met hem. Zijn twintig jarig verblijf in de oude Pauluskerk was een gebeuren dat dankzij de kosterij, vrijwilligers en bovenal Henk Wuister mogelijk was. Pieter was geen gemakkelijk mens. Hij persisteerde in zijn meningen en opvattingen. Hij was afkomstig uit een religieus milieu dat niet accordeerde met de PK. Ik deugde als dominee niet in zijn ogen. Hij kwam nooit bij me in de kerk. Ik accepteerde dat en wilde dat geen stoorzender laten zijn..  In 1987 deelde hij mede dat hij na scheiding en verlies van woning dakloos was geworden en als zodanig door mij bejegend wenste te worden. Ik heb dat gedaan. De burgemeester van Standaardbuityen bood een woning aan. Hij weigerde. Hij voelde zich bedrogen door de rechtbank van Breda omdat zij ex vrouw familie was van de president van de rechtbank. Ik ging naar Breda en trof een nerveuze president aan. Pieter had gelijk.. Pieter volhardde in zijn dakloosheid. Hij werd vrijwilliger in de nachtopvang. Het betrof een intelligente man die goed door had hoe alles in elkaar stak.. Ik heb vaak met hem gesproken en zijn mening gehonoreerd. Ik kon niet altijd doen wat hij wilde. Hij verwierf zich een aparte machtspositie in de kerk. Hulpverlening aan hem pikte hij niet of ik moest hem er toedwingen. In 2007 weigerde hij een woning met garage waarvoor we ons best hadden gedaan. Hij bleef bij nee. Toen is hij tijdens mijn verblijf in Georgie stilletjes vertrokken. In de loop der jaren heb ik wel aangeboden om bij hem langs te gaan. Tijdens zijn ziekte telefoneerde de huisarts met mij. Ik was bereid te komen als Pieter dat goed vond. Het lukte niet meer. Ik was blij dat Henk Wuister het contact levendig hield. Pieter was grenzeloos eigenwijs en verplaatste zich niet in gevoelens van anderen. Wel moet gesteld worden dat hij veel eigen geld geinvesteerd heeft in vluchtelingen. In stilte deed hij veel. Dat heb ik altijd hogelijk gewaardeerd. Zelfs bij de start van de Straatkrant was Pieter financieel present. Het is uiteraard tragisch dat we elkaar na 20 jaar toch verloren hebben. Ik was voor Pieter de belichaming van het kwaad dat hem velde. Toch heb ik geen wraakgevoelens. Hij was op zijn wijze sociaal, bewogen met mensen/Hij koesterde soms goede ideeen. Ik heb altijd met hem meegeleefd. Jammer was dat ik hem soms onder handen moest nemen. Zijn weigeringen waren soms bizar. Hij had recht op een uitkering maar weigerde te tekenen. Ik heb voor hem getekend. Kon niet anders. Velen zullen Pieter in dierbare herinnering hebben. Er viel van hem te leren. Hij is niet vergeefs zo lang in de kerk geweest. Op religieus gebied klikte het niet tussen ons. Toch hoop ik dat de barmhartige God in wie wij samen geloofden zich over hem zal ontfermen.
Hans Visser

Black Butterflies

Black Butterflies

De fim Black Butterflies zet ons tot denken

Deze film waarin veelzeggende vertolkingen door Carice van Houten (de rol van Ingrid Jonker, een beroemd kunstenaar uit het tijdperk van apartheid) en Rutger Hauer (de rol van vader van Ingrid, hij is een propagandist van apartheid) zet ons tot denken.

Ingrid gaat soms achter elkaar of gelijktijdig relaties aan met partners. De relaties zijn jachtig, hektisch en soms eenzijdig. De vrouw kampt met psychische zwakheid (manisch-depressief). Haar opvoeding is verpest door haar vader, die op meedogenloze wijze met haar omgaat. Ingrid wordt ietwat onberekenbaar. Door de hartstochten heen voelt zij liefde voor haar oudere partner. Als ze echt in de shit zit dan zou je verwachten dat haar partner toeschiet. Enige malen gebeurt dat niet. Begrijpelijk maar toch….. Je verplaatst je zelf in de partner die gesmeekt wordt om hulp. Je zou zelf wel reageren. Bij Ingrid worden soms negatieve gevoelens opgeroepen. Er is ongenoegen dat grenst aan wraak. Dat leid weer tot een nieuwe relatie. De diepgang van liefde is onvoldoende.

Ingrid is als poeet uiterst begaafd. Haar poetische werk zit dicht op haar huid.. Ze reageert direct vanuit het binnenste van haar ziel. Dat is knap maar niet altijd begrijpelijk. In zo’n kortstondig leven moet ze zoveel verwerken. Ze reageert heftig. Ze wordt dan ook onbereikbaar. De partners maken terugtrekkende bewegingen. Soms hebben ze daar gegronde redenen voor maar deze zijn weer ontoegankelijk voor Ingrid. Alle mensen die meer relaties gehad hebben en terecht komen in pijnlijke scheidingen raken moeilijk los van hun verleden. Dat dragen ze met zich mee in nieuwe relaties,Soms is Ingrid daarin niet meevoelend. Ze bijt van zich af en trekt het neuken door de liefde heen. Er is geen uitzicht meer. Alle liefde is betrekkelijk d.w.z. alle liefde staat in betrekking tot mensen in verleden en heden. Dubbele partners zorgen voor ontsporing.

Ingrid is beroemd geworden door haar afwijzing van apartheid. Dat vertroebelde de relatie met haar vader die daarin juist geloofde. Mandela zal later in 1994 (bijna 30 jaar na haar zelfdoding) haar gedicht over het kind citeren dat doodgeschoten is door soldaten bij Nyanga. Het gaat hier om een indrukwekkend gedicht waarin het kind tot leven komt. Vrijheid en gerechtigheid zijn de krachten die het kompas bepalen. Het kind met de kogel in zijn hoofd is niet dood. Het kind voert de Afrikanen aan op weg naar bevrijding. De apartheid wordt doodgeslagen. Ingrid is bedroefd geworden van de onderdrukking waaraan de zwarten bloot stonden. In dit gevecht heeft ze stand gehouden ondanks de verpletterende kritiek van haar vader,ondanks de afwijzing van haar poetisch werk. Ze heeft liefde ervaren, deze liefde willen beantwoorden. Maar het lukte maar niet. Vergeefse pogingen. Soms treedt er onredelijkheid op in relaties..een schuldige is niet aan te wijzen.

, telefoongespreken worden te vroeg beeindigd. Liefde krijgt geen kans meer.. Soms krijg je de indruk dat Ingrid niet meer in te halen is. Ze is ver vooruit of de hoek omgeslagen totdat ze in de zee loopt en verdrinkt.

Ingrid heeft ons haar gedichten nagelaten. Ze leeft voort.. Apartheid heeft in onze tijd de inhoud gekregen van afwijzing van vreemdelingen, van moslims etc. De jonge kinderen die in Noorwegen stierven bij de aanslag zijn niet dood. Rechtvaardigheid en vrijheid zullen winnen.

Ingrid heeft veel geleden. Ze hield van haar dochter. Ze probeerde zich vast te klampen aan anderen. Een lang voorspoedig leven was haar niet vergund. Maar toch Black Butterflies boort ons niet in de grond. Het kind dat alleen maar wilde spelen in de zon bij Nyanga(waar het gedood werd) IS OVERAL.. Laten we daaraan vasthouden.

De film maakt intens verdrietig. Mensen hebben hun eigen ervaringen die wrang en bitter zijn. Maar toch gloort er hoop: de dode leeft.
Hans Visser.